Muzea Watykańskie: arrasy Barberinich i Bazylika św. Piotra

Karol Darmoros, Maria Milvia Morciano

Jedno świadectwo

W centrum narracji znajduje się wyjątkowe przedstawienie konsekracji Bazyliki św. Piotra – to arras przedstawiający papieża Urbana VIII podczas ceremonii z 18 listopada 1626 roku.

„Mając jedyne świadectwo wizualne tego momentu, tego epizodu, chcieliśmy opowiedzieć tę piękną historię” – podkreśla dyrektor Muzeów Watykańskich Barbara Jatta. Wystawa rozwija więc jeden fakt historyczny, ukazując go z różnych perspektyw.

Wspólna praca

Projekt powstał dzięki współpracy watykańskich instytucji. „To synergia instytucji watykańskich, które zajmują się aspektami kulturowymi, artystycznymi, ale także religijnymi, ponieważ także my jesteśmy w służbie ewangelizacji” – mówi Jatta. Dzięki temu możliwe było stworzenie spójnej opowieści łączącej różne typy dzieł i źródeł.

Arras jak kronika

Jak wyjaśnia kuratorka Alessandra Rodolfo, centralny arras z papieżem Urbanem VIII konsekrującym Bazylikę Watykańską „to kronika w pełnym tego słowa znaczeniu”. Dzieło z niezwykłą precyzją oddaje przebieg ceremonii – gesty liturgiczne, układ uczestników i szczegóły przestrzeni – a jego przekaz znajduje potwierdzenie w źródłach pisanych.

Drugi arras, „Zmartwychwstanie Chrystusa”, ukazuje proces ich powstawania. „Przewiduje on pierwsze szkice wykonywane przez artystów, następnie modele i wreszcie stworzenie kartonu” – tłumaczy Rodolfo. Karton, czyli rysunek w skali 1:1, stanowił podstawę do tkania. Arras powstaje następnie w odbiciu lustrzanym, co oznacza, że tkany był na podstawie odwróconego obrazu.

Manufaktura Barberinich wyróżniała się także tym, że w pewnym okresie była kierowana przez kobiety – co stanowiło rzadkość w ówczesnym świecie rzemiosła. Arrasy nie były jedynie dekoracją, lecz częścią szerszej strategii wizualnej, służącej ceremoniałowi i podkreślaniu prestiżu.

Blisko i uważnie

Wystawa prezentowana w Pinakotece Watykańskiej zachęca do uważnego oglądania. Dzieła, które na co dzień zwiedzane są w pośpiechu, tutaj zostały wyeksponowane tak, by można było odkryć ich znaczenie i wzajemne powiązania. Ukazują one świat, w którym sztuka, liturgia i władza tworzyły jedną, spójną rzeczywistość.