Radio Watykańskie: 95 lat w służbie Papieża

Massimiliano Menichetti

Głęboko porusza fakt, że po upływie 95 pięciu lat głos Radia Watykańskiego nadal rozbrzmiewa na całym świecie, niosąc wszędzie głos Ewangelii, nadzieję, słowo Następcy Piotra, przekraczając wszelkie granice i odległości, nie pozostawiając nikogo w odosobnieniu.

Dzisiaj nasze myśli nieuchronnie wracają do 12 lutego 1931 roku, kiedy to jako pierwszy przemówił do mikrofonów Statio Radiophonica Vaticana naukowiec Guglielmo Marconi, któremu Pius XI powierzył zadanie zaprojektowania i zbudowania tego wspaniałego narzędzia komunikacji, a ojcom jezuitom – kierowanie nim. Ojciec radia ogłasza, że po raz pierwszy głos papieża będzie można „usłyszeć jednocześnie na całej powierzchni ziemi”, a papież, używając pięknych słów, wysyła w języku łacińskim pierwsze w historii Watykanu radiofoniczne przesłanie „do wszystkich narodów i wszystkich stworzeń”. Po czym z płyty, 78 obrotów na minutę, odtwarzany jest fragmenty symfonii Beethovena.

Ta intuicja papieża świadczyła o zaufaniu do możliwości technologii służącej komunikacji międzyludzkiej i misji Kościoła. Nie był to zwykły eksperyment techniczny, ale świadomy wybór duszpasterski, polegający na wykorzystaniu najnowocześniejszych środków tamtych czasów, aby dotrzeć do serc ludzi. Od tego momentu Radio Watykańskie przeszło przez historię: wojny i porozumienia pokojowe, nędzę i pomoc, zniszczenia i odbudowę, wykluczenie i przyjęcie, przemiany społeczne, polityczne i technologiczne, zawsze niosąc chrześcijańskie przesłanie, światło nadziei, interpretując wszystkie wydarzenia przez pryzmat doktryny społecznej. Do tej pory Radio służyło dziewięciu papieżom, pomogło połączyć tysiące osób rozproszonych podczas II wojny światowej, było latarnią morską w strasznych latach totalitaryzmu, relacjonowało Sobór Watykański II, jubileusze, wyzwania Kościoła powszechnego, liczne, zbyt liczne konflikty, takie jak te ostatnie na Ukrainie, Bliskim Wschodzie, w Kongo, Birmie, Jemenie, Syrii... Było i jest drogą modlitwy, informacji i formacji.

Wielokulturowość jest cechą charakterystyczną i cennym kluczem do zrozumienia świata: osoby pracujące obecnie dla papieskiej stacji radiowej pochodzą z 69 krajów, a dzięki 34 redakcjom – plus jednej multimedialnej – w różnych językach docieramy do geograficznych i egzystencjalnych peryferii świata, dając głos społecznościom często oddalonym od wielkich mediów, towarzysząc życiu lokalnych Kościołów. W wielu krajach Radio Papieża było przez dziesięciolecia – i czasami nadal jest – dyskretną, ale fundamentalną obecnością dla społeczności chrześcijańskich i nie tylko.

W ostatnich latach Radio Papieża przeszło głęboką transformację w ramach szerszego procesu reformy komunikacji zainicjowanego przez papieża Franciszka. Powstanie Dykasterii ds. Komunikacji oraz integracja różnych mediów w bardziej jednolity i skoordynowany system wymagały zmian organizacyjnych, zawodowych i wizji. Nie była to łatwa droga, która trwa do dziś, ale napędza ją świadomość naszej misji służenia Ojcu Świętemu, Prawdzie, w kontekście ciągłych przemian, gdzie narzędzia i języki szybko się zmieniają.

Do tego zachęcają nas słowa Papieża Leona, który wielokrotnie wyrażał uznanie dla naszej pracy i przypominał o znaczeniu łączenia się, służenia prawdzie i towarzyszenia życiu Ludu Bożego poprzez „komunikację bezbronną i rozbrajającą”, zdolną przyczynić się do budowania bardziej braterskiego, solidarnościowego, przyjaznego i pokojowego społeczeństwa.

Radio Watykańskie stworzyło i zasila cyfrowy ekosystem Vatican News, który w 56 językach – w formie pisemnej, mówionej i języka migowego – wyraża się za pośrednictwem fal radiowych, satelity, streamingu, podcastów, mediów społecznościowych, wideo i platform cyfrowych.

95. urodziny Radia Watykańskiego przypadają w erze sztucznej inteligencji, technologii, która głęboko zmienia również świat mediów i komunikacji. Sztuczna inteligencja jest bez wątpienia cennym wsparciem, użytecznym narzędziem, ale algorytm nie może i nie powinien zastępować człowieka: jego myślenia, kreatywności, osądu.

Od 2012 roku nasze urodziny zbiegają się z Światowym Dniem Radia wyznaczonym przez UNESCO na 13 lutego. Jego tegoroczny temat to: „Sztuczna inteligencja jest narzędziem, a nie głosem”. Sformułowanie to jest głęboko zgodne z orędziem Ojca Świętego na Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu 2026, które odwołuje się do osobistej odpowiedzialności, rozeznania i niezastąpionej wartości ludzkiej komunikacji.

Radio Watykańskie, zawsze wyczulone na najnowsze osiągnięcia technologiczne, oczywiście bada tę granicę sztucznej inteligencji, ale nigdy nie zapomina, że radio jest spotkaniem między ludźmi, słowem, które rodzi się z twarzy, świadomości, odpowiedzialności. W tym sensie Radio Papieskie nadal świadczy o tym, że technologia, od czasów Marconiego, służy człowiekowi, a nie odwrotnie. Dzisiaj, podobnie jak w 1931 roku, Radio Papieża kontynuuje swoją misję: szerzenie przesłania Ewangelii, głosu Papieża i nauczania papieskiego na całym świecie, spotykając się ze społecznościami, słuchając ich i służąc im. Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin, Radio Watykańskie.