Leon XIV o pokoju: dar, odpowiedzialność i prawda, która rozbraja

Andrea De Angelis, Monika Nowak–López – Watykan

Antologia wypowiedzi Ojca Świętego na temat pokoju, zatytułowana „Disarmata e disarmante. La pace è un dono” (Rozbrojony i rozbrajający. Pokój jest darem), została opublikowana w języku włoskim przez watykańskie wydawnictwo LEV. Książka zawiera także niepublikowaną wcześniej przedmowę autorstwa Papieża. „Dla mnie – wyznaje na antenie Radia Watykańskiego Alessandro Banfi, dziennikarz i autor – praca nad tą antologią była zaszczytem”.

Pokój Chrystusa

Leon XIV przypomina nam, że pierwszym darem, jaki zmartwychwstały Chrystus ofiarował swoim uczniom i całemu światu, był pokój. Jest to dar, ale także odpowiedzialność, która wymaga gotowości do ofiary. Musimy nauczyć się patrzeć na krzyż, aby stać się budowniczymi pokoju. „To właśnie jest wielka różnica między pokojem proponowanym przez Kościół a ogólnym, dobrotliwym irenizmem. Pokój Chrystusa przechodzi przez jednostronną ofiarę – ofiarę cierpiącego Sługi” – stwierdza Banfi.

Nie oznacza to ucieczki od dramatyzmu ludzkiej historii, przemocy czy zła. Przeciwnie – chrześcijańska wizja pokoju przechodzi przez te doświadczenia, nie udając, że one nie istnieją. „Nie jest nierealistycznym wymazaniem zła czy nienawiści, ale niejako przechodzi przez sam środek tych doświadczeń. I to jest, moim zdaniem, niezwykle trafne podkreślenie, którego dokonuje Papież” – zaznacza dziennikarz. Jego zdaniem Leon XIV jest zdecydowanie daleki od utopijnego czy ideologicznego spojrzenia na pokój.

Różne sytuacje, jedno przesłanie

Jak podkreśla Banfi, pomysł stworzenia antologii zrodził się z pragnienia zebrania w jednym miejscu najważniejszych tematów obecnego pontyfikatu. Jak zaznacza, publikacja łączy słowa Leona XIV wypowiedziane przy różnych okazjach – od przemówienia do korpusu dyplomatycznego, poprzez spotkania w parafiach, aż po dialog z młodymi na Tor Vergata podczas Jubileuszu Młodzieży. Są to „różne sytuacje, różne akcenty, ale jedna troska: budowanie dialogu, mostów i wzajemnego spotkania, zachęcanie wszystkich, aby uwolnili się od schematu ‘przyjaciel–wróg’” – mówi o przesłaniu antologii jej redaktor.

Sumienie jednego człowieka może zmienić świat

Papież podkreśla, że pokój jest przede wszystkim odpowiedzialnością. Przypomina nam, że nie powinniśmy osądzać innych, oskarżać ich ani potępiać, ponieważ obojętność, a potem nienawiść zaczną panować pośród nas. Ojciec Święty odwołuje się więc do myśli św. Augustyna, który zachęcał, aby zmieniać swoje czasy, a nie jedynie na nie narzekać. „Powinniśmy czynić to poprzez konkretne wybory” – dodaje Alessandro Banfi.

Rozbrajająca prawda

Ojciec Święty przypomina, że pokój się buduje, wznosi się go krok po kroku. „W imię prawdy także ci, którzy prowadzą wojnę, twierdzą przecież, że działają w imię pokoju. Nikt nie ma odwagi otwarcie powiedzieć, że chce wojny dla samej wojny” – czytamy w antologii papieskich wypowiedzi. Alessandro Banfi zgadza się ze stwierdzeniem, że dziś czasem boimy się wypowiadać słowo „prawda” i podkreśla, że może ona rozbrajać. Odnosząc się do tego stwierdzenia, przywołuje jeden z rozdziałów książki, poświęcony informacji w czasach wojny. „Nazwaliśmy ten rozdział ‘propaganda i informacja – wojna słów’. Papież bardzo mocno podkreślał potrzebę odwrócenia perspektywy, z której opowiada się o konfliktach. Nie chodzi o sposób przedstawiania wojny przypominający na przykład relację z gry komputerowej – mówi Papież – ale o spojrzenie z perspektywy ofiar, oczami tych, którzy cierpią” – opisuje redaktor. Podkreśla, że chodzi tu o prawdziwych ludzi, o przypomnienie „konkretnych ofiar wojny – kobiet, dzieci, osób z krwi i kości. Słowo ‘wróg’ od zawsze, we wszystkich wojnach, ukrywa pewną abstrakcję. Sprawia, że przestajemy widzieć, że ta osoba jest człowiekiem takim samym jak ja”.

Książkę w j. włoskim wydała Libreria Editrice Vaticana

Papież, który lubi poezję

W przedmowie do antologii Leon XIV przywołuje także słowa Boba Dylana. Odnosząc się do tego akcentu, dziennikarz zwraca uwagę na to, że Papież potrafi dotknąć wszystkich obszarów współczesnej kultury. Przywołuje tu spotkanie z aktorem Antonio Banderasem podczas podróży do Hiszpanii oraz audiencję dla pisarzy, w której uczestniczyli przedstawiciele światowej literatury. „Jako syn Augustyna, Papież lubi poezję. Augustyn, poza tym, że był wielkim ojcem Kościoła, był także wielkim poetą” – podsumowuje Alessandro Banfi.