Kard. Parolin: Nga Akademia Papnore Kishtare vijnë përgjigjet për paqen dhe për botën

R. Sh. / Vatikan

Të përvijojë "shtigje konkrete paqeje, të bazuara në parime, rregulla dhe struktura që garantojnë rendin midis kombeve", veçanërisht në kontekstin aktual të krizës në rendin ndërkombëtar! Kjo është detyra që i është besuar Akademisë Papnore Kishtare (APK), e themeluar më 25 prill 1701. Sekretari Kardinal i Shtetit Pietro Parolin e thekson këtë gjë në intervistën dhënë mediave të Vatikanit me rastin e 325-vjetorit të themelimit të kësaj akademie. Për të kremtuar këtë përvjetor, Leoni XIV, vonë këtë pasdite, më 27 prill, do të vizitojë, për herë të parë që nga zgjedhja e tij, qendrën e trajnimit të personelit diplomatik të Selisë së Shenjtë në Piazza della Minerva. Kujtojmë se kjo akademi u pat themeluar nga papa me origjinë arbërore, Klementi XI.

Një institucion me treqind e njëzet e pesë vjet histori dhe veprimtari, i thirrur për t'iu përgjigjur sfidave të sotme me një identitet të ripërtërirë. A mund ta përmbledhim me këto fjalë këtë përvjetor?

Më duket se Akademia Papnore Kishtare (APK) është një shembull se si mund të kombinohen këto dy përmasa. E përnjëmend, ndërsa nga njëra anë është pjesë e Sekretariatit të Shtetit, brenda strukturës të të cilit është ngritur dhe brenda fushës të të cilit vepron, nga ana tjetër, ajo ka detyrë të përgatisë diplomatë papnorë, ata që përfaqësojnë Pasardhësin e Pjetrit në vende dhe territore të ndryshme. Këta duhet ta bëjnë këtë me vigjilencë dhe qartësi, duke vlerësuar situatat dhe faktet, duke biseduar me individë dhe duke zbuluar nevojat dhe aspiratat e tyre. Për shkak të kësaj mënyre të paraqitjes së vetes në Kishë dhe në botë, këta diplomatë kanë nevojë për atë shtytje misionare që i bën dëshmitarë të vërtetë dhe të përgatitur mirë të shqetësimit të Papës për Kishat e secilit vend dhe për popullin e Zotit. Po ashtu, edhe për veprimet që qeveritë ndërmarrin ndaj popullsisë civile dhe për veprimtarinë e organizatave ndërkombëtare në shërbim të familjes njerëzore.

Kush e ka me detyrë ta trajnojë APK-në? Cili është qëllimi i misionit të saj?

Kur u themelua në vitin 1701, Akademia Diplomatike vepronte në një botë e cila, në pjesën më të madhe, karakterizohej nga një prani e madhe e Kishës. Sot, kur përgatit meshtarë nga dioqeza të ndryshme anembanë botës, kjo akademi duhet t'u kushtojë vëmendje situatave ku realiteti kishtar po bën hapat e parë, ose po kufizohet dhe persekutohet, ose ku mospërfillja ndaj fesë ka marrë dhénë. Për më tepër, trajnimi i ofruar nga Akademia duhet të përgatitet për angazhim me strukturat e bashkësisë ndërkombëtare, për të marrë pjesë në debate, për të identifikuar prirjet në zhvillim dhe për të vlerësuar përmbajtjen. Pastaj, ajo ofron një interpretim të bazuar në Doktrinën Sociale të Kishës, plotësisht e vetëdijshme se çështjet që lidhen me drejtësinë nuk kanë kurrë një zgjidhje përfundimtare, dhe duke u përpjekur që çështjet kryesore me të cilat përballet njerëzimi, sot dhe nesër, nuk janë vetëm konkrete, por edhe në përputhje me arsyeshmërinë e natyrshme në Zbulesën e Krishterë. Për këtë arsye, misioni edukativ dhe formues i kësaj akademie është kishtar në thelb. Në përgatitjen e diplomatëve të ardhshëm, ajo merr parasysh praninë e strukturave kishtare në vende të ndryshme – nga stacionet e misionit deri te Konferencat Ipeshkvnore – gjë që e projekton veprimin e Selisë së Shenjtë përtej asaj fuqie të brishtë që e karakterizon, pasi bën thirrje të vëzhgohet me kujdes realiteti në ndryshim të vazhdueshëm dhe të ketë gjykim të shëndoshë për t'u dhënë kuptim ngjarjeve dhe për të propozuar veprime konkrete. Në këtë kontekst, formimi i studentëve është i orientuar jo vetëm drejt një kulture cilësore, por edhe drejt zhvillimit të atyre cilësive meshtarake për t’u ndenjur afër njerëzve, për t’i dëgjuar, për t’u angazhuar në dialog dhe për të dhënë dëshmi, me përvujtëri dhe dashuri.

