Սահմաններից այն կողմ - Պարիս Հերունի – Գիտնական, որ լսեց քարի ձայնը
Պարիս Հերունին հայ գիտութեան ամենաինքնատիպ ու համարձակ մտածող դէմքերից մէկն էր․ գիտնական, ռադիոֆիզիկոս, աստղաֆիզիկոս եւ հետազօտող, որ փորձեց գիտութեան լեզուով բացատրել Հայաստանի հնագոյն քարերի գաղտնիքները։
Նրա անունը յաւերժ կապուեց Քարահունջի՝ Զօրաց Քարերի խորհրդաւոր յուշարձանի հետ, որ Հերունին համարում էր մարդկութեան ամենահին աստղադիտարանը։
Պարիս Հերունին ծնած է 1933 թուականին, Երեւանում։
Նա կրթուել է որպէս ֆիզիկոս եւ երկար տարիներ աշխատել է Խորհրդային Միութեան եւ Հայաստանի առաջատար գիտական հաստատութիւններում։
Հերունին համաշխարհային ճանաչում ունեցող գիտնական էր ռադիոաստղագիտութեան եւ տիեզերական հաղորդակցութեան ոլորտում։
Նա մասնակցել է ԽՍՀՄ տիեզերական ծրագրերին, հեղինակ է բազմաթիւ գիտական աշխատութիւնների եւ գիւտերի։
Բայց գիտական այդ փայլուն ուղին մի պահ խաչուեց ազգային յիշողութեան հետ։
1990-ական թուականներին Պարիս Հերունին սկսեց ուսումնասիրել Սիւնիքի մարզում գտնուող հնագոյն քարային համալիրը՝ Քարահունջը։
Նա նկատեց, որ որոշ քարերի մէջ եղած անցքերը պատահական չեն․ դրանք ուղղուած են երկնային մարմինների որոշակի դիրքերի։
Հերունին առաջադրեց յեղափոխական մի գաղափար․
Քարահունջը կառուցուած է մօտ 7500 տարի առաջ եւ հանդիսանում է աշխարհի ամենահին աստղադիտարաններից մէկը՝ աւելի հին, քան Սթոունհենջը եւ եգիպտական բուրգերը։
Նա ենթադրում էր, որ այդտեղ իրականացուել են Արեգակի, Լուսնի եւ աստղերի դիտարկումներ՝ հնագոյն հայերի կողմից։
Հերունու տեսութիւնները մեծ արձագանք գտան հասարակութեան մէջ, բայց նաեւ քննադատութեան արժանացան որոշ գիտական շրջանակների կողմից։
Սակայն նա երբեք չնահանջեց իր համոզմունքներից։
Նրա համար Քարահունջը ոչ միայն գիտական հարց էր, այլեւ մշակութային ինքնութեան ապացոյց։
Նա կը կրկնէր․ «Քարերը լուռ չեն։ Պէտք է իմանալ՝ ինչպէս լսել նրանց»։
Պարիս Հերունին հեղինակ է մի շարք աշխատութիւնների, որոնց մէջ ամէնից յայտնին է «Հայերը եւ հին աստղագիտութիւնը» գիրքը, որտեղ նա ներկայացնում է իր ուսումնասիրութիւններն ու տեսութիւնները Քարահունջի մասին։
Նա իր կեանքի վերջին տարիները նուիրեց այդ ժառանգութեան պահպանմանն ու հանրահռչակմանը՝ կազմակերպելով դասախօսութիւններ, հրապարակումներ եւ գիտական քննարկումներ։
Պարիս Հերունին մահացաւ 2008 թուականին։
Նա հեռացաւ՝ թողնելով հարցեր, որոնք դեռ կը քննարկուին, եւ մի յուշարձան, որ դեռ կը սպասէ իր ամբողջական բացատրութեանը։
Պարիս Հերունին գիտնական էր, որ համարձակուեց միացնել գիտութիւնը եւ պատմութիւնը, ֆիզիկան եւ ազգային յիշողութիւնը։
Նա չբաւարարուեց ընդունուած ճշմարտութիւններով, այլ փորձեց բացել նոր դռներ՝ դէպի անցեալի խորքերը։
Քարահունջի քամին այսօր էլ կարծես կը փոխանցէ նրա ձայնը՝ հարց տալու, որոնելու եւ չվախենալու մտածելուց։
Պարիս Հերունին մեզ թողեց մի պատգամ․ գիտութիւնը ոչ միայն հաշուարկ է, այլ նաեւ լսելու ունակութիւն։
Շնորհակալութիւն յօդուածը ընթերցելուն համար։ Եթէ կը փափաքիս թարմ լուրեր ստանալ կը հրաւիրենք բաժանորդագրուիլ մեր լրաթերթին` սեղմելով այստեղ
