Historyczny zbiór żywotów świętych na liście UNESCO

Karol Darmoros

Decyzja UNESCO

Wpis do rejestru został zatwierdzony 17 kwietnia. UNESCO doceniło nie tylko drukowane tomy „Acta Sanctorum”, lecz także towarzyszącą im dokumentację i archiwa. Całość obejmuje 67 tomów liczących łącznie 60 490 stron oraz bogaty materiał źródłowy, dziś przechowywany w Bibliotece Bollandystów i Bibliotece Królewskiej Belgii.

Strona „Acta Sanctorum”

Początki dzieła

Od starożytności aż po średniowiecze powstawały tysiące żywotów świętych, często przekazywanych bez rygoru naukowego. Jak wyjaśnia jezuita o. Robert Godding, dyrektor Towarzystwa Bollandystów, byli tacy, którzy postanowili „napisać te żywoty na nowo lepszą łaciną lub też wykluczyli pewne fragmenty, uważając je za mało budujące”. Przełom nastąpił w XVII wieku wraz z inicjatywą jezuity Jeana Bollanda, który zaproponował wierne opracowanie tekstów na podstawie rękopisów.

Źródła i archiwa

UNESCO doceniło nie tylko same tomy „Acta Sanctorum”, ale również imponujące zaplecze źródłowe. Obejmuje ono około trzystu woluminów XVII- i XVIII-wiecznych kopii sporządzonych na podstawie rękopisów średniowiecznych, z których część już nie istnieje, a także blisko 800 miedzianych płyt ilustracyjnych. Jak podkreśla o. Godding, ryciny te są dziś cennym świadectwem obiektów i zabytków, które z czasem zniknęły.

Ilustracja w „Acta Sanctorum”

Ważne odkrycia

Na przestrzeni wieków badacze odkryli i opublikowali teksty o wyjątkowym znaczeniu, m.in. pierwszą biografię św. Franciszka autorstwa Tomasza z Celano oraz autobiografię św. Ignacego Loyoli, opisującą lata poprzedzające założenie Towarzystwa Jezusowego.

Działalność dziś

Obecnie zespół pięciu badaczy w Brukseli wydaje półrocznik „Analecta Bollandiana”, prowadzi serie monografii oraz dwie bazy danych rękopisów hagiograficznych łacińskich i greckich. Działając bez finansowania publicznego, dzięki wsparciu Towarzystwa Jezusowego i darczyńców, kontynuuje misję w trosce o pamięć świętych Kościoła.