ՄԽԻԹԱՐ ԱԲԲԱՀԱՅՐ` Մխիթարեան միաբանութեան հիմնադիրը (71)

71.- ՄԽԻ­ԹԱ­ՐԻ ԱՇԱ­ԿԵՐՏ­ՆԵ­ՐԷՆ ԵՐ­ԿՈՒ­ՔԸ ՈՂՋ ԱՌՈՂՋ ՎԵ­ՆԵ­ՏԻ­Կ ԿԸ ՀԱՍ­ՆԻՆ

Մ­խի­թա­րի եւ եղ­բայ­րա­կից­նե­րուն սիր­տը անե­րե­ւա­կայե­լի ցն­ծու­թեամբ եւ ան­պա­տում ու­րա­խու­թեամբ կը լե­ցուի երբ լուր կ՚առ­նեն, որ Հ. Ղա­զար եւ Հ. Յա­կոբ Բու­զայեան Կոստ­նա­նդ­նու­պո­լիս կը գտ­նուին եւ միաբա­նու­թեան բա­րե­կամ­ներ անոնց փր­կա­գի­նը վճա­րե­լէ ետք նա­ւով մը զի­րենք Վե­նե­տիկ ճամ­բած են։­

Որ­քան որ մեծ եղած էր իրենց տխ­րու­թիւ­նը անոնց մա­հուան մա­սին շր­ջող լու­րե­րը լսե­լով՝ նոյն­քան եւ աւե­լի հրա­ճուան­քով կը դի­մա­ւո­րեն զի­րենք 171­6ի Մարտ ամ­սուն։ Անոնց հետ Պո­լիս առա­քե­լու­թեան ղր­կուած Հ. Պօ­ղոսն ալ կը վե­րա­դառ­նայ, իր հետ բե­րե­լով հա­ւա­տա­ցեալ­նե­րու նուի­րած ողոր­մու­թիւն­նե­րը եւ պա­տա­րա­գուց­նե­րը՝ միաբա­նու­թեան առօ­րեայ ծախ­սե­րը հո­գա­լու հա­մար։

Ցն­ծու­թեան աղա­ղա­կը Մխի­թար կը հասց­նէ նաեւ Հռոմ, Սուրբ Աթո­ռին, նշե­լով որ իր միաբա­նա­կից­նե­րու մա­հուան լու­րը ճիշտ չէր եւ թէ անոնց­մէ եր­կու­քը ողջ առողջ վե­րա­դար­ձած էին իր մօտ։ Միեւ­նոյն նա­մա­կին մէջ կը ներ­կա­յաց­նէ նաեւ իրենց ծայ­րայեղ աղ­քատ վի­ճա­կը, թէ հա­զիւ օրապահիկ մը կր­նար ապա­հո­վե­լ, իսկ այժմ անել կա­ցու­թեան կը մատ­նուէր՝ քա­նի որ եր­կու միաբան­նե­րու փր­կա­գի­նը վճա­րե­լու հա­մար պար­տա­ւո­րուած էին 500 սկութ, այ­սօ­րուան հա­շուար­կով՝ 15000-25000 եւ­րոյ վե­րա­դարձ­նել Կոս­տանդ­նու­պոլ­սոյ բա­րե­կամ­նե­րուն, որ գու­մա­րը կան­խե­լով՝ ազա­տագ­րած էին վար­դա­պետ­նե­րը, եւ այս պարտ­քի պատ­ճա­ռով իր քա­րո­զիչ վար­դա­պետ­նե­րէն մէ­կը իբր պա­տանդ մնա­ցած էր Կոստ­նադ­նու­պո­լիս։ 16 Մայի­սին ու­ղար­կած նա­մա­կին որ­պէս պա­տաս­խան կը ստա­նայ Ծի­րա­նա­ւոր Սակ­րի­պան­տէի օրհ­նու­թիւն­նե­րով լի նա­մա­կը, գրուած 6 Յու­նի­սին, որու մէջ եր­կու վար­դա­պետ­նե­րու ազա­տագր­ման հա­մար խն­դակ­ցե­լէ ետք կը յանձ­նա­րա­րէ որ Մխի­թար Վե­նե­տի­կի Պատ­րիար­քի առա­տա­ձեռ­նու­թեան ապա­ւի­նի, քա­նի որ Հա­ւա­տաս­փիւ­ռի արկ­ղը դա­տար­կուած էր՝ առա­քե­լու­թիւն­նե­րուն օգ­նե­լու հա­մար։

­Կա­րե­լի է երե­ւա­կայել Մխի­թա­րի մարդ­կային օժան­դա­կու­թեան հան­դէպ յու­սա­խա­բու­թիւ­նը, սա­կայն այս էր փաս­տա­ցի եւ յս­տակ մեր­ժո­ղա­կան պա­տաս­խա­նը։ Մխի­թար պի­տի շա­րու­նա­կէ իր խնդր­րա­գիր­նե­րը շա­րադ­րել եւ տար­բեր դռ­ներ ծե­ծել, քա­նի որ ու­րիշ հնա­րա­ւո­րու­թիւն չու­նէր։ Ան­կոտ­րում կամ­քը հաս­տա­տած էր ժայ­ռի վրայ, Աս­տու­ծոյ վրայ, եւ բա­րե­խօս ու­նէր Աս­տուա­ծա­մայ­րը՝ որ մէկ ան­գամ ընդ միշտ տուած էր իր հա­ւա­նու­թիւ­նը Մխի­թա­րի նուի­րու­մին՝ կա­տա­րե­լու Երկ­նա­ւոր Մօր կամ­քը՝ իր պաշ­տե­լի ազ­գին լու­սա­ւո­րու­թեան, անոր հո­գե­ւոր կեան­քի մէջ զար­գաց­ման եւ Աս­տու­ծոյ Խօս­քը ըմբռ­նե­լու եւ գոր­ծադ­րե­լու հայ­րե­նա­ւանդ ան­զու­գա­կան ժա­ռան­գու­թեան գոր­ծադր­ման հա­մար։