Paqja "e përvuajtur e këmbëngulëse"e Papës Leoni, që hap zemrën
R.SH. / Vatikan
nga Adele Howard*
Ndërsa në Australi reflektojmë mbi Mesazhin e Papës Leoni XIV për Ditën e 59-të Botërore të Paqes, e ndjejmë veten në mes të një lufte globale, ndërmjet dritës dhe errësirës, së mirës dhe së keqes. Deri vonë qëndruam larg dhunës ekstreme e shkatërrimit të luftës dhe terrorizmit në vende si Sudani, Ukraina dhe Lindja e Mesme. Megjithatë, të dielën, më 14 dhjetor 2025, paqja e Australisë u trondit rëndë kur dy persona të armatosur, atë e bir, qëlluan dhe vranë 15 vetë, plagosën 40 të tjerë dhe tronditën bashkësinë e hebrejve, që e kishin në shënjestër. Kombi australian u trondit dhe u tmerrua nga kjo ngjarje.
Kur u dëgjuan të shtënat, qindra anëtarë të bashkësisë hebraike u mblodhën në një zonë të Bondi Beach të Sidneit, një nga plazhet më të njohura të Australisë, për mbrëmjen e parë të Hanukkah, Festivalit tetëditor të Dritave Hebraike. Për bashkësinë hebraike, ndezja e qiriut të Hanukkah simbolizon shndërrimin e errësirës në dritë dhe shpall se drita nuk mund të shuhet nga errësira.
Në Mesazhin e tij, Papa Leoni na kujton se "në lidhje me provat që hasim, në rrethanat historike në të cilat jetojmë (...) është e nevojshme të shohësh dritën dhe të besosh në të për të shmangur zhytjen në errësirë". Për ne të krishterët, simboli i dritës është në qendër të fesë sonë: Jezusi është drita e botës. Përballë veprimeve vrasëse të terroristëve, kërcënimi i zhdukjes së asaj drite dhe i asaj paqeje, është bërë realitet për komunitetin australian. Megjithatë, veprimet e menjëhershme të rojeve të plazhit, ndihmësve mjekësorë, policisë, njerëzve të thjeshtë të guximshëm dhe 100,000 bashkëqytetarëve që dhuruan gjak e plazmë në mënyrë që të plagosurit në plazhin Bondi të mund të jetonin, treguan forcën e njerëzimit për t’i ndriçuar edhe rrethanat më të errëta dhe më të vështira.
21 dhjetori, një javë pas ngjarjes së tmerrshme, e në ditën e fundit të Hanukkah, në plazhin Bondi u organizua një Ditë Kombëtare Reflektimi - Night of Unity
(Dritë mbi Errësirën: Nata e Unitetit), e udhëhequr nga bashkësia hebraike. Të gjithë australianët u ftuan të ndeznin një qiri në orën 6:47 pasdite (koha e masakrës) dhe të mbanin një minutë heshtje në kujtim të 15 vetëve që humbën jetën, atyre që u plagosën rëndë dhe të gjithë atyre që u prekën nga kjo humbje. Ishte ftesë për të qëndruar me bashkësinë tonë hebraike, për të ndarë zinë e tyre dhe për të pohuar se urrejtja e dhuna nuk do ta përcaktojnë popullin australian. Megjithatë, gjatë kësaj ngjarjeje, u bë e qartë se zemërimi dhe armiqësia kërcënonin të polarizonin reagimin e përgjithshëm ndaj asaj tragjedie.
Duke përballuar çështjen e "zbutjes së armiqësisë përmes dialogut", Mesazhi i Papës Leoni theksoi rolin paqësues të të gjitha feve, "duke qëndruar vigjilentë ndaj përpjekjes në rritje për të armatosur edhe mendimet e fjalët. Traditat e mëdha shpirtërore, si dhe përdorimi i drejtë i arsyes, na lejojnë të shkojmë përtej lidhjeve etnike, a lidhjeve të gjakut ose, përtej atyre vëllazërive që njohin vetëm të ngjashmit dhe hedhin poshtë të ndryshmit".
Ndërmjet të ftuarve për të folur ishte Kryeministri i Shtetit, katoliku Chris Minns. Në fjalimin e tij, Minns citoi Psalmin 34, mbi të cilin e përqendroi reflektimin. "Psalmi nuk e kufizon përgjegjësinë vetëm te qeveria. Ai thotë: 'Kërkoje paqen dhe ndiqe'. E kjo është detyra e çdo qytetari. Paqja nuk vjen rastësisht. Duhet të ndiqet në mënyrë aktive përmes dhembshurisë, mirësisë dhe guximit moral". Qeveria mund ta inkurajojë dhe ta mbështesë atë, por njerëzit duhet ta jetojnë".
Kështu i bën jehonë fjalëve që Leoni XIV ia drejton çdo njeriu, domethënë, të besojë se paqja është e mundur.
