Ceuta: mbélá ya bosálisani to boyanoli ya boboyi sima ya bokómi ya bamigrant 60 000

JR Bompolonga - Kinshasa

Bokási ya migration na bizibeli ya Poto eyeí lisusu kobulungisa bokátikáti ya politiki ya mokili ená. Na bangonga ya súka, Ceuta, etando yokó ya Espanye ezuami na libóngo ya nordi ya Maroc, eyindaki na boyeí bokó esálema naínu te ya bato bawutaki na ekóló eye ya nordi y'Afrika. Engebene na botáli ya sika koleka, boleki ya bobombani elekaki bato 60 000, motúya mókó eye eleki mosika eye ya eleko ya likámá ya 2021. Na bomeki kokota na etando ya Espanye na ebale, bamigrant 34 bakufaki mpe bakónzi ya esika ená balobi motángo eyébani te ya baye babungi. Úto ebándeli ya mobú, bato 49 babungisi bomoí na nzelá waná.

Biloba-loba ya ebándeli ya likámá

Ntángo akómi esika waná, Ministre wa Yambo ya Espanye amoni 'te likámá ekangemi na bolimboli bokó ya mabé esálemi na «bamafia ya bato ya mombongo ya bato» na mokáno mókó ya sika ya Esambelo ya likoló ya Espanye na bokati likambo ya bozongisi lisusu bamigrant bayaki na ebale. Engebene na mokáno ená, «ekoki te kozongisa na ndelo bato baye bakómaki na Espanye na ebale», elimbolaki Pedro Sánchez, na bobakisi 'te «bolimboli ená» «epanzanaki lokolá putulu na bangonga bileki».

Na etuka ekambemi yangó mókó, mokónzi ya bulamatari ya Espanye alobaki lisusu likanisi na ye ya kopesa na Ceuta bobáteli loléngé lyokó na etuka esusu ya ekóló na likambo ya bokengi, ya bozui, ya bovandi lisangá mpe ya boyókani ya bato. Ministre wa Yambo alobaki lokolá 'te bakambi ya Maroc bandimaka kosála na Espanye mpo ya kotambuisa na lombango bozongi ya baí-Maroc bakotaki na nzelá elongobami te na Ceuta. Bamigrant 25 000 bazongaki mokolo ya mitáno na Maroc, bakambi ya Espanye balobaki.

Ezali likambo lyokó ya lombango mpo ya bomoí ya bato

Etuka ya Ceuta ekobika likambo lyokó ebengami ya «likambo ya lombango mpo ya bomoí mpe mpo ya bato». Motángo ya bato bakoki koyamba bangó na Ceuta ekokoka lisusu te, nzokándé bato ebelé bakolala na libandá na bozeli koyéba nini ebongisami mpo ya bangó. Likambo eye ya lombango etáli kaka Ceuta te. Melilla, etando esusu ya Espanye na ekóló ya Maroc, emonaki lokolá bokómi ya bato ebelé. Bilengé bébóo bamekaki koleka ndelo na boleki na lopango mpe libóngo, na bosáli bitumba ya makási na bambulumbulu ya Maroc. Bakónzi balendisi botáli ya mikánda, bakangi mpo eleko moke esika ya botáli mikánda na ndelo ya ekóló mpe bapanzi loléngé lyokó ya bokengi ya monéne.

Bobángi ya Eklezia ya ekóló

Bokási ya ezaleli ekomonana na nsango elobamaki na dioceze ya Cadix mpe Ceuta, oyo abimisaki «bobángi na ye makási» libosó ya «bozangi makási ya komibátela mpo ya bato ebelé bazali na ezaleli waná». Dioceze emibongisi mpo ya lisálisi na ye zambi ya koyanola na bampósá ya bamigrant na bolaki «bokoki na ye nionso ya kosála na misála milongobani» mpo ya kosúnga «kobunda na mpósá nionso eye ekoki kobima». Mpo na waná, dioceze esakolaki 'te mabonza nionso bizuamaki mpóso eye na bapaloise ya Ceuta bikotindama na lingómbá ya batindami ya dioceze mpo ya bamigrant. Dioceze elobaki «yambo mpenza» matondo na ye mpo ya «bolingi ya bandimi mpe ya bato bansó ya motéma malámu» mpe ebengaki «masangá ya bakristu ya kokolisa nsámbo na bangó mpo ya baye bazali na pási, mpo ya baye bansó bazali na mokúmbá ya ezaleli yangó mpe mpo ya baye bansó bakosála na botóngi banzelá ya boboto, ya bosémbo mpe ya elikya».

Makanisi ya bikóló misusu na likámá

Likámá ezuaki na lombango emeko yokó ya mokili mobimba, na bobébisi boyókani ya mabé kála káti ya Espanye mpe Maroc. Madrid ekokoba koloba mpósá na ye ya kosála na Rabat mpo ya kobongisa bozongi mpe kokata etamboli ya bamigrant, kasi monéne ya makambo ezuaki kála likambo lyokó ya boyókani káti bangambo mibalé ya nzelá moke ya mayi ya Gibraltar. Makanisi ya likámá bizui makambo na Lisangá ya bikóló ya Poto.

Ministre wa Yambo ya Danemark Mette Frederiksen amoni 'te Lisangá ya bikóló ya Poto esengeli kotála kokanga na mwá ntángo Espanye o ntéi ya etando Schengen sima ya bokoti ya mabé na bangonga bileki.

Fránsa esakolaki bolendisi botáli mikánda na ndelo na ye nionso na Espanye zambi ya kobátela etamboli esusu ya bamigrant na mabelé ya Fránsa. Mpo na ye, Italie abwakaki mbélá mókó mpo ya mikáno makási koleka. Ministre wa Yambo Giorgia Meloni alobaki likoki ya kokanga mwá ntángo moke bosáleli ya boyókani ya Schengen mpo ya Espanye. Epái na ye, Madrid ekobeta nsete na ntina ya eyano yokó evandi na bosálisani na Poto.

Matondo mingi na ndéngé otángi lisoló liye.