Լեւոնի հետ տարի մը. ճամբորդութիւններ, խաղաղութեան կոչեր և աշխարհի հովիւի առաքելութիւնը

Սալվաթորէ Չերնուցիօ – Վատիկան

Առաջին Habemus Papam-ը, 8 Մայիս 2025-ին, յայտարարած էր հրապարակին վրայ հաւաքուած բազմութիւնը՝ Սիքստինեան մատուռի ծխնելոյզէն ելած սպիտակ ծուխի առաջին շիթին հետ յառաջացած ցնծութեան բացագանչութիւններով։ Այնուհետև՝ ժամը 19:12-ին, նախասարկաւագ կարդինալին յայտարարութիւնը. «Robertum Franciscum...»։ Վերջապէս, ժամը 19:23-ին, Օրհնութեան Պատշգամբի թաւշեայ ծանր վարագոյրներուն ետևէն ան կը յայտնուի. կարմիր հրացան , միացած ձեռքեր, հազիւ նշմարելի ժպիտ մը և յուզմունքէն թաց աչքեր։ Ռոպերթ Ֆրանսիս Փրեվոսթը դարձաւ Պետրոսի 267-րդ յաջորդ՝ կրելով Լեւոն ԺԴ. անունը։

«Խաղաղութիւնը ձեզի հետ ըլլայ»։

Ճիշդ տասներկու ամիս առաջ, այս նոյն օրուան մթնշաղին, Եկեղեցւոյ երկհազարամեայ պատմութիւնը նոր գլուխ մը սկսաւ նոր Քահանայապետի մը ընտրութեամբ, զոր ընտրեցին 133 կարդինալներ՝ արագընթաց Քոնկլաւի մը ընթացքին։ Միացեալ Նահանգներու առաջին Պապը, որ ծնած է 69 տարի առաջ Շիքակօ, սակայն ունի «փերուական հոգի»՝ աւելի քան քսաներկու տարի լատին-ամերիկեան այդ երկրին մէջ ապրելէն ետքը։ «Սուրբ Օգոստինոսի որդի» մը՝ եկած Օգոստինեան Միաբանութենէն, որուն ան ընդհանուր առաջնորդը եղած է երկու շրջանի տեւողութեամբ։

Խառն արմատներով Պապ մը, որ հաւասարապէս հմուտ է թուաբանութեան, լեզուներու և Կանոնական իրաւունքի. եղած է հովիւ և եպիսկոպոս Չուլուքանասի, Թրուխիլիոյի և Չիքլայոյի փոշոտ փողոցներուն մէջ, ինչպէս նաև Եպիսկոպոսներու Վերատեսչութիւն (Dicastery for Bishops) կարդինալ-նախագահ։ Բազմակողմանի անցեալով Քահանայապետ մը, որ իր առաջին ելոյթին ժամանակ աշխարհին հետ խօսեցաւ իտալերէնով, սպաներէնով և լատիներէնով՝ կարդալով իր իսկ ձեռքով գրած ելոյթ մը, որուն մէջ տասը անգամ կը կրկնուէր «խաղաղութիւն» բառը։

Խաղաղութեան ջանքեր

Այս «զինաթափուած և զինաթափող» խաղաղութեան համար, ինչպէս զայն սահմանած էր Ան այդ Մայիս 8-ին եւ որ դարձաւ իր քահանայապետութեան խորհրդանիշը, Լեւոն ԺԴ Պապը այս տարուան ընթացքին հնչեցուց զօրաւոր կոչեր։ Սկսեալ Օրհնութեան Պատշգամբէն արտասանուած առաջին «Ուրախ լեր»-ի «Այլևս երբե՛ք պատերազմ» կոչէն, մինչև Ծաղկազարդի Կիրակիի (29 Մարտ) Սուրբ Պատարագի ժամանակ մատնանշուած քննադատութիւնը պատերազմի տէրերուն դէմ, որոնց ձեռքերը «արիւն կը կաթեցնեն»։ Ան նաև դատապարտեց անոնք, որոնք «ստրկացած» են մահուան՝ «իրենք զիրենք և իրենց իշխանութիւնը դարձնելով համր, կոյր ու խուլ կուռք մը, որուն կը զոհաբերեն ամէն արժէք և կը պահանջեն, որ ամբողջ աշխարհը ծունկի գայ»․ խօսքեր, որոնք արտասանուեցան Ապրիլ 11-ին, Սուրբ Պետրոս տաճարին մէջ խաղաղութեան համար կատարուած հսկումի ժամանակ։

Յանուն խաղաղութեան՝ Լեւոն ԺԴ. հանդիպեցաւ Լիբանանի Հեզպոլլահի ներկայացուցիչներուն հետ, ընդունեց Պաղեստինի և Իսրայէլի նախագահները՝ Ապպասը և Հերցոգը, երկուքին հետ ալ վերահաստատելով Կազայի մէջ հրադադարի հրատապութիւնը և «երկու պետութիւններ» լուծումը։ Ան հեռաձայնային զրոյցներ ունեցաւ պատերազմի մէջ գտնուող ազգերու տարբեր առաջնորդներու հետ, ներառեալ Ռուսաստանի նախագահ Վլատիմիր Փութինի հետ, որ Ֆրանչիսկոս Պապի նախորդ քահանայապետութեան ընթացքին երկխօսութեան որևէ յոյս չէր տուած։

Հրապարակային կոչեր և «ետնաբեմի» աշխատանք

Լեւոն ԺԴ-ն յատկապէս թափ տուաւ դիւանագիտական աշխատանքի մը, որ թերևս քիչ տեսանելի է լայն հասարակութեան և լրատուամիջոցներուն համար, բայց օգտակար է ժողովուրդներու բարօրութեան վեհ նպատակին՝ Եկեղեցւոյ գլխաւոր առաջադրանքին։ «Ետնաբեմային» աշխատանք մը, ինչպէս ինքն իսկ խոստովանեցաւ լրագրողներուն՝ Լիբանանէն վերադարձի թռիչքի ժամանակ (որ Թուրքիոյ հետ միասին իր առաջին առաքելական ճամբորդութեան նպատակակէտն էր). «Մեր աշխատանքը գլխաւորաբար հրապարակային բան մը չէ, որուն մասին կը յայտարարենք փողոցներուն մէջ, այն քիչ մը “ետնաբեմային” է։ Այնպիսի բան մըն է, որ արդէն իսկ ըրած ենք և պիտի շարունակենք ընել՝ փորձելով համոզել կողմերը, որ վար դնեն զէնքերը, դադրեցնեն բռնութիւնը և միասին գան երկխօսութեան սեղանին շուրջ»։

