UNICEF-ի նոր զեկոյց. Աշխարհի մանուկներուն գրեթէ ամբողջութիւնը ենթակայ է կլիմայական վտանգներու
Վատիկան Նիւզ - Հայկական բաժանմունք
UNICEF-ի հրապարակած «Մանուկներու Կլիմայական Ռիսկերու 2026» նոր զեկոյցին համաձայն՝ աշխարհի մանուկներուն գրեթէ կէսը՝ 1.1 միլիառ երեխայ, ներկայիս ենթակայ է առնուազն երեք համատեղուած ու իրարու վրայ բարդուած կլիմայական վտանգներու, որոնք անմիջականօրէն կը սպառնան անոնց առողջութեան, կրթութեան եւ գոյատեւման:
Ուսումնասիրութիւնը ցոյց կու տայ, որ երկրագունդի գրեթէ իւրաքանչիւր երեխայ ենթակայ է առնուազն մէկ կլիմայական սպառնալիքի, իսկ աւելի քան 4 միլիոն մանուկներ կրնան դիմագրաւել մինչեւ վեց համատեղուած ռիսկեր: Զեկոյցը առաջին անգամ ըլլալով ճշգրիտ կերպով կը քարտէսագրէ, թէ ո՛ւր եւ ի՛նչ սաստկութեամբ բազմակի վտանգները կը հարուածեն մանուկներն ու անոնց համար կենսական ընկերային ծառայութիւնները:
Ամենատարածուած վտանգներն ու ազդեցութեան գօտիները
Ըստ ներկայացուած տուեալներուն՝ երաշտը, ծայրայեղ տաքութիւնը եւ տաքութեան ալիքները կը կազմեն ամենատարածուած կլիմայական համակցութիւնը, որմէ կը տառապի աւելի քան 296 միլիոն մանուկ: Երկրորդ ամենատարածուած համակցութիւնը կը ներառէ երաշտը, ծայրայեղ տաքութիւնը եւ արեւադարձային փոթորիկները՝ վտանգելով 115 միլիոն երեխաներու կեանքը:
Այս ճգնաժամէն զերծ չեն նաեւ բարձր եկամուտ ունեցող երկիրները. Իտալիոյ մէջ աւելի քան 6 միլիոն մանուկ ենթակայ է երկարատեւ տաքութեան ալիքներու եւ երաշտի: Իտալիոյ մանուկներուն 92.89%-ը ենթակայ է առնուազն մէկ վտանգի, իսկ 91.98%-ը կը գտնուի օդի ապականութեան (PM 2.5) բարձր ռիսկի տակ: Այսուհանդերձ, երկիրը կը փաստէ, որ յարմարողական ներդրումները կրնան մեղմացնել վտանգները:
Ամենէն ծանր հարուած ստացած շրջաններէն է Ափրիկէի Սահէլի գօտին, ուր 4 միլիոնէ աւելի մանուկներ կը դիմագրաւեն տաքութեան ալիքներու, ծայրայեղ տաքութեան եւ աւազամրրիկներու եռակի սպառնալիքը: Նոյնպէս, Ասիոյ մէջ՝ Պանկլատէշի, Միանմարի եւ Փաքիստանի մէջ, երեխաները ենթակայ են բազմաթիւ վտանգներու՝ աշխարհի միւս շրջաններէն աւելի մեծ սաստկութեամբ:
Համաշխարհային կոչ կառավարութիւններուն
UNICEF-ի Գործադիր Տնօրէն Քաթրին Ռասըլ յայտնած է. «Մանուկներուն կեանքը շարունակաբար կը խաթարուի բնական աղէտներու պատճառով: Այսօր աշխարհի երեխաներուն կէսը կ՛ապրի իրարու յաջորդող կլիմայական սպառնալիքներու ներքոյ»: Զեկոյցը կը նշէ նաեւ, որ 1 միլիառ մանուկ ենթակայ է մալարիայի վտանգին, իսկ զարգացող 24 փոքր կղզի-պետութիւններու (ինչպէս Հայիթի կամ Վանուաթու) բոլոր մանուկները կը գտնուին արեւադարձային փոթորիկներու հարուածի տակ:
UNICEF-ի առաջարկած հիմնական քայլերը.
Արտանետումներու նուազեցում. Հրաժարիլ հանածոյ վառելանիւթերէն եւ անցնիլ վերականգնելի ուժանիւթերու:
Պաշտպանութիւն. Ներդրումներ կատարել ընկերային ծառայութիւններու, կանաչ ու անվտանգ դպրոցներու եւ կլիմայի նկատմամբ դիմացկուն առողջապահական համակարգերու մէջ:
Մասնակցութիւն. Նախապատրաստել երիտասարդները եւ ներգրաւել զանոնք կլիմայական որոշումներու կայացման հոլովոյթին մէջ:
«Երբ համակարգերը կը զօրանան՝ ի նպաստ մանուկներուն, զանոնք պաշտպանած կ՛ըլլանք այսօրուան սպառնալիքներէն եւ երաշխաւորած՝ անոնց ապագան», եզրափակած է Ռասըլ:
Շնորհակալութիւն յօդուածը ընթերցելուն համար։ Եթէ կը փափաքիս թարմ լուրեր ստանալ կը հրաւիրենք բաժանորդագրուիլ մեր լրաթերթին` սեղմելով այստեղ.
