Սահմաններից այն կողմ - Սիմոն Աբգարեան

Սիմոն Աբգարեանը ժամանակակից ֆրանսահայ ամենանշանաւոր դերասաններից մէկն է, ով իր բազմակողմանի տաղանդով յաջողութիւն է ունեցել թէ՛ թատրոնում, թէ՛ կինոյում։ Նրա խաղը առանձնանում է խոր հոգեբանական նրբութեամբ, իսկ կերպարները՝ մարդկային իրական զգացմունքներով։

Սիմոն Աբգարեանը ծնուել է 1962 թուականի մարտի 5-ին Ֆրանսայում՝ հայկական ընտանիքում։ Մանկութեան մի մասը անց է կացրել Լիբանանում, ապա վերադարձել Ֆրանսա, ուր սկսեց իր թատերական կրթութիւնը։

Նա երկար տարիներ աշխատեց հանրայայտ Théâtre du Soleil թատերախմբում, որտեղ ձեւաւորուեց որպէս դերասան։ Թատրոնում նրա խաղը շուտով արժանացաւ բարձր գնահատականի։

Նրա կարիերայի կարեւոր փուլերից մէկը եղաւ «Beast on the Moon» ներկայացումը, որտեղ նա մարմնաւորեց Հայոց ցեղասպանութիւնը վերապրած հայի կերպարը՝ արժանանալով հեղինակաւոր մրցանակների։

Սիմոն Աբգարեանը նկարահանուել է բազմաթիւ ֆրանսական եւ միջազգային ֆիլմերում։ Նրա ամենայայտնի դերերից են՝

«Ararat»,

«Yes»,

«Casino Royale» (Ջեյմս Բոնդի ֆիլմ),

«The Army of Crime»։

Նրա դերերը բազմազան են՝ պատմական, դրամատիկ եւ ժամանակակից կերպարներից մինչեւ բարդ հոգեբանական հերոսներ։

2026 թուականին Սիմոն Աբգարեանը արժանացաւ մեծ պատուի Կաննի կինոփառատօնում։

Նա մասնակցեց Կաննի կինոփառատօնին, որտեղ ներկայացուեց «De Gaulle: Tilting Iron» մեծածաւալ ֆիլմը, ուր նա մարմնաւորել էր Շառլ դը Գոլի կերպարը։ Ֆիլմը ֆրանսական կինոյում համարւում է բացառիկ նախագիծ՝ գրեթէ հինգ ժամ տեւողութեամբ եւ մեծ բիւջէով։

Ֆիլմի ցուցադրութեան աւարտին Սիմոն Աբգարեանը արժանացաւ կանգնած ծափահարութիւնների՝ իր կատարած դերի համար։ Քննադատները ընդգծեցին, որ նա կարողացել է ոչ թէ միայն ներկայացնել պատմական դէմք, այլ «մարդ դարձնել» լեգենդար կերպարը՝ նրան տալով մարդկային թուլութիւններ, հումոր եւ ներքին պայքար։

Նա նաեւ Կաննում իր ելոյթում շեշտեց արդարութեան համար պայքարի կարեւորութիւնը՝ նշելով, որ մարդը պէտք է կարողանայ դիմադրել անարդարութեանը եւ գտնել դրա դէմ պայքարելու միջոցները։

Նոյն կինոփառատօնի շրջանակում յատուկ ուշադրութիւն դարձուեց նաեւ հայ մեծ կինոռեժիսոր Արտաւազդ Փելեշեանին։

Կաննի Cannes Classics ծրագրում ներկայացուեց նրա ստեղծագործական ժառանգութեանը նուիրուած յատուկ յետադարձ ցուցադրութիւն։ Ցուցադրուեցին նրա վերականգնուած հինգ նշանաւոր ֆիլմերը՝

«Երկիր մարդկանց» (1966),

«Սկիզբ» (1967),

«Մենք» (1969),

«Բնակիչներ» (1970),

«Տարիներ» (1975)։

Փելեշեանը յայտնի է իր ստեղծած «հեռաւոր մոնտաժի» (distance montage) նորարարական կինեմատոգրաֆիական մեթոդով, որը մեծ ազդեցութիւն է ունեցել համաշխարհային կինոյի զարգացման վրայ։

Սիմոն Աբգարեանը յաճախ ընտրում է այնպիսի դերեր, որոնք պահանջում են ոչ միայն տեխնիկական վարպետութիւն, այլեւ ներքին ապրում։ Նրա կերպարները երբեք մակերեսային չեն՝ միշտ ունեն խորք եւ պատմութիւն։

Նա նաեւ բեմադրիչ է եւ գրող, ստեղծում է ներկայացումներ, որոնք յաճախ անդրադառնում են ինքնութեան, յիշողութեան եւ պատմական արդարութեան թեմաներին։

Սիմոն Աբգարեանը այն դերասաններից է, ով կարողացաւ հայկական հոգեւոր եւ մշակութային փորձառութիւնը բերել համաշխարհային բեմ։

Նրա խաղը միաժամանակ անձնական է եւ համամարդկային, իսկ նրա կերպարները՝ կենդանի ու յիշուող։

Նա ապացուցեց, որ հայ դերասանը կարող է ոչ միայն ներկայ լինել համաշխարհային կինոյում, այլեւ ձեւաւորել այն՝ իր խորութեամբ եւ անկեղծութեամբ։