Papa në Spanjë përpara autoriteteve: "Evropa të ecë e bashkuar drejt të ardhmes"
R.SH. / Vatikan
“Ta ushqejmë rrugëtimin e bashkimit evropian, jo si një sfidë ndaj fuqive të tjera, por si një dhuratë për mbarë familjen njerëzore”. Me këtë amanet testamentar, të lënë si udhërrëfyes për Spanjën dhe mbarë kontinentin, u përmbyll fjalimi i parë i Atit të Shenjtë në Pallatin Mbretëror të Madridit.
“Dëshiroj t'i shpreh mirënjohjen time vendit tuaj për besnikërinë e tij të palëkundur ndaj së drejtës ndërkombëtare dhe multilateralizmit — një vlerë që jetësohet në angazhimin tuaj aktiv për paqen dhe solidaritetin mes popujve”, u shpreh Papa Leoni XIV përpara autoriteteve, shoqërisë civile dhe Trupit Diplomatik të Spanjës, në Madrid.
Në dritën e këtij vizioni, Papa shtoi: “Në të njëjtën kohë, ju ftoj që të kultivoni me guxim dialogun dhe miqësinë sociale brenda gjirit të kombit tuaj; të dëgjoni zërin e të varfërve dhe të të rinjve kur thurrni ëndrrat për të nesërmen; të gërshetoni në një harmoni pjellore dëshirën për autonomi me thirrjen për unitet, si dhe të bëheni nxitës të projektit evropian — jo si një kështjellë e mbyllur përballë botës, por si një dhuratë dashurie për mbarë njerëzimin. Zoti e bekoftë Spanjën!”.
Në vijim fjala e Papës Leoni XIV mbajtur në takimin me autoritetet, përfaqësuesit e shoqërisë civile dhe Trupin Diplomatik.
1 – FJALIMI I ATIT TË SHENJTË
Takim me Autoritetet, Përfaqësuesit e Shoqërisë Civile
e Trupin Diplomatik
Madrid, Pallati Mbretëror, 6 qershor 2026
Madhëri,
Lartësitë Mbretërore,
Autoritete të Shquara dhe anëtarë të Trupit Diplomatik,
Zonja dhe zotërinj!
Falënderoj Zotin dhe shpreh mirënjohjen time për ftesën që ta ndërmarr këtë udhëtim apostolik në Spanjë: udhëtim në disa faza, secila prej të cilave do të zbulojë një aspekt të pasurisë shumëplanëshe të një vendi të madh, që ka pranuar Fjalën e Ungjillit për gati dy mijëvjeçarë. Tradita gjithmonë e ka lidhur ungjillëzimin e parë të Gadishullit Iberik me predikimin e Jakut të Madh Apostull. Kjo lidhje ka rëndësi të konsiderueshme teologjike, sepse shpreh vetëdijen e Kishës lokale për vazhdimësinë me misionin apostolik të lindur nga rrëshajët. Lidhja shekullore ndërmjet fesë së krishterë dhe kësaj toke, ndërsa nuk e shterron identitetin kompleks të popullit tuaj, ka formësuar thellësisht kulturën e saj dhe përfaqëson një burim shprese dhe udhëzimi mes sfidave që duhet të përballojmë sot së bashku, si një familje njerëzore. Mendoj për shprehjet e fesë popullor që, në çdo qytet dhe fshat, përfaqësojnë një dramaturgji të vërtetë shpëtimi, duke reflektuar ritmin e vitit dhe kontekstet e jetës. Së bashku me trashëgiminë artistike dhe muzikore, vëllazëritë e shumta dhe shoqatat bamirëse dëshmojnë takimin e frytshëm ndërmjet Jezu Krishtit dhe popullit tuaj. Është një popull plot pasion, që e do jetën dhe e dëshmon atë!
Vij midis jush për të konfirmuar, për të inkurajuar dhe për të frymëzuar një besnikëri të ripërtërirë ndaj Ungjillit ndërmjet besimtarëve dhe një pajtim e bashkëpunim më të thellë ndërmjet shpirtrave të ndryshëm të këtij kombi. Vetë historia e tij sugjeron se jo një kulturë konflikti, por një kulturë takimi, krijon stabilitet dhe prosperitet. Pas një shqyrtimi më të afërt, mesazhi i paqes, i cili për fat të keq këto ditë duket naiv për disa, provokues për të tjerët, gjen pranim tek ata që nuk kufizohen në ideologji të parapërgatitura, por janë të hapur ndaj së vërtetës. Siç na mësoi Papa Françesku, ekziston "një tension bipolar ndërmjet idesë dhe realitetit. Realiteti thjesht është, ideja përpunohet. Një dialog i vazhdueshëm duhet të vendoset ndërmjet të dyjave, duke parandaluar që ideja të ndahet nga realiteti. Është e rrezikshme të jetosh vetëm në mbretërinë e fjalëve, të imazheve, të sofizmit" (Nxitja Apostolike Evangelii Gaudium, 231). Në të vërtetë, përfundoi ai, "realiteti është më i madh se ideja" (ibid.). E vërteta është gjithmonë më e madhe se ne, dhe për këtë arsye na mahnit dhe na tërheq drejt rrugëve të pastrimit dhe të pajtimit, në të cilat dialogu me të tjerët - edhe me Tjetrin - me një "Tjetër" të madh - bëhet themelor.
Në këtë drejtim, do të doja t'i referohesha dy zërave nga ky vend, që për pesë shekuj e ushqyen jetën e Kishës dhe kërkimin shpirtëror të shumë njerëzve, madje edhe përtej kufijve të saj të dukshëm. Ata janë Gjoni i Kryqit dhe Tereza e Avilës, të cilët u bënë miq në pasionin e tyre për Misterin hyjnor. Misticizmi i tyre është me sy hapur, domethënë jo i huaj për historinë, por, përkundrazi, që të çon në rrënjën e pyetjeve, në zemër të realitetit. Në veçanti, në interpretimin e transformimeve dhe në menaxhimin e tensioneve që e bëjnë epokën tonë kaq të errët, na ndihmon tema e natës, kaq e dashur për Shën Gjonin e Kryqit, Vitin Jubilar të të cilit po kremtojmë. Në etjen e tij për dritë, u mësua në mënyrë paradoksale ta vlerësonte errësirën - "natën e lumtur"[1] - si koha në të cilën shpirti çlirohet nga ajo që supozohej se dinte dhe zotëronte. Edhe sot, ajo që na tremb më shumë, ajo që te shumë njerëz shkakton errësirën e arsyes dhe dhunën e emocioneve, është e panjohura, përballë së cilës mund të mbizotërojë ndjenja e të mos pasurit më harta, çorientimi. Kështu, edhe në jetën publike, kemi nevojë për burra e gra që ndiejnë dritë në errësirë, fillim të mundshëm në fund, pothuajse shpërthimin e një të vërtete si dritë që ende verbon, por që - nëse besojmë dhe gjejmë paqe - do të na tërheqë me delikatesë drejt vetes: «O natë që më udhëhoqe! O natë më e dashur se agimi i parë! O natë që bashkove të Dashurin me të dashurën, e dashura në të Dashurin e shndërruar!».¹ Koha jonë, e cila në sipërfaqe është e tronditur nga çekuilibra dhe konflikte të tmerrshme, kërkon një paqe më thellë, një kuptim të ri të personit njerëzor dhe dinjitetit të tij të paprekshëm, për qytetërimin e dashurisë (krahaso Letrën Enciklike Magnifica Humanitas, 186).
Shën Tereza përshkruan të njëjtin udhëtim me figuren e kështjellës së brendshme. Duke ecur përpara nga dhoma në dhomë drejt vendit më të brendshëm - domethënë, secili drejt zemrës së vet, shenjtërores së së vërtetës - hapësira zgjerohet, mendja hapet, kontradiktat zgjidhen, tensionet treten, të tjerët gjejnë vend, universi bëhet shtëpi. Jo arratisje intime, por hapje radikale ndaj totus Alius et semper Novus realizohet kur kthehemi te vetja. Ky dimension i qenies njerëzore është arsyeja pse liria fetare dhe liria e ndërgjegjes duhet të mbrohen.
Sot, tundimi për të fituar popullaritet duke i dhënë flakë polarizimit duket se po rritet, në vend që të zvogëlohet; dinjiteti njerëzor vazhdon të shkelet. Prandaj, ne kemi nevojë për kulturë, brendësi, arsim falas dhe cilësor, si dhe transcendencë. Megjithatë, nga këto netë të errëta, burra dhe gra besnikë ndaj së vërtetës janë shtyrë të përparojnë nga dhoma në dhomë deri në atë pikë sa, në ndërgjegje, drejtësia dhe paqja përqafojnë njëra-tjetrën. Ne mësojmë nga liria e tyre, që të jemi të lirë.
Kisha Katolike i shërben kësaj etjeje të zemrës njerëzore. Jo duke imponuar, por me dëshminë ungjillore të mbështetur nga një mori martirësh dhe shenjtorësh, dhe ajo është gati sot të vihet në shërbim të së ardhmes së një populli që kërkon pajtim dhe paqe.
I ftoj të gjithë, për dashurinë e së vërtetës, të braktisin narracionet përçarëse dhe polarizuese të realitetit tuaj shoqëror dhe historisë së tij, e të kalojnë nga thjeshtëzimet sterile, në një vlerësim të frytshëm të kompleksitetit. Shoh këtu një thirrje specifike për Evropën, për të cilën Spanja është protagoniste origjinale dhe themelore. Është dhurata që Kontinenti i Vjetër mund t’i japë botës, nëse dëshiron të mbetet i ri, ashtu si të rinjtë janë ata që e ndiejnë se kanë një të ardhme dhe një mision që ende i sfidon. Të vlerësosh dhe të studiosh kompleksitetin, të mësosh e të mos e mohosh atë dhe ta përqafosh si bekim, të shmangësh ato qasje të bazuara në identitet që duket se e bëjnë gjithçka të qartë, por e popullojnë botën me fantazma dhe armiq: kjo është detyra e atyre që kanë histori të madhe pas tyre. Teknologjitë e reja janë bërë mjedis artificial, në të cilin zgjedhjet tona themelore testohen: brenda tij, paragjykimet keqësohen, mendimi kritik dobësohet dhe interesat mbizotëruese mbjellin instinkte vdekjeje. Nga ana tjetër, e mira mund të qëndrojë dhe të komunikojë.
Një kërcim cilësor është i nevojshëm, veçanërisht nga ana e atyre me përgjegjësi ekonomike, politike dhe institucionale, një përmbysje e investimeve në shkolla, universitete dhe kërkime, në komunitetet lokale dhe në shoqërinë civile si terren pjellor për pjesëmarrje dhe ndërmjetësim kulturor. Siguria, të cilën shumë shpesh e mashtrojmë veten duke menduar se vjen nga armët dhe muret, zhvillohet në vend të kësaj duke mësuar të lundrojmë në rrugën e të tjerëve, të rritemi së bashku, krah për krah. Historia juaj dëshmon për këtë. Prania e Islamit në Gadishullin Iberik, për shembull, përbënte një realitet politik, kulturor dhe fetar afatgjatë. Gjatë asaj periudhe, nuk pati vetëm konfrontim; pati përpjekje për të krijuar një hapësirë për kontakt, bisedë dhe dialog mbi kuptimin e së vërtetës ndërmjet të krishterëve, myslimanëve dhe hebrenjve. Në shkollën e përkthyesve të Alfonsit X të Urtit, ekspertë nga të tri fetë bashkëpunuan në përkthimin e trashëgimisë së pasur arabe, greke dhe hebraike, duke kontribuar në përhapjen e teksteve të tilla si, ndër të tjera, ato të filozofëve Averroes (1126-1198) dhe Maimonides (1138-1204). Në veçanti, qytete si Kordoba dhe Toledo u bënë vende ndërmjetësimi ndërmjet gjuhëve, feve e dijes. Por kjo është e vërteta që tregojnë qytetet evropiane, shtresimi i tyre historik, pëlhura e solidaritetit që gjatë shekujve i kapërceu dallimet e tyre, duke i shndërruar konfliktet e pashmangshme, në pika fillimi.
Siç na mësoi një bir tjetër fisnik i kësaj toke, në sprova dhe dështime është e mundur të rimendojmë gjithçka: Injaci i Lojolës e kishte këtë guxim, duke i dhënë besim trishtimit dhe ngushëllimeve të zemrës së tij, në një ushtrim të gjykimit dhe imagjinatës që zgjodhi paqen mbi armët dhe shenjtorët mbi të fuqishmit. Ai e kuptoi se e mira nga e cila ndihej i tërhequr, nuk ishte utopike, e pastaj kriza e tij u shndërrua në hir. E njëjta gjë mund të ndodhë me "gjërat e reja" që na shqetësojnë sot dhe mbi të cilat ndjeshmëritë tona janë aktualisht të ndara. "Le t’i shmangim fjalët që poshtërojnë ose kundërshtojnë. Le të zgjedhim qartësinë që ndriçon dhe sinqeritetin që hap shtigje. Le të mos bekojmë entuziazmin naiv, le të mos nxisim frikërat sterile. Përkundrazi, le të tregojmë kriteret për gjykim - dinjitetin e personit, destinacionin universal të të mirave, zgjedhjen për të varfrit, kujdesin për shtëpinë tonë të përbashkët, paqen - dhe t'i përkthejmë ato në praktikë: planifikimin e përgjegjshëm, vlerësimet e ndikimit njerëzor dhe shoqëror, përfshirjen e më të prekshmëve, shkrim-leximin dixhital, kërkimin dhe industrinë e orientuar drejt drejtësisë dhe paqes" (Letra Enciklike Magnifica Humanitas, 14).
Madhëri, Lartësi Mbretërore, Zonja e Zotërinj, shpreh vlerësimin tim për vendin tuaj për besnikërinë e tij ndaj së drejtës ndërkombëtare dhe multilateralizmit, gjë që shndërrohet në një angazhim aktiv për paqen dhe solidaritetin ndërmjet popujve. Në të njëjtën kohë, ju inkurajoj të kultivoni dialogun dhe miqësinë shoqërore brenda vendit tuaj, të merrni në konsideratë perspektivat e të varfërve dhe të të rinjve në përfytyrimin e së ardhmes, të harmonizoni kërkesat për autonomi dhe ato për unitet, të nxisni procesin e bashkimit evropian, jo në kundërshtim me fuqitë e tjera, por si një dhuratë për të gjithë familjen njerëzore.
Zoti e bekoftë Spanjën!
[1] S. Giovanni della Croce, Notte oscura, Canto dell’anima, 3: Opere, Roma 1979, 347.
[2] Ibid., 5.
