Սահմաններից այն կողմ - Զարուհի Քաւալճեան – Թուրքիոյ առաջին կին բժիշկներէն
Զարուհի Քաւալճեանը պատմութեան մէջ յայտնի է որպէս Թուրքիոյ մէջ բժշկութեամբ զբաղուած առաջին կիներէն մէկը՝ հայուհի, որ իր ժամանակին կոտրեց հասարակական սահմանափակումները եւ նոր ուղի բացեց կանանց համար բժշկական ասպարէզում։
Զարուհի Քաւալճեանը ծնուած է Օսմանեան կայսրութեան ժամանակաշրջանում՝ Ադափազար քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Սերոբ Քաւալճեանը, եւս բժիշկ էր․ նա 1875 թուականին աւարտել էր Բոստոնի բժշկական համալսարանը եւ աշխատում էր Ադափազարում ու Իզմիթում՝ մեծ հեղինակութիւն վայելելով որպէս մասնագէտ։ Հայրական այս միջավայրը մեծ ազդեցութիւն ունեցաւ Զարուհիի ընտրութեան վրայ եւ նպաստեց նրա բժշկական ուղու ձեւաւորմանը։
Զարուհին նախ կրթութիւն ստացաւ Ադափազարի Ամերիկեան իգական քոլեջում։ Այդ տարիներին Օսմանեան պետութեան մէջ կանանց համար բժշկութիւն ուսումնասիրելը արգելուած էր, ինչի հետեւանքով նա ստիպուած մեկնեց Միացեալ Նահանգներ՝ իր կրթութիւնը շարունակելու համար։ Նա ընդունուեց Իլինոյսի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը եւ յաջողութեամբ աւարտեց այն՝ դառնալով բարձրակարգ մասնագէտ։
1904 թուականին Զարուհի Քաւալճեանը վերադարձաւ Ադափազար, ուր որոշ ժամանակ աշխատեց իր հօր հետ՝ ծառայելով որպէս բժիշկ։ Միեւնոյն ժամանակ նա դասաւանդում էր կենսաբանութիւն Ամերիկեան քոլեջում՝ իր գիտելիքները փոխանցելով նոր սերնդին։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա իր ամբողջ կարողութիւնները նուիրեց վիրաւորներին եւ տուժածներին օգնելու գործին՝ աշխատելով համապատասխան բուժհաստատութիւններում։ Նրա գործունէութիւնը այդ ծանր տարիներին դարձաւ մարդասիրութեան եւ մասնագիտական նուիրումի օրինակ։
Բժշկական աշխատանքին զուգահեռ Զարուհի Քաւալճեանը նաեւ դասաւանդել է Սկիւտարի Ամերիկեան իգական քոլեջում, ուր յայտնի էր «Դոկտոր Քաւալ» անունով։ Այս փոփոխութիւնը պայմանաւորուած էր այն ժամանակների քաղաքական պայմաններով, երբ պոլսահայութեանը պարտադրուած էր փոխել հայկական անունները։
Զարուհի Քաւալճեանի կերպարը խորհրդանշական է ոչ միայն բժշկութեան պատմութեան մէջ, այլեւ կանանց իրաւունքների եւ կրթութեան զարգացման տեսանկիւնից։ Նա այն կանանցից էր, ով համարձակուեց դուրս գալ սահմանափակումներից եւ ապացուցեց, որ գիտելիքն ու կամքը կարող են յաղթահարել անգամ ամենախիստ արգելքները։
Զարուհի Քաւալճեանը մնաց պատմութեան մէջ որպէս առաջամարտիկ կին, ով իր մասնագիտութեամբ ծառայեց մարդկանց եւ միաժամանակ ճանապարհ հարթեց ապագայ սերունդների համար։
Նրա կեանքը վկայում է, որ նուիրումն ու հաստատակամութիւնը կարող են փոխել հասարակութեան վերաբերմունքը եւ ընդլայնել հնարաւորութեան սահմանները։
Նա ոչ միայն բժիշկ էր, այլ նաեւ օրինակ՝ խիզախութեան, կրթութեան եւ մարդկային ծառայութեան։
Պատրաստեց` Ռուզաննա Պետրոսեանը
Շնորհակալութիւն յօդուածը ընթերցելուն համար։ Եթէ կը փափաքիս թարմ լուրեր ստանալ կը հրաւիրենք բաժանորդագրուիլ մեր լրաթերթին` սեղմելով այստեղ
