Sobór oczami Papieży

Karol Darmoros

Nowy cykl katechez

Na pierwszej audiencji generalnej roku Papież Leon XIV rozpoczął cykl „Sobór Watykański II poprzez jego dokumenty”. Ojciec Święty zaznaczył, że ta refleksja jest istotna, dlatego że nie ma już pokolenia, które brało udział w tym wydarzeniu. Wobec tego Papież zachęcił, by poznać Sobór z bliska, ponownie odczytując jego dokumenty i podejmując refleksję nad ich treścią. „Sobór Watykański II na nowo odkrył oblicze Boga jako Ojca (…) Jednocześnie pomógł nam otworzyć się na świat i dostrzec zmiany i wyzwania współczesności w dialogu i współodpowiedzialności, jako Kościół, który pragnie otworzyć ramiona ku ludzkości” – powiedział Leon XIV. Te słowa są zaproszeniem do ponownego odczytania wydarzenia, które naznaczyło historię Kościoła XX wieku.

Co było celem Soboru?

Sobór Watykański II został zwołany przez św. Jana XXIII. Obrady otwarto 11 października 1962 roku. Benedykt XVI, uczestnik Soboru jako teolog, przypominał później, że papież Roncalli jasno określił jego cel: „aby święty depozyt nauki chrześcijańskiej był strzeżony i nauczany w sposób skuteczniejszy”. Jak tłumaczył św. Jan XXIII, nie chodziło o zmianę doktryny, lecz o jej pogłębienie i przedstawienie „tak, by odpowiadała wymogom naszych czasów”.

Dlaczego Sobór?

W konstytucji apostolskiej Humanae salutis św. Jan XXIII pisał o pragnieniu Kościoła, by „umocnić swoją wiarę nowymi siłami i kontemplować wspaniały obraz własnej jedności”. Sobór miał pomóc Kościołowi lepiej odpowiadać na problemy współczesnego świata, jako owoc natchnienia „przychodzącego z wysoka”.

Dla św. Jana Pawła II, aktywnego uczestnika Soboru, wydarzenia z pierwszej połowy lat 60. były „darem Ducha dla swojego Kościoła”. Papież Polak podkreślał, że tylko w perspektywie wiary można zrozumieć „głęboką duszę” Soboru Watykańskiego II. „Wraz z Soborem Kościół przede wszystkim przeżył doświadczenie wiary, powierzając się Bogu bez zastrzeżeń, w postawie tego, kto ufa i ma pewność, że jest kochany” – mówił św. Jan Paweł II. 

Trwałe dziedzictwo

Św. Paweł VI, którego pontyfikat naznaczył Sobór Watykański II, przypominał, że to wydarzenie nie należy wyłącznie do przeszłości. Jak podkreślał, dziedzictwem Soboru są dokumenty – konstytucje, dekrety i deklaracje. „Można powiedzieć, że Sobór pozostawia Kościołowi, który go celebrował, samego siebie (…) Poznać, studiować i wprowadzać w życie te dokumenty jest obowiązkiem, a zarazem łaską okresu posoborowego” – mówił św. Paweł VI. 

Wskazanie na dziś

W 60. rocznicę otwarcia Soboru papież Franciszek wzywał, by powrócić do „czystych źródeł miłości Soboru”. W wystąpieniu z 2022 roku mówił, że Sobór wskazuje Kościołowi drogę i prowadzi go niczym Jezus Piotra do Galilei, „do źródeł pierwszej miłości”. 

Papież Leon XIV zachęca dziś, by zbliżyć się do Soboru bez „opierania się na zasłyszanych interpretacjach”. Bezpośrednia lektura dokumentów pozwala odkryć ich aktualność i odnaleźć w nich impuls do głoszenia Ewangelii światu – jako orędzia miłości, sprawiedliwości i pokoju.