Me aktin e fundit të papnisë të tij, Papa Françesku e reformoi Akademinë. Çfarë drejtimi dha dokumenti kirograf dhe ministria petrine, dhe mbi të gjitha, çfarë do të thotë kjo për formimin e diplomatëve papnorë?

Ende më kujtohet se në një nga takimet e tij të para me ne diplomatët, Papa Françesku na paraqiti këtë imazh: "Meshtarë me valixhe në dorë!". Është e vërtetë që nuncët dhe delegatët apostolikë, vëzhguesit dhe përfaqësuesit e përhershëm, këshilltarët, sekretarët dhe atashetë nuk janë thjesht tituj, por më tepër fytyra e një shërbimi meshtarak dhe ungjillëzues. Kjo ka çuar në riorganizimin e programit të trajnimit të akademisë, përditësimin e strukturës së saj dhe miratimin specifik të statutit të saj të ri. Kjo është njohja e një funksioni, por edhe angazhimi i nevojshëm për veprim që – mund të themi – është si baritor ashtu edhe teknik. Duke ndjekur programin akademik që vetë Françesku kishte vendosur për universitetet kishtare në Kushtetutën Apostolike «Veritatis Gaudium», kjo akademi papnore është strukturuar si institut i arsimit të lartë në shkencat diplomatike, me mundësinë e dhënies së diplomave akademike të Lejes dhe të Doktoraturës. Në këtë mënyrë, diplomatët papnorë do të marrin trajnim që, bazuar në standardet e njohura ndërkombëtare për akademitë diplomatike, do t'i afrojë ata me kolegët e tyre të trajnuar në institucione të ngjashme arsimore me këtë drejtim specifik.

Ngjarjet e kohëve të fundit na flasin për një diplomaci të kufizuar në efektivitetin e saj dhe të paaftë për të parandaluar, për të rregulluar ose për të zgjidhur konfliktet. A është kjo një ndjenjë që e percepton edhe Selia e Shenjtë? Çfarë përgjigjeje mund të ofrojë Akademia Papnore për Klerin?

Do të filloja me pjesën e fundit të pyetjes. Studentët e Akademisë do të jenë në gjendje të përgatiten në fushën specifike të shkencave diplomatike përmes një qasje të re ndaj studimit të disiplinave ligjore, historike, politike dhe ekonomike, duke zhvilluar ekspertizë të përshtatshme shkencore në secilën prej këtyre fushave. Programet mësimore do të mbajnë gjithashtu një lidhje të ngushtë me disiplinat kishtare, metodat e punës së Kuries Romake dhe më gjerësisht me punën e ungjillëzimit të Kishës në marrëdhënien e saj me shoqërinë dhe kulturën njerëzore. Pikërisht këta janë elementët përbërës të veprimit diplomatik të Selisë Apostolike. Por, në dritën e asaj që lexojmë dhe shohim përditë, e gjithë kjo është e pamjaftueshme për një diplomat që është i thirrur të dëshmojë para se të negociojë. Përvetësimi i njohurive teorike shkon krah për krah me një stil jetese që nxit një metodë pune që i lejon diplomatit papnor të kuptojë plotësisht dinamikën e marrëdhënieve ndërkombëtare dhe të vlerësohet për interpretimin e qëllimeve që mund të arrihen, pa fshehur vështirësitë me të cilat përballet.

Përgjigja ndaj krizës së rendit ndërkombëtar, pjellë e një orientimi që drejtohet nga përdorimi i forcës dhe i shkeljes së rregullave të së drejtës ndërkombëtare, mund të gjendet vetëm te përcaktimi i rrugëve konkrete drejt paqes, të bazuara në parime, rregulla dhe struktura që garantojnë rendin midis kombeve. Kjo është detyra që i është besuar sot Akademisë Kishtare Papnore, treqind e njëzet e pesë vjet pas themelimit të saj.