1975-ի բեկումնային Ապրիլը. Երբ պատերազմի ստուերը պատեց Պուրճ Համմուտը
1975 թուականի Ապրիլ 13-ը Լիբանանի պատմութեան մէջ դարձաւ անդարձելի բաժանարար գիծ մը։ Այդ օրը Այն Րեմմանէի դէպքերը՝ հանրակառքի մը վրայ կատարուած յարձակումն ու անոր յաջորդած բախումները, դարձան այն կայծը, որ հրդեհեց երկարատեւ քաղաքացիական պատերազմին կրակը։
Ես, որ ծնած էի 1967-ին, այդ օրերուն տակաւին ութ տարեկան էի եւ կը բնակէի Պուրճ Համմուտի սիրտը՝ Կիլիկիա թաղամասը։ Պատերազմը ինծի համար չսկսաւ թերթերու վերնագիրներէն, այլ՝ մեր հարազատ թաղին փողոցներուն մէջ փոխուած մթնոլորտէն։
Կիլիկիան, որ մինչ այդ հայկական աշխատասիրութեան, մշակոյթի եւ վերազարթնումի եռուն կեդրոն մըն էր, յանկարծ յայտնուեցաւ պատերազմական յորձանուտին մէջ։ Կը յիշեմ՝ ինչպէ՛ս հարեւաններուն դէմքերէն անհետացաւ հանգստութիւնը։ Մեր թաղերուն մէջ, ուր մենք՝ երեխաներս, մինչ այդ անհոգ կը խաղայինք, յանկարծ սկսան մռայլ խորհրդակցութիւններ ընթանալ։ Խանութներու ցուցափեղկերը գոցուեցան երկաթեայ փեղկերով, եւ հեռուէն լսուող իւրաքանչիւր պայթումի ձայն ընտանիքիս անդամները կը ստիպէր աւելի սեղմուիլ տան պատերուն մէջ։
Պուրճ Համմուտի հայութիւնը, որ 1915-ի ողբերգութենէն ետք արդէն իսկ իր մորթին վրայ զգացած էր տեղահանութեան դառնութիւնը, դարձեալ կանգնեցաւ նոյն մարտահրաւէրին դիմաց։
Սակայն մենք՝ Կիլիկիայի եւ Պուրճ Համմուտի բնակիչներս, դիտորդներ չէինք. մեր թաղամասը դարձաւ անառիկ ամրոց մը։ Դպրոցական մեր առօրեան խաթարուեցաւ, իսկ երեկոյեան ժամերուն սովորական դարձած երգն ու ծիծաղը փոխարինուեցան զգուշաւոր լռութեամբ։
Այդ օրերուն հասկցայ, թէ «ապահովութիւն» հասկացողութիւնը շատ փխրուն է, եւ մեր համայնքային միասնութիւնը՝ մեր միակ պաշտպանը։
Պատերազմի առաջին օրերուն այդ լարուածութիւնը, հարեւաններու՝ իրարու նկատմամբ ցուցաբերած աննախադէպ հոգատարութիւնը եւ անորոշութեան դէմ մեր ունեցած դիմադրութիւնը դրոշմուած են յիշողութեանս մէջ։ Մենք՝ այդ սերունդը, ստիպուեցանք շատ արագ մեծնալ՝ մանկութեան խաղերը փոխարինելով ապրելու համար մղուող ամէնօրեայ պայքարով։
Պուրճ Համմուտը չկոտրուեցաւ, իսկ Կիլիկիա թաղամասին այդ օրերու ապրումները դարձան այն հիմքը, որուն վրայ կերտուեցաւ մեր հայկական ինքնութեան անկոտրում կամքը։
Պատերազմը մեր դրան զարկաւ, բայց մեր հոգիներուն մէջ՝ Լիբանանի եւ հայկականութեան նկատմամբ սէրը աւելի ամրացաւ։
Իսկ մեր նախընտրութիւնը՝ խաղաղութիւնը եղաւ։
Հ. Վարդան Թ. Ծ. Վ. Գազանճեան
Շնորհակալութիւն յօդուածը ընթերցելուն համար։ Եթէ կը փափաքիս թարմ լուրեր ստանալ կը հրաւիրենք բաժանորդագրուիլ մեր լրաթերթին` սեղմելով այստեղ