Քահանայապետի այս յայտարարութիւններուն մէջ կը գտնուի քահանայապետութեան այս առաջին տարուան ընթացքին ձեռնարկուած բազմաթիւ նախաձեռնութիւններու բանալին։ Այդ սկսաւ ընտրութենէն քանի մը օր ետք կատարուած առաջին իսկ առաջարկով՝ բանալ «Սուրբ Պալատները» (Sacri Palazzi), որպէսզի անոնք դառնան Ռուսաստանի և Ուքրանիոյ միջև բանակցութիւններու վայր։ Այս առաջարկը արժանացաւ ռուսական կողմի թերահաւատութեան և ուքրանական կողմի խանդավառութեան, զոր արտայայտեց նախագահ Վոլոտիմիր Զելենսքին։ Վերջինս երեք անգամ հանդիպեցաւ Պապին, որոնցմէ երկուքը՝ Քասթել Կանտոլֆոյի մէջ, ուր տասներկու տարի ետք Լեւոնը վերականգնեց ամառնային նստավայր վերադառնալու սովորութիւնը։ Ան Քահանայապետական Պալատը ձգեց որպէս հանրութեան համար բաց թանգարանային համալիր, իսկ ինքը բնակութիւն հաստատեց Վիլլա Պարպերինիի մէջ։ Այս նստավայրը հարազատ դարձաւ բազմաթիւ լրագրողներուն համար, որոնք ամէն Երեքշաբթի իրիկուն, պալատէն դուրս գալու պահուն, կը հանդիպին Քահանայապետին՝ անորմէ քաղելու յայտարարութիւններ և դիտարկումներ օրուան հարցերու շուրջ։ Կամ ալ՝ կոչեր, երբեմն կարճ, բայց միշտ ուղղուած «աշխարհի մեծերուն» ...որպէսզի «դադրեցնեն պատերազմը» և աշխատին յանուն խաղաղութեան՝ «ոչ թէ զէնքերով», այլ «երկխօսութեամբ»։ Կամ ալ՝ խթանելու ժողովրդական շարժում մը, ինչպէս երբ Իրանի վրայ ԱՄՆ-ի յարձակման յաջորդ օրը, ան յորդորեց իր ամերիկացի հայրենակիցներուն «կապ հաստատել քոնկրեսականներու և իշխանութիւններու հետ՝ ըսելու համար, որ մենք չենք ուզեր պատերազմ, մենք կ’ուզենք խաղաղութիւն»։ Ասիկա աննախադէպ քայլ մըն էր, որ յառաջացուց Միացեալ Նահանգներու վարչակազմի հակազդեցութիւնը. նախագահ Տանըլտ Թրամփը խստօրէն քննադատեց Քահանայապետը ճիշդ այն օրը, երբ ան կը մեկնէր Ալճերիա (որ Քամերունի, Անկոլայի և Հասարակածային Կուինէայի հետ միասին անոր մինչ օրս ամենաերկար առաքելական ճամբորդութեան նպատակակէտն էր՝ Ապրիլ 13-23)։

Այս քննադատութիւններուն ի պատասխան՝ Պապը, օդանաւին մէջ զցրուցելով լրագրողներուն, հակաճառութեան չմտաւ, այլ պատասխանեց յիշեցնելով իր դերն ու առաքելութիւնը. ըլլալ «հովիւ» և ոչ թէ «քաղաքագէտ»։ Հետևաբար՝ «ոչ մէկ բանավէճ» Թրամփի հետ, և ոչ ալ «վախ» այդ վարչակազմի հաւանական յարձակումներէն, այլ միայն «Աւետարանի պատգամը» քարոզելու առաքելութիւնը, զոր, դժբախտաբար, ոմանք այսօր կը չարաշահեն։ Խօսքեր, որոնք վերջերս դարձեալ հաստատուեցան Քասթել Կանտոլֆոյի մէջ.

«Եկեղեցին կը յայտարարէ Աւետարանը, կը քարոզէ խաղաղութիւնը։ Եթէ մէկը կ’ուզէ զիս քննադատել, թող ընէ զայն ճշմարտութեամբ»։

Ափրիկեան ուխտագնացութիւնը

Աւետարանի քարոզչութիւնը, որպէս Պետրոսի Յաջորդին գլխաւոր առաքելութիւնը, Լեւոն Պապը արձագանգեց թէ՛ Մոնաքոյի Իշխանապետութեան շքեղ հրապարակներուն մէջ՝ Մարտ 28-ի կայծակնային այցելութեան մը ընթացքին, և թէ՛ իր այցելած ափրիկեան չորս երկիրներու փողոցներուն, մարզադաշտերուն ու եկեղեցիներուն մէջ՝ հարիւր հազարաւոր տօնախմբող հաւատացեալներու բազմութեան ներկայութեամբ, հակառակ խորշակին կամ արևադարձային յորդառատ անձրևներուն։

Քահանայապետին կողմէ խաղաղութեան հրաւէրներ, զորս «պէտք չէ հնարել, այլ միայն ընդունիլ» այնպիսի տարածքի մը մէջ, ինչպիսին է Քամերունի հիւսիս-արևմուտքը գտնուող Պամենտան՝ վիրաւորուած անջատողականներու պատերազմէն։ Եղբայրութեան յորդորներ՝ 90% իսլամ բնակչութիւն ունեցող Ալճերիոյ մէջ։ Արդարութեան կոչեր՝ այն «ճշմարիտ» արդարութեան, որ կը սրբագրէ ու կը բուժէ, արտասանուած Հասարակածային Կուինէայի Պաթա բանտին մէջ՝ անձրևի տակ գտնուող 630 կալանաւորներու առջև։ Եւ դեռ՝ աղերսանքներ ու մաղթանքներ հարստութեան արդար բաշխման և համապարփակ զարգացման համար նաւթով թաց ու ադամանդի հանքերով հարուստ Անկոլայի մէջ, ուր սակայն բնակչութեան 50%-ը կ’ապրի ծայրայեղ աղքատութեան մէջ։

Պապին կողմէ նաև քաջալերանքներ՝ երիտասարդներու դերակատարութեան, մարդկային իրաւունքներու յարգման, աղքատներու ու կիներու արժանապատուութեան պաշտպանութեան համար, ինչպէս նաև յորդորներ՝ պահպանելու հաւատքը, որ այն իրական հարստութիւնն է, զոր ոչ ոք կրնայ յափշտակել։ Այս բոլորը ներշնչանք ու մղում են, որպէսզի Ափրիկէ ցամաքամասը կարենայ գլխաբաց քալել դէպի այն ապագան, որուն անոր ժողովուրդները «ծարաւ» ունին։

Ճամբորդութիւն դէպի Թուրքիա եւ Լիբանան

Ափրիկեան ճամբորդութիւնը հարուստ էր պատկերներով ու խօսքերով. ճամբորդութիւն մը, զոր Լեւոն կը փափաքէր իրականացնել իր քահանայապետութեան սկիզբէն, ինչպէս յայտնած էր դէպի Ալճերիա թռիչքի ընթացքին, բայց զայն յետաձգած էր՝ առաջնահերթութիւն տալու համար իր նախորդին՝ Ֆրանչիսկոսի խոստումին եւ փափաքին։ Այն է՝ երթալ Թուրքիա՝ Իզնիքի (ներկայիս Նիկիա) մէջ ապրելու համար Տիեզերական Ժողովի 1700-ամեակի տօնակատարութիւնները, եւ ապա թռչիլ Լիբանան՝ գուրգուրանք տանելու պատերազմէն, տագնապէն, աղքատութենէն ու գաղթականութենէն յոգնած ժողովուրդին։ Ասիկա եւս ուխտագնացութիւն մըն էր՝ Նոյեմբեր 27-էն Դեկտեմբեր 2, որ վերակենդանացուց համամիութենական ընթացքը՝ Բարթողոմէոս Պատրիարքին հետ բազմաթիւ հանդիպումներով, առիթներ ընծայեց այլ կրօններու առաջնորդներու հետ երկխօսութեան եւ պարգեւեց թանկագին պահեր։ Ասոնցմէ են՝ Պապին լռակեաց աղօթքը Պէյրութի նաւահանգիստի աւերակներուն առջեւ (2020-ի պայթումի վայրը), կամ Պապը՝ Պքերքէի մէջ 15 հազար լիբանանցի եւ այլ երիտասարդներու հաւաքական գրկախառնումին մէջ ընկղմած։

Երիտասարդներուն մէջ

Այս ամիսներուն Պապը շատ երիտասարդներ տեսաւ՝ շնորհիւ «Յոյսի Յոբելեան»-ի բազմաթիւ տօնակատարութիւններուն, որ բացուած էր Ֆրանչիսկոսի կողմէ եւ փակուեցաւ իր ձեռքով՝ Յունուար 6-ին, Աստուածայայտնութեան տօնին, Սուրբ Պետրոս Տաճարի Սուրբ Դրան փակումով։ Սուրբ Տարուան գագաթնակէտը անշուշտ երիտասարդներուն նուիրուած Յոբելեանն էր (Յուլիս 28 - Օգոստոս 3)։ Աւելի քան մէկ միլիոն տարբեր տարիքի եւ ծագումի երիտասարդներ օրեր շարունակ լեցուցին Հռոմի փողոցները, ապա համախմբուեցան Թոր Վերկաթայի մէջ՝ հսկումի եւ Սուրբ Պատարագի համար Պետրոսի Յաջորդին հետ։ Դէմքերու, լոյսերու, գոյներու, դրօշակներու եւ բջիջային հեռախօսներու տպաւորիչ տեսարան մը, որոնք պատրաստ էին որսալու Քահանայապետին խօսքերը, որոնցմով ան քաջալերեց նոր սերունդները չբաւարարուիլ մակերեսայնութեամբ, այլ կերտել հարազատ կապեր՝ յաղթահարելով գեր-կապակցուածութիւնն ու անհաղորդակցութիւնը՝ ձգտելով սրբութեան։

Այդ օրերէն անջնջելի կը մնայ նաեւ Քահանայապետին անակնկալ յայտնութիւնը՝ ճիփով (jeep) Վիա տելլա Քոնչիլիացիոնէի եւ Սուրբ Պետրոսի հրապարակին վրայ, ողջունելու համար Յոբելեանի բացման արարողութեան առթիւ հաւաքուած բազմութիւնը։ «Դո՛ւք էք աշխարհի լոյսը», գոչեց հրապարակին Հռոմի Եպիսկոպոսը։ Իսկ անակնկալներու մասին խօսելով՝ չենք կրնար մոռնալ Հոկտեմբեր 17-ին Պապին այցելութիւնը Օսթիա՝ «Med25 Bel Espoir» նաւը, որ Միջերկրականի նաւահանգիստները կը շրջի իր մէջ ունենալով տարբեր ազգութեան եւ կրօնի պատկանող 25 երիտասարդներ։ Ան, անոնց հետ միասին ղեկին վրայ էր. խաղաղութեան նաւաստիներ, «յոյսի նշաններ»՝ ատելութեան եւ բռնութեան մէջտեղ։

Վերազինում, բռնութիւն, ուժի գերիշխանութիւն

Այն նոյն բռնութիւնը, զոր Պապը երբեմն որակեց որպէս «դիւային», ինչպէս ըսաւ ROACO-ի լիագումար նիստին արտասանած իր վեհաշուք ճառին մէջ՝ դատապարտելով «բաժանման եւ վրէժխնդրութեան տրամաբանութիւնը», զէնքի առեւտուրը, որ կը խեղդէ դպրոցներու եւ հիւանդանոցներու զարգացումը, ինչպէս նաեւ «վերազինման կեղծ քարոզչութիւնը»։ Այս կոչը զօրաւոր կերպով վերադարձաւ Խաղաղութեան 59-րդ համաշխարհային օրուան պատգամին մէջ, ուր Քահանայապետը դատապարտեց «ժողովուրդներու միջեւ յարաբերութիւններու անտրամաբանականութիւնը»՝ հիմնուած «վախի եւ ուժի գերիշխանութեան վրայ», փոխանակ հիմնուելու արդարութեան, վստահութեան եւ երկխօսութեան վրայ։

Երկխօսութիւն

Եւ թերեւս «երկխօսութիւնն» է այն բառը, որ ամենաշատը կրկնուած է Լեւոն ԺԴ-ի ճառերուն, քարոզներուն, ողջոյններուն եւ խորհրդածութիւններուն մէջ՝ քահանայապետութեան այս առաջին տարուան ընթացքին։ Երկխօսութիւնը՝ որպէս բանալի ամէն փակ դուռ բանալու համար, եւ կամուրջ՝ ամէն պատնէշ յաղթահարելու համար։ Պապը հայցած է երկխօսութիւնը նաեւ Եկեղեցիէն ներսը՝ դուրս գալու համար այն «բեւեռացումներէն», որոնք վէրքեր կը յառաջացնեն եկեղեցական մարմնին մէջ։ Ասոր օրինակն են Vetus Ordo-ի (Հին Կարգի) շուրջ եղած պառակտումները, որոնց համար Քահանայապետը, ինչպէս գրած է ֆրանսացի եպիսկոպոսներուն ուղղուած պատգամի մը մէջ, արտայայտած է իր մտահոգութիւնը՝ միաժամանակ յորդորելով գտնել «գործնական լուծումներ, որոնք թոյլ կու տան առատաձեռնօրէն ներառել այն անձերը, որոնք անկեղծօրէն կապուած են հին ծիսակարգին՝ համաձայն Վատիկանեան Բ. Տիեզերական Ժողովի կողմէ սահմանուած ծիսական ուղեցոյցներուն»։

Ծիսական բաժանումները

Ծիսակարգի թեման առաջարկուած էր նաեւ այն չորս նիւթերու շարքին, զորս Լեւոնը ներկայացուցած էր Յունուար 7-ին եւ 8-ին Վատիկանի մէջ հաւաքուած աւելի քան 170 կարդինալներուն՝ Կարդինալական Դասի անդամներուն հետ ունեցած առաջին (բայց ոչ վերջին, յաջորդը պիտի ըլլայ Յունիսին) Կարդինալական Ժողովի ընթացքին։ Իրադարձութիւն մը, որով Պապը ուզեց սկիզբ դնել մտիկ ընելու, «միասին» աշխատելու եւ հաւաքականութեան (collegiality) վրայ հիմնուած մեթոտի մը։ Այսպիսով, ինչպէս ինք ըսաւ բացման ճառին մէջ, «կրնայ սկսիլ նոր բան մը, որ կը ներառէ ներկան ու ապագան»։ Առաջարկուած չորս թեմաներէն՝ Վատիկանի մէջ երկու օր հաւաքուած կարդինալները ձայներու մեծամասնութեամբ ընտրեցին որպէս խորհրդածութեան նիւթեր հետեւեալները. «Սիւնհոդոս եւ սիւնհոդոսականութիւն» ու «Աւետարանութիւն եւ առաքելութիւն Եկեղեցւոյ մէջ՝ Evangelii gaudium-ի ընթերցմամբ»։

Ուշադրութիւն գաղթականներուն հանդէպ

Երկու թեմաներ, որոնք ամուր կապեր կը հանդիսանան Ֆրանչիսկոս Պապի քահանայապետութեան հետ, զոր Լեւոն ԺԴ-ն բազմիցս յիշատակած է իր հրապարակային ելոյթներուն մէջ։ Թէեւ ներկայ Քահանայապետը վերանայած է իր նախորդին կառավարչական որոշումներէն մի քանին (Հռոմի թեմի Կեդրոնական բաժանմունքի վերականգնումը, Սուրբ Աթոռին կատարուող նուիրատուութիւններու յանձնախումբի եւ Մանկանց համաշխարհային օրուան կոմիտէի լուծարումը), ան ստանձնած եւ վերաշխուժացուցած է նաեւ գաղթականութեան թեման։ Ան օգտագործած է խիստ դատապարտող բառեր այն վերաբերմունքին հանդէպ, որ կը ցուցաբերուի հազարաւոր գաղթականներու նկատմամբ․ ինչպէս ըսած է Ժողովրդական շարժումներուն ուղղուած իր ճառին մէջ՝ անոնց հետ կը վարուին որպէս «աղբի», կամ ինչպէս հաստատած է Հասարակածային Կուինէայէն վերադարձի ճամբուն վրայ՝ որպէս «անասուններու»։

Պապը անձամբ պիտի հպի գաղթականութեան ողբերգութեան եւ անոր հետեւանքներուն՝ Յուլիս 4-ին Լամփետուզա կատարելիք այցելութեամբ, վայր մը, որ տակաւին կը յիշեցնէ Ֆրանչիսկոս Պապի 2013-ի պատմական այցը։ Նաեւ Յունիս 6-էն 12-ը Սպանիա կատարելիք առաքելական ճամբորդութեան ընթացքին ան կանգ պիտի առնէ Քանարեան կղզեխումբին մէջ, ուր Մատրիտէն եւ Պարսելոնայէն բացի, պիտի այցելէ Կրան Քանարիա եւ Թեներիֆէն՝ այն ափերը, ուր տարիներէ ի վեր կը հասնի մարդոց եւ կիներու հոսքը։

«Dilexi te»-ն եւ հայեացք դէպի վերջինները

Քահանայապետին այս առաքելութիւնը գաղթականներուն համար զուրկ է որեւէ քաղաքական նպատակէ եւ զուտ հովուական է. անիկա արդիւնք է այն հայեացքին դէպի «վերջինները», որ կը գտնուի Աւետարանի եւ Եկեղեցւոյ առաքելութեան կեդրոնը։ Պապը ասիկա յիշեցուցած է իր «Dilexi te»-ի, Հոկտեմբեր 4-ին ստորագրուած իր առաջին առաքելական յորդորագիրին մէջ։ Այս ծրագիրը, որ սկսած էր Ֆրանչիսկոսի կողմէ եւ վերաշխուժացուեցաւ Լեւոնի կողմէ, նուիրուած է աղքատներու ծառայութեան, որոնց դէմքին մէջ — ինչպէս կը կարդանք — կը գտնենք «անմեղներու տառապանքը»։ Վարդապետական բնագիրին մէջ Պապը կը դատապարտէ սպաննող տնտեսութիւնը, արդարութեան պակասը, կիներու դէմ բռնութիւնները, թերսնուցումը, կրթական արտակարգ իրավիճակը եւ «անարդարութեան կառոյցները», որոնք «պէտք է կործանուին բարիի ուժով»։

Համամիութիւն եւ Արարչութիւն

Պերկոկլիոյի կողմէ բացուած այլ ուղիներ, որոնց վրայ Փրեվոսթը կը շարունակէ իր քայլերը, երկխօսութեան,, տիեզերականութեան եւ Արարչութեան հանդէպ յարգանքի ուղիներն են։ Այս յանձնառութիւնը վերահաստատուեցաւ Անգլիոյ թագաւորական զոյգին՝ Չարլզ Գ.-ի եւ Քամիլայի հետ ունեցած պատմական պահուն ընթացքին, որ տեղի ունեցաւ Հոկտեմբեր 23-ի առաւօտեան, Սիքստինեան Մատուռին մէջ, ուր մատուցուեցաւ փառաբանութեան արարողութիւն՝ ի պատիւ Արարիչ Աստուծոյ։ Այս իրադարձութիւնը զօրացուց դէպի միութիւն տանող ընթացքը՝ փորձելով յաղթահարել այն բաժանումները, որոնք այսօր աւելի «գայթակղեցուցիչ» կը թուին։ Լեւոն Պապը այս մէկը վերահաստատեց նաեւ Քենթըրպըրիի արքեպիսկոպոս Սարա Մալալիի հետ ունեցած ունկնդրութեան ժամանակ. վերջինս առաջին կինն է, որ կը վարէ Անգլիկան Եկեղեցւոյ պետի պաշտօնը։ Ան ընդունուեցաւ Ապրիլ 27-ին՝ ուղիղ վաթսուն տարի ետք արքեպիսկոպոս Մայքըլ Ռեմզիի եւ Սուրբ Պօղոս Զ.-ի միջեւ տեղի ունեցած «յիշատակելի հանդիպումէն», որով յայտարարուեցաւ անկլիքաններու եւ կաթողիկէներու միջեւ առաջին աստուածաբանական երկխօսութիւնը։

«Շրջապտոյտ» Իտալիոյ մէջ

Պետրոսեան Գահին վրայ այս առաջին տարուան ընթացքին, որ յատկանշուեցաւ մօտ 50 ընդհանուր ունկնդրութիւններով, շուրջ հարիւր հրապարակային ու մասնաւոր հանդիպումներով եւ աւելի քան 60 Սուրբ Պատարագներով, պէտք է յիշատակել նաեւ Պապին առաջին այցելութիւնը Իտալիոյ մէջ՝ Նոյեմբեր 20-ին դէպի Ասսիզի։ Այցը տեղի ունեցաւ Իտալիոյ Եպիսկոպոսաց Համահաւաք դասի (CEI) ընդհանուր ժողովի փակման եւ Սուրբ Ֆրանչիսկոսի մահուան ութ հարիւրամեակի առթիւ անոր շիրիմին վրայ կատարուած աղօթքին համար։

Ումպրիոյ այդ քաղաքը Քահանայապետը պիտի վերադառնայ յառաջիկայ 4 Օգոստոսին՝ 2026 թուականի իտալական թեմերու երկարատեւ շրջապտոյտի ընթացքին, որ կը սկսի վաղը՝ Մայիս 8-ին, տարեդարձի օրը, Փոմփէյ եւ Նափոլի այցելութիւններով։ Ապա՝ Աչերրա (Կրակներու Երկրին մէջ), արդէն յիշատակուած Լամփետուզան եւ Ասսիզին, ինչպէս նաեւ մասնակցութիւնը Ռիմինիի հանդիպման (առաջին Պապը՝ մօտ 30 տարի ետք) եւ Սուրբ Պատարագը Ռիմինիի թեմին հետ։

Բարեփոխումներ Կուրիայի մէջ

2026-ին Պապը կատարեց նաեւ առաջին կարեւոր ներքին նշանակումները. երկու Վերատեսչութիւններու (Dicastery) պետեր՝ գերապայծառ Ֆիլիփոյ Իաննոնէ՝ Եպիսկոպոսներու Վերատեսչութեան Վերատեսուչ, եւ գերապայծառ Էնթընի Ռանտացցօ՝ Օրէնսդրական Բնագիրներու Վերատեսչութեան նախագահ։ Պետական Քարտուղարութեան նոր փոխանորդ նշանակուեցաւ արքեպիսկոպոս Փաոլօ Ռուտելլին՝ փոխարինելով գերապայծառ Էտկար Փենիա Փարրային, որ նշանակուեցաւ նուիրակ Իտալիոյ մէջ։ Քահանայապետական Տան նախագահ նշանակուեցաւ Փեթար Ռայիչը։ Ապա՝ օգոստինեան հայր Էտուարտ Տանիանկ Տալենկը նշանակուեցաւ Քահանայապետական Տան փոխնախագահ, գերապայծառ Էնթընի Օնիեմուչէ Էքփոն՝ Պետական Քարտուղարութեան խորհրդական։ Նաեւ նշանակուեցան Նիւ Եորքի արքեպիսկոպոս Ռոնալտ Հիքսը եւ Ուեսթմինսթըրի արքեպիսկոպոս Չարլզ Ֆիլիփ Ռիչըրտ Մոթը։

Իր սեփական նախաձեռնութեամբ (Motu proprio) հրատարակուած գրութիւններով, Լեւոն ԺԴ-ն արդէն իսկ սկսած է Վատիկանի ելեւմտական բարեփոխումներու գործընթացը՝ Վատիկանի Դրամատունէն (IOR) խլելով ներդրումներու բացառիկ իրաւունքը եւ ներդնելով «բաժնեկցուած պատասխանատուութիւն» APSA-ի (Առաքելական Աթոռի Գոյքերու Կառավարչութիւն) հետ։ Ան հրապարակած է Հռոմէական Քուրիայի նոր Կանոնակարգը եւ խթանած է Սուրբ Աթոռի աշխատանքային համայնքին մէջ հաշմանդամութիւն ունեցող անձերու ընդունելութիւնը։

Դէպի նոր տարի

Տասներկու ամիսներ, հետեւաբար, լեցուն նշաններով եւ ուղղութիւններով, որոնցմէ արդէն իսկ յստակ են որոշակի առաջնահերթութիւններ՝ ինչպէս առաքելութեան կեդրոնականութիւնը, ուշադրութիւնը լուսանցքայնացուածներուն (periferie) եւ գործունեայ դիւանագիտութիւնը հակամարտութիւններու լուծման հարցով։ Յառաջիկայ ամիսները աւելի պիտի յստակեցնեն քահանայապետութեան դրոշմը՝ նաեւ առաջին շրջաբերականի (enciclica) հրապարակմամբ եւ այլ միջազգային ճամբորդութիւններով։ Ասոնց կարգին է նաեւ Լեւոնի կողմէ փափաքուած այցելութիւնը դէպի Լատին Ամերիկա։