"Të dashur vëllezër dhe motra, t’ia hapim zemrat paqes! Ta mirëpresim dhe ta njohim, në vend që ta konsiderojmë të largët dhe të pamundur”. E Papa vazhdon: “Kur e trajtojmë paqen si ideal të largët, përfundojmë duke mos e konsideruar skandaloze që ajo mund të mohohet dhe që lufta mund të bëhet për të arritur paqen”. Për këtë arsye, “edhe nëse kundërshtohet si brenda, ashtu edhe jashtë nesh, si flakë e vogël e kërcënuar nga stuhia, ta ruajmë”.
Ndër të ftuarit për të folur ishte Kryeministri i Shtetit Chris Minns. Në fjalimin e tij, Minns, një katolik, citoi Psalmin 34, mbi të cilin e përqendroi reflektimin e tij. “Psalmi nuk kufizohet vetëm në vendosjen e përgjegjësisë vetëm mbi qeverinë. Ai thotë: ‘Kërkoni paqen dhe ndiqeni atë’. Dhe kjo është detyra e çdo qytetari. Paqja nuk ndodh rastësisht. Ajo duhet të ndiqet në mënyrë aktive përmes dhembshurisë, mirësisë dhe guximit moral. Qeveria mund ta inkurajojë dhe ta mbështesë atë, por populli duhet ta jetojë atë.” Kështu, ai përsëriti fjalët që Leo XIV i drejton çdo personi, domethënë, të besojë se paqja është e mundur. “Të dashur vëllezër dhe motra, le të hapemi ndaj paqes! Le ta mirëpresim dhe ta njohim atë, në vend që ta konsiderojmë të largët dhe të pamundur”. Papa vazhdoi më pas: “Kur e trajtojmë paqen si një ideal të largët, në fund nuk e konsiderojmë skandaloze që ajo mund të mohohet dhe që lufta bëhet madje për të arritur paqen.” Për këtë arsye, “edhe pse pengohet si brenda ashtu edhe jashtë nesh, si një flakë e vogël e kërcënuar nga stuhia, le ta ruajmë atë”.
Gjatë muajve të papnisë, duke nisur me Bekimin Apostolik në mbrëmjen e zgjedhjes, Leoni shqiptoi fjalët e para që Jezusi u tha dishepujve të tij pas Ringjalljes: "Paqja qoftë me ju" (krh Gjoni 20:19, 21). Kjo përshëndetje e lashtë, me rrënjët e saj biblike, është e zakonshme edhe për besimet e tjera abrahamike: në judaizëm, Shalom aleichem (paqja qoftë mbi ju), në Islam, as-selamu alaykum (paqja qoftë me ju).
Në Krishterim, siç sqaron Papa Leoni, ajo që ofrohet është paqja e Krishtit të ringjallur, "paqe e çarmatosur e paqe çarmatosëse, e përulur dhe këmbëngulëse" që sjell shndërrim të qëndrueshëm për ata që e marrin atë, duke ardhur "nga Zoti, Zoti që na do të gjithëve pa kushte". Duke konceptuar "paqen e paarmatosur", Leoni XIV reflektoi mbi udhëzimet që Jezusi u dha apostujve para arrestimit dhe vdekjes së tij dhe mbi urdhrin e dhënë Pjetrit për të lënë mënjanë shpatën e tij në vend që të vepronte për ta mbrojtur atë. "Paqja e Jezusit të ringjallur është e paarmatosur, sepse lufta e tij ishte e paarmatosur, brenda rrethanave të sakta historike, politike dhe shoqërore", shkruan Papa. "Të krishterët duhet të bëhen dëshmitarë profetikë të kësaj risie së bashku, të vetëdijshëm për tragjeditë në të cilat ata shumë shpesh kanë qenë bashkëfajtor".
Këto fjalë duhet të jehojnë nga qeveritë australiane, të cilat po diskutojnë një propozim për të shtrënguar ligjet e armëve në përgjigje të tragjedisë së Bondi Beach, duke identifikuar gjithashtu përgjegjësitë tona të reja globale për ndërtimin e paqes. Ky kapacitet i thelluar mund të çojë në një kontribut më efektiv për paqen në rajonin tonë të Oqeanisë dhe në të gjithë planetin. Në një botë që barazon forcën me dominimin, Leo na thotë se "mirësia është çarmatosëse".
Papa propozon hapa konkretë për të arritur paqen globale: "Është e nevojshme të motivohet dhe mbështetet çdo iniciativë shpirtërore, kulturore dhe politike që mban gjallë shpresën... të kultivohet lutja, spiritualiteti, dialogu ekumenik dhe ndërfetar si rrugë drejt paqes... të zhvillohen shoqëri civile të informuara, shoqata të përgjegjshme, përvoja të pjesëmarrjes jo të dhunshme dhe praktika të drejtësisë restauruese në një shkallë të vogël dhe të madhe." Në muajt në vijim, ndërsa vendi del nga sulmi tragjik terrorist në Sydney, australianët do të duhet të punojnë së bashku për të gjetur shprehje të reja të besimit dhe paqes së ndërsjellë, me qëllim arritjen e harmonisë së qëndrueshme në shoqërinë tonë.
*Teologe në Universitetin Katolik Australian
