Trajtat e foljes «çarmatos» në himnin e Paqes të Leonit XIV
R.SH. Vatikan
Që në çastet e para të papnisë së Leonit XIV, një fjalë gjeti jehonë të gjerë dhe hyri në zemrat e besimtarëve, shtegtarëve si dhe në thelbin e Vitit të Shenjtë të Shpresës. Është folja «çarmatos», që Papa e ka zgjedhuar në forma dhe kohë të cilat sfidojnë qeveritë dhe njerëzit vullnetmirë për të ndihmuar farën e paqes të hedh rrënjë, veçanërisht në vendet e tronditura nga logjika e urrejtjes dhe e luftës.
Çarmatos
Paqja shpreh, mbi të gjitha, një veprim të kryer. Folja «çarmatos» përdoret nga Papa Leoni si pjesore e shkuar për të na ftuar të shfletojmë faqet e Ungjillit që ripërtërihen në çdo epokë. Në mesazhin e tij për Ditën e 59-të Botërore të Paqes, Papa thekson se paqja e Krishtit të ringjallur vjen nga Zoti. Paqja e Jezusit të ringjallur është e paarmatosur, sepse lufta e tij ishte e paarmatosur, në rrethana të përcaktuara historike, politike dhe shoqërore. Të krishterët duhet të bëhen dëshmitarë profetikë të kësaj risie së bashku, të vetëdijshëm për tragjeditë në të cilat ata shpesh kanë qenë bashkëfajtorë. Shëmbëlltyra e madhe që na flet për Gjykimin e Mbramë i fton të gjithë të krishterët të veprojnë me përdëllim, të vetëdijshëm për këtë.
Çarmatosja
Paqja nuk është shpresë që skadon. Papa Leoni thekson se kjo dhuratë «gëzon një fuqi të butë që ndriçon dhe çel mendjen». Ajo i bën qëndresë dhunës «dhe e mposht atë». Paqja është gjithashtu një projeksion i përhershëm. «Ajo ka frymën e përjetësisë. Ndërsa së keqes i bërtasim “Mjaft!”, paqes gjithmonë i pëshpërijmë», lexohet më tej në mesazhin për Ditën Botërore të Paqes. E në fakt, paqja e vërtetë nuk ka urrejtje dhe mëri. Ajo buron nga mirësia dhe butësia. Mirësia është çarmatosëse. Ndoshta kjo është arsyeja pse Hyu u bë fëmijë. Misteri i Mishërimit, i cili arrin thellësinë e tij më të madhe kur zbret në botën e të vdekurve, fillon te barku i një nëne të re dhe dëftohet në grazhdin e Betlehemit. “Paqe mbi tokë”, këndojnë engjëjt, duke shpallur praninë e një Zoti të pambrojtur, i cili e do njerëzimin dhe ky i fundit mund ta zbulojë dashurinë e Hyut vetëm duke u kujdesur për të (Lk 2:13-14). Asgjë nuk ka fuqi të na ndryshojë më shumë se një bir.
Çarmatosja
Paqja nuk është vetëm shpresë. Ajo duhet të jetë gjithashtu një veprim që kryhet për të shprehur përpjekjet dhe njëkohësisht hapat konkretë që ndërmerren për të nxitur pajtimin e vërtetë. Në kohën e përcjellores kjo folje bëhet: “duke çarmatosur”, gjë që tingëllon mbi të gjitha si një thirrje për angazhim të përditshëm. Në Lutjen e Engjëllit të Tenzot, më 1 janar 2026, thirrja e Papës qe një nxitje për të ndërtuar paqen çdo ditë. Të dashur, me hirin e Krishtit, le të fillojmë sot të ndërtojmë një vit paqeje, duke çarmatosur zemrat tona dhe duke qëndruar larg nga çdo dhunë.
Çarmatosja
Në filozofi dhe më gjerë, koha e infinitivit të foljes shpreh një horizont të pakufizuar. Kështu, në takimin me profesionistët e komunikimit më 12 maj 2025, Papa Leoni ftoi përfaqësuesit e mediave nga e gjithë bota që ta zgjerojnë këtë përpjekje për paqe në jetën e përditshme. Le t’i çarmatosim fjalët dhe do të ndihmojmë në çarmatosjen e rruzullit. Komunikimi i çarmatosur dhe çarmatosës na lejon të ndajmë pikëpamje të ndryshme për botën dhe të veprojmë në një mënyrë që përputhet me dinjitetin tonë njerëzor.
Jezusi nuk është i ngjeshur me parzmore
Fjala e Jezusit është e paarmatosur. Por Fjala e Hyut, theksoi Papa Leoni në homilinë e tij gjatë Meshës së Shenjtë për Jubileun e Përshpirtërisë Mariane, është «e gjallë» dhe «më e mprehtë» se «çdo shpatë me dy tehe». Papa kujtoi historinë e Namanit, komandantit të ushtrisë së mbretit të Aramit, e cila përmendet në Librin e Dytë të Mbretërve në Shkrimin e Shenjtë: «Pajisjet e tij luftarake, pikërisht ato që i sollën famë, në të vërtetë maskojnë një njerëzim të brishtë, të plagosur dhe të sëmurë. Shpesh e gjejmë këtë kontradiktë në jetën tonë: ndonjëherë dhuratat e mëdha janë parzmore për të mbuluar ligështi të mëdha.» Më tej, Papa shpjegon se dashuria e Zotit është e lirë. «Sikur Namani të kishte vazhduar duke grumbulluar vetëm medalje për t’i vënë në parzmoren e tij, atë do të kishte përpirë gërbula: në dukje ishte i gjallë, po, por i mbyllur dhe i izoluar nga sëmundja. Është Jezusi ai që na çliron nga ky rrezik, Ai që nuk ka parzmore të ngjeshur në gjoks, por lind dhe vdes i zhveshur.»
Paqe e paarmatosur dhe çarmatosëse.
Luftëra të shumta po e shkatërrojnë botën sot, dhe në shumë shtete mbizotëron logjika e riarmatosjes. Por shpresa për paqe është këmbëngulëse sepse kohërat dhe ritmet e historisë njerëzore janë të paracaktuara të çarmatosin fjalë që thuhen dhe veprime që ndërmerren kundër vëllazërimit të popujve. Në bekimin e tij të parë «Urbi et Orbi» më 8 maj 2025, Papa Leo e përdori këtë folje në mënyra që, duke u mbështetur në Ungjill, zgjaten drejt përjetësisë. «Paqja qoftë me ju! Kjo është paqja e Krishtit të Ngjallur, një paqe e paarmatosur dhe një paqe çarmatosëse, e përvuajtur dhe këmbëngulëse.» Papa Leoni na nxit ta kthejmë vështrimin tonë nga Jezusi, «paqja jonë». Krishti është për botën një dritë e çarmatosur dhe e mëshirshme që shoqëron njerëzimin në rrugëtimin e tij, madje posaçërisht në çastet më të errëta. Udhëheqësit e qeverive, në veçanti, janë të thirrur të ndjekin shembullin e Jezusit dhe të bëjnë çdo përpjekje për t'i bërë botës dhuratën më të madhe. Ajo fitohet pa armë – është paqja.
