UN:Aprili 24 ni Siku ya Kimataifa ya Uhusiano wa Kimataifa na Diplomasia

Na Angella Rwezaula – Vatican.

Katika ulimwengu wa leo, maadili ya ushirikiano wa pande nyingi na diplomasia ni muhimu zaidi kuliko hapo awali. Hii ni kwa sababu “Demokrasia inaendelea kudhoofika duniani kote kwa mujibu wa takwimu za miaka hii ya karibu, mwa 2024, nchi 94, zinazowakilisha 54% ya nchi zote zilizotathminiwa, zilipitia kupungua kwa angalau kipengele kimoja cha utendaji wa kidemokrasia ikilinganishwa na miaka mitano iliyokuwa imepita. Na kwa upande mwingine, ni nchi 55 pekee (32%) zilizoona maendeleo katika angalau eneo moja katika kipindi hicho hicho.” Hii ni kulingana na Ripoti ya Hali ya Demokrasia ya Kimataifa ya mwaka 2025, iliyoandaliwa na “Taasisi ya Kimataifa ya Demokrasia na Usaidizi wa Uchaguzi (IDEA),” ambayo mara kadha  inatoa taswira ya hali ya sasa ya kutokuwa na uhakika mkubwa duniani.

Siku ya Kimataifa ya Uhusiano na Diplomasia ya Amani

Ni katika muktadha huo ambapo kwa azimio la Siku ya Kimataifa ya Uhusiano wa Kimataifa na Diplomasia ya Amani (A/RES/73/127), lililopitishwa mnamo tarehe 12 Desemba 2018, Umoja wa Mataifa unaalika Nchi zote Wanachama, pamoja na mashirika yaliyo ndani ya muundo wake, kusherehekea Siku ya Kimataifa ya Uhusiano wa Kimataifa na Diplomasia ya Amani kila ifikapo tarehe 24 Aprili ya kila mwaka. Uhusiano wa kimataifa, ambao mara nyingi hufafanuliwa tofauti na uhusiano wa pande mbili na uhusiano wa upande mmoja, ni, kwa ufupi, aina ya ushirikiano kati ya angalau nchi tatu. Inategemea kanuni za msingi za mashauriano, ujumuishaji, na mshikamano, kuhakikisha ushirikiano endelevu na mzuri kupitia utambuzi endelevu wa haki na wajibu sawa kwa wahusika wote wanaohusika.

Mfumo wa pande nyingi ni njia ya ishirikiano 

Kiukweli, mfumo wa pande nyingi ni njia ya ushirikiano na aina ya mpangilio wa mfumo wa kimataifa. Katiba ya Umoja wa Mataifa inahitaji kwamba nchi zenye migogoro ambayo inaweza "kuhatarisha utunzaji wa amani na usalama wa kimataifa" kwanza zitafute "suluhisho kupitia njia za amani" kama vile "majadiliano, uchunguzi, upatanishi, upatanishi, usuluhishi, suluhisho la kimahakama, kukimbilia vyombo au mipango ya kikanda, au njia zingine za amani za chaguo lao." Inaweka majukumu ya Katibu Mkuu, Baraza la Usalama, na Baraza Kuu, miongoni mwa mengine, katika utatuzi wa migogoro kwa amani; na maazimio na utendaji wa Umoja wa Mataifa yamechangia zaidi katika maendeleo ya kazi za kuleta amani za Shirika. Wakati wa Mjadala Mkuu mnamo Septemba 2018, viongozi wengi wa dunia walithibitisha tena kujitolea kwao kwa ushirikiano wa pande nyingi na amani na usalama wa kimataifa.

Shughuli ya Umoja wa Mataifa

Juhudi hizi ziliimarishwa zaidi wakati wa Majadiliano ya Kiwango cha Juu kuhusu Kurejesha Ahadi ya Ushirikiano wa pande nyingi, yaliyofanyika 31 Oktoba 2018. Kwa kupitishwa kwa Mkataba wa Mustakabali mnamo Septemba 2024, katika Mkutano wa Kilele wa Mustakabali, viongozi wa dunia walithibitisha tena kujitolea kwao kwa amani, maendeleo endelevu, na ulinzi wa haki za binadamu. Katika ulimwengu wa leo, maadili ya ushirikiano wa pande nyingi na diplomasia ni muhimu zaidi kuliko hapo awali. Ushirikiano wa pande nyingi ni sehemu muhimu ya Umoja wa Mataifa. Umoja wa Mataifa huhudumia Nchi Wanachama wake, ukiwasaidia kufikia makubaliano kuhusu masuala muhimu kwa binadamu.

Kitovu cha uratibu wa vitendo vya mataifa katika kutekeleza malengo haya ya pamoja 

Mkataba wa Umoja wa Mataifa unaufafanua kama "kitovu cha uratibu wa vitendo vya mataifa katika kutekeleza malengo haya ya pamoja," kwa lengo la kuondoa "vitisho kwa amani" kupitia kuanzishwa kwa "ushirikiano wa kimataifa." Kwa lengo hili, lazima ifanye kazi kwa "heshima ya haki za binadamu na uhuru wa msingi kwa wote.” Kwa miaka mingi, ushirikiano wa pande nyingi umebadilika ndani ya Umoja wa Mataifa. Kwa mfano, idadi ya nchi wanachama imeongezeka kutoka 51 hadi 193, na watendaji wapya wasio wa serikali, kama vile mashirika yasiyo ya kiserikali (NGOs), mashirika ya kimataifa (IOs), na watu binafsi, wameingia katika mfumo wa pande nyingi. Hii inathibitishwa na uwepo, leo, wa takriban mashirika yasiyo ya kiserikali elfu moja na IO yenye hadhi ya waangalizi katika Umoja wa Mataifa.

Habari nyingine duniani

Kwa kuzingatia athari yake kwa ujumla, misingi ya pande nyingi ambayo Umoja wa Mataifa umejengwa juu yake hadi sasa imekuza mafanikio makubwa, kuanzia kutokomeza ndui hadi kuhitimishwa kwa mikataba na makubaliano ya kihistoria ya kimataifa. Habari nyingine za Ulimwengu zibanisha kutoka Marakani kwamba: “Muda wa kusitisha mapigano kati ya Israel na Lebanon umeongezwa kwa majuma matatu. Rais wa Marekani Donald Trump alitangaza muda huo, akisema anatarajia viongozi wa Israel na Lebanon kukutana naye ndani ya majuma mawili yajayo. "Hatuhitaji silaha za nyuklia dhidi ya Iran; hakuna mtu anayepaswa kuruhusiwa kuzitumia." Rais wa Marekani anadai anataka "mkataba na Iran utakaodumu."

Nicosia

Viongozi wa Umoja wa Ulaya wakutana na marais wa Lebanon, Misri, Siria, na Mfalme Mkuu wa Jordan, na wakati huo huo  Waziri wa Ulinzi wa Marekani Pete Hegseth afanya mkutano na waandishi wa habari na Mwenyekiti wa Wakuu wa Pamoja wa Majeshi Dan Caine, huko Washington.

Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani Marco Rubio na Kamishna wa Biashara wa Umoja wa Ulaya Maroš Šefčovič walisaini makubaliano ya ushirikiano wa awali wa madini muhimu unaolenga kupunguza utegemezi kwa China.

Urusi

Kuanzia tarehe 24-28 Aprili Waziri wa Ulinzi wa China Dong Jun anatembelea nchini Urusi na Kyrgyzstan.

Colombia

Kuanzia tarehe  24-29 Aprili huko  Santa Marta (Colombia) utafanyika Mkutano wa Kimataifa kuhusu Mpito Zaidi ya Mafuta ya Visukuku. Huu ni mkutano wa kwanza wa kimataifa uliowekwa mahususi kwa ajili ya kusitishwa kwa matumizi ya mafuta ya visukuku, kuachwa kwa mafuta ya visukuku  hatua kwa hatua.

Ufaransa

Kuanzia tarehe  24-26 Aprili 2026 huko  Chantilly Ufaransa linafanyika Toleo la 18 la Mkutano wa Dunia kuhusu Siasa za Kimataifa, ulioandaliwa na Taasisi ya Uhusiano wa Kimataifa ya Ufaransa (IFRI). Aprili 24 ni Siku ya Ukumbusho wa "Medz Yeghern" (Uovu Mkuu) ili kukumbuka mauaji ya Waarmenia milioni 1.5 yaliyoanza mwaka 1915 wakati wa Milki ya Ottoman.

Asante kwa kusoma makala yetu. Unaweza kuendelea kupata habari mpya kwa kujisajili kwenye jarida letu la kila siku. Just click here.