Papët dhe gjuha e çarmatosur që shëron

R.Sh. Vatikan

Ishte data 21 shkurt 1952 kur disa studentë u vranë nga policia në Daka, kryeqytetin e atij vendi që tani quhet Bangladesh. Ata po demonstronin për njohjen e gjuhës së tyre, bengalishten, si një nga dy gjuhët kombëtare të atij vendi që asokohe ishte pjesë e Pakistanit. Dita Ndërkombëtare e Gjuhës Amtare kremtohet çdo vit më 21 shkurt për të promovuar diversitetin gjuhësor dhe kulturor, shumëgjuhësinë dhe mbrojtjen e gjuhëve të pakicave, shpesh në rrezik që të zhduken. Këtë vit, kjo ditë përqendrohet në marrëdhënien ndërmjet brezave të rinj dhe gjuhës së tyre amtare.

Gjuha e zemrës

Gjuha amtare është shprehja e zemrës, e emocioneve, e ndjenjave parësore. "Të flasësh me dikë në një gjuhë që ata e kuptojnë të lejon të arrish mendjen e tjetrit. Të flasësh me të në gjuhën e tij amtare," thoshte Nelson Mandela, "do të thotë të arrish zemrën e tjetrit." Gjatë një jete, ndodh që një gjuhe mund të bashkohet me gjuhët e tjera që bëhen nyje kyçe, ura me botën. "Nuk e di nëse mund ta shpjegoj veten mirë në gjuhën tuaj... tonën italiane. Po gabova, do të më qortoni," pati thënë Papa Gjon Pali II në fjalimin e tij të parë më 16 tetor 1978, pas zgjedhjes së tij në Selinë e Pjetrit.

Gjuha dhe gjuha

Gjuha është, pra, një sistem tingujsh, fjalori dhe rregullash gramatikore të përbashkëta për një bashkësi njerëzish. Të folurit, nga ana tjetër, është aftësia e posaçme vetëm e qenieve njerëzore, për të komunikuar mendime, për të shprehur ndjenja dhe në përgjithësi për të informuar rreth gjendjes së brendshme ose të jashtme të dikujt, përmes një sistemi shenjash vokale ose grafike. Të folurit, në veçanti, është parakushti për gjuhën: ajo mund të jetë aq përfshirëse sa një përkëdhelje ose një përqafim, por gjithashtu mund të shkaktojë plagë të thella. Papët kanë folur vazhdimisht për vlerën e gjuhës, duke na nxitur të shmangim urrejtjen dhe shpifjen dhe të respektojmë të vërtetën.

Kujdesi

Gjuha e kujdesit, në veçanti, është gjuha e përmendur nga Papa Françesku në lutjen e Engjëllit të Tenzot, më 1 janar 2023. Kjo, theksoi Papa argjentinas, duke kujtuar shembullin e Nënës së Zotit, është gjuha tipike amnore: "butësi dhe kujdes".

Nëse duam të rindërtojmë shpresën, duhet të braktisim gjuhët, gjestet dhe zgjedhjet që frymëzohen nga egoizmi dhe të nxëmë gjuhën e dashurisë, e cila është kujdesi. Kujdesi është një gjuhë e re, një gjuhë që shkon kundër gjuhëve të egoizmit.

Gjuha dhe logosi

Gjuha është gjithashtu një element shumë i rëndësishëm për misionin e Kishës. Kjo është ajo që Papa Benedikti XVI e pati shpjeguar në fjalimin e tij drejtuar pjesëmarrësve në Asamblenë Plenare të Këshillit Papnor për Kulturën, më 13 nëntor 2010.

Të flasësh për komunikimin dhe gjuhën nuk do të thotë vetëm të prekësh një nga çështjet thelbësore të botës sonë dhe kulturave të saj, por, për ne besimtarët, do të thotë t'i afrohesh vetë misterit të Zotit, i cili, në mirësinë dhe urtësinë e tij, zgjodhi të zbulonte Veten dhe të manifestonte vullnetin e tij ndaj njerëzimit. Te Krishti, Zoti na e zbuloi veten si «Logos», i cili na komunikon dhe na sfidon, duke vendosur marrëdhënien që krijon identitetin dhe dinjitetin tonë si qenie njerëzore, të dashur si fëmijë nga një Atë i vetëm.

Gjuha e Kishës

Dëshira për një gjuhë më të qartë, më baritore dhe më të kuptueshme të Kishës ndaj botës moderne ishte një nga shtyllat themelore të Koncilit të Dytë të Vatikanit. Papa Gjoni XXIII e kujtonte këtë fakt në mesazhin e tij radiofonik të 11 shtatorit 1962, një muaj pas Koncilit.

«Njeriu kërkon dashurinë e një familjeje në vatrën e vet; bukën e përditshme për veten dhe miqtë e tij më të ngushtë, gruan dhe fëmijët e tij; Ai ka aspiratë dhe ndjen nevojën për të jetuar në paqe si brenda bashkësisë së tij kombëtare ashtu edhe në marrëdhëniet e tij me pjesën tjetër të botës. ...Këto probleme shumë serioze kanë qenë gjithmonë në zemër të Kishës. Prandaj, ajo i ka bërë ato objekt studimi të kujdesshëm dhe Këshilli Ekumenik do të jetë në gjendje të ofrojë, me gjuhë të qartë, zgjidhje që kërkohen nga dinjiteti i njeriut dhe thirrja e tij e krishterë.» – pati thënë Papa Gjoni XXIII.

Çarmatosja e gjuhës

Gjuha kur dhemb, mund të mbjellë urrejtje jo vetëm në jetën reale, por edhe në botën e mjeteve të komunikimit shoqëror. Në mesazhin e tij për Kreshmët 2026, Papa Leoni XIV na nxiti të praktikojmë një agjërim të veçantë, një agjërim që ka të bëjë me botën e fjalëve.