Սահմաններից այն կողմ - Լուսինէ Զաքարեան – Հայ հոգեւոր երգեցողութեան հրեշտակային ձայնը
Լուսինէ Զաքարեանը հայ դասական եւ հոգեւոր երաժշտութեան ամենանշանաւոր երգչուհիներէն մէկն էր։ Ան իր բացառիկ, մաքուր եւ լուսեղէն ձայնով դարձաւ հայ եկեղեցական երգեցողութեան կենդանի խորհրդանիշը։ Նրա կատարումները մինչ այսօր կը հնչեն որպէս աղօթք՝ լի խոր զգացումով եւ հոգեւոր ներշնչանքով։
Լուսինէ Զաքարեանը ծնած է 1937 թուականին, Ախալցխա քաղաքին մէջ։ Մանկութիւնը անցուցած է հայկական մշակութային միջավայրի մէջ, ուր վաղ տարիքէն բացայայտուած է անոր երաժշտական շնորհքը։
Երբ ընտանիքը տեղափոխուեց Հայաստան, երիտասարդ Լուսինէն սկսաւ իր երաժշտական կրթութիւնը եւ շուտով աչքի ինկաւ իր բնական եւ բացառիկ ձայնով։
Լուսինէ Զաքարեան ուսանեց Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական կոնսերվատորիայում։ Այստեղ ան խորացուց իր ձայնային կրթութիւնը եւ զարգացուց կատարողական արուեստը։
Ուսանողական տարիներէն իսկ Զաքարեանը դարձաւ սիրուած երգչուհի՝ շնորհիւ իր պարզ, անկեղծ եւ խոր զգացմունքային երգեցողութեան։
Լուսինէ Զաքարեանի անունը յատկապէս կապուած է հայկական եկեղեցական երաժշտութեան հետ։ Ան երկար տարիներ երգեց Էջմիածնի մայր տաճարում՝ իր ձայնով հաղորդելով Կոմիտասի եւ միջնադարեան շարականներու խոր հոգեւոր ուժը։
Նրա կատարումները առանձնանում էին
բացառիկ մաքրութեամբ,
աղօթքային խոր զգացմամբ,
մեղմ, լուսաւոր հնչերանգով։
Շատերու համար նրա ձայնը ոչ միայն երաժշտութիւն էր, այլեւ հոգեւոր ապրում։
Լուսինէ Զաքարեանը կատարել է բազմաթիւ ստեղծագործութիւններ՝ ներառեալ հայ միջնադարեան շարականներ, ժողովրդական երգեր եւ ժամանակակից կոմպոզիտորների գործեր։ Նրա երգացանկում առանձնայատուկ տեղ ունէին Կոմիտասի ստեղծագործութիւնները։
Նա նաեւ ելոյթներ է ունեցել աշխարհի տարբեր բեմերում՝ ներկայացնելով հայկական հոգեւոր երաժշտութիւնը միջազգային լսարանին։
Լուսինէ Զաքարեանը ամուսնացած էր նշանաւոր երաժշտագէտ եւ հոգեւոր երգեցողութեան մեծ գիտակ Խորեն Պալեանի հետ։ Նրանց համագործակցութիւնը մեծ դեր խաղաց հայ հոգեւոր երաժշտութեան վերածննդի մէջ։
Լուսինէ Զաքարեան մահացաւ 1992 թուականին՝ թողնելով հայ մշակոյթի մէջ անջնջելի հետք։ Չնայած կարճ կեանքին, ան հասցուց ստեղծել հոգեւոր երգեցողութեան այնպիսի օրինակներ, որոնք մինչ այսօր կը մնան անգերազանցելի։
Լուսինէ Զաքարեանի ձայնը շատերու համար դարձաւ աղօթքի ձայն։ Ան իր երգեցողութեամբ վեր բարձրացուց հայ եկեղեցական երաժշտութիւնը եւ նոր շունչ տուաւ դարաւոր շարականներուն։
Այսօր, երբ կը հնչեն նրա կատարումները, կը թուի թէ ժամանակը կանգ է առնում, եւ հայ հոգեւոր երաժշտութեան լուսաւոր աշխարհը կը բացուի ամբողջ խորութեամբ։
Լուսինէ Զաքարեանը մնաց պատմութեան մէջ որպէս այն երգչուհին, որ իր ձայնով կարողացաւ աղօթքը դարձնել երաժշտութիւն։
Պատրաստեց` Ռուզաննա Պետրոսեանը
Շնորհակալութիւն յօդուածը ընթերցելուն համար։ Եթէ կը փափաքիս թարմ լուրեր ստանալ կը հրաւիրենք բաժանորդագրուիլ մեր լրաթերթին` սեղմելով այստեղ
