Biennale w Wenecji: otwarto pawilon Stolicy Apostolskiej

Alvise Sperandio, Artur Hanula

Inauguracja pawilonu odbyła się 8 maja na 61. Biennale Sztuki w Wenecji. Projekt nosi tytuł „Ucho jest okiem duszy”. Obejmujące instalacje, archiwa i dzieła poświęcone duchowemu i kulturowemu dziedzictwu św. Hildegardy z Bingen, benedyktynki i mistyczki. Realizuje go zespół 24 artystek i artystów, którzy w sumie zrealizują 24 dzieła, w tym instalacje dźwiękowe i wizualne.

Na uroczystości obecni byli prefekt Dykasterii ds. Kultury i Edukacji kard. José Tolentino de Mendonça, patriarcha Wenecji bp Francesco Moraglia, prezes Biennale Pietrangelo Buttafuoco oraz burmistrz Luigi Brugnaro. Niespodziewanie pojawiła się również piosenkarka i autorka tekstów Patti Smith, która po południu wystąpiła w kościele Scalzi w ramach spektaklu Sonic Prayer. Kuratorami obecnej wystawy, na której prezentuje się 24 artystów, są Hans Ulrich Obrist i Ben Vickers.

Mistyczny Ogród karmelitów bosych w Wenecji

Kard. Mendonça: „Święta Hildegarda – bardzo współczesny głos”

Kontemplacja, cisza i ponowne odkrycie sztuki słuchania to motyw przewodni łączący dwie części pawilonu Stolicy Apostolskiej. Jest to odpowiedź na dzisiejsze, pełne pośpiechu i hałasu społeczeństwo. Kard. Mendonça przywołał słowa Papieża Leona o powrocie do służby rytmowi życia, harmonii stworzenia i leczeniu jego ran, które stały się motywem przewodnim pawilonu.

Prorocy kultury

Według kardynała „nasze czasy potrzebują nowych mistrzów, a wielowymiarowa osobowość Hildegardy może nam pomóc jako antidotum na irytującą monotonność, inspirując nas do tworzenia nowych wizji”. Jak mówił dalej, „nasze czasy potrzebują proroków kultury, zdolnych do wyrażania tego, co Hildegarda nazywała nieznanym językiem, czyli siły wyobraźni zdolnej do uruchamiania paradygmatów kulturowych, które odważają się spoglądać w przyszłość i zapoczątkowują innowacyjne praktyki zmierzające ku braterstwu ludzkiemu, duchowości i wzajemnej życzliwości”. 

Kard. Mendonça przypomniał, że ogłaszając św. Hildegardę doktorem Kościoła 10 maja 2012 r., papież Benedykt XVI wspomniał o jej wkładzie w cywilizację.

Bp Moraglia: „Słuchanie – uprzywilejowana przestrzeń spotkania z Bogiem”

Patriarcha Wenecji bp Francesco Moraglia wyjaśnił, że „Hildegarda doskonale oświeca kierunek tej wystawy, ponieważ słuchanie zawsze znajdowało się w centrum jej rozważań teologicznych i mistycznych wizji”. Jak podkreślił patriarcha, „słuchanie staje się w ten sposób uprzywilejowaną przestrzenią spotkania z Bogiem, który objawia się nie w zgiełku, ale w delikatnym głosie ciszy”. 

Słuchanie staje się warunkiem sprzyjającym spotkaniu z Bogiem i stworzeniem. „W wizji Hildegardy z Bingen słuchanie, dźwięk i cisza – kontynuował biskup – są wymiarami teologicznymi, które przeplatają się i ujawniają głęboki związek między człowiekiem, naturą i Bogiem. W świecie przepełnionym hałasem, często nie tylko irytującym, ale i niepotrzebnym, przesłanie Hildegardy brzmi bardziej aktualnie niż kiedykolwiek: tylko ten, kto umie słuchać, może naprawdę zrozumieć, a tylko z ciszy rodzi się prawdziwa harmonia, najpiękniejszy dźwięk, najpiękniejsza symfonia”.

Prezes Buttafuoco i burmistrz Brugnaro: „Czekamy na Papieża w Wenecji”

Prezes Biennale Pierangelo Buttafuoco podkreślił, że „Stolica Apostolska poprzez swój pawilon zapewnia nam tę wolność ducha i umysłu oraz tę zdolność do wolności, która innym jest odmawiana lub niemożliwa do osiągnięcia”. Buttafuoco dodał, że „słowem zbyt często zakazanym dzisiaj jest pokój”. Następnie padło zaproszenie dla Papieża Leona, by udał się do Wenecji. 

Burmistrz Luigi Brugnaro, również wyrażając nadzieję na wizytę Papieża w tym mieście, przypomniał, że przyznanie pawilonu wynika z idei, by był on „miejscem spotkania, słuchania, szacunku – wartości, które stanowią podstawę pokoju”. 

Watykan w Wenecji

Watykan uczestniczy w weneckim Biennale od 2013 r. (Biennale Architektury). W poprzednim Międzynarodowym Biennale Sztuki (2024 r.) watykański pawilon mieścił się w więzieniu dla kobiet na weneckiej lagunie na wyspie Giudecca. Do udziału zaproszony został kontrowersyjny włoski artysta Maurizio Cattelan, autor rzeźby z przywalonym meteorytem Janem Pawłem II. Dwa lata temu jako pierwszy papież weneckie Biennale odwiedził Franciszek.