ՄԽԻԹԱՐ ԱԲԲԱՀԱՅՐ` Մխիթարեան միաբանութեան հիմնադիրը (61)

61.- ՄԽԻ­ԹԱ­Ր ԴԷ­ՊԻ ՎԵ­ՆԵ­ՏԻԿ ՃԱՄ­ԲՈՐ­ԴՈՒ­ԹԵԱՆ ՊԱՏ­ՐԱՍ­ՏՈՒ­ԹԻՒՆ ԿԸ ՏԵՍ­ՆԷ

Հ. Յով­հան­նէս Վար­դա­պե­տը ինը նո­րօծ քա­հա­նա­նե­րուն հետ միասին շատ հա­ւա­նա­բար 171­5ի Յու­նուար ամ­սուն կը վե­րա­դառ­նան Մե­թոն։ Անոնք էին Հ. Գաբ­րիէլ Կար­նե­ցի, Հ. Մի­քայէլ Վար­դե­րե­սեան, Հ. Յա­կոբ Բու­զայեան, Հ. Գրի­գոր Քա­նա­քեռ­ցի, Հ. Յով­սէփ Պրու­սա­ցի, Հ. Փի­լիպ­պոս Մար­տի­րո­սեան, Հ. Ստե­փա­նոս Պետ­րո­սեան, Հ. Մատ­թէոս Գա­րա­գա­շեան եւ Հ. Յով­հան Կոս­տանդ­նու­պոլ­սե­ցի։ Մեծ ոգե­ւո­րու­թիւն կը տի­րէ Մե­թո­նի վան­քին մէջ, սա­կայն ցն­ծու­թիւ­նը թա­խի­ծով խառն էր, քա­նի որ պա­տե­րազ­մի գոյ­ժը միշտ աւե­լի մօ­տա­լուտ էր։

­Մո­րէայի Ընդ­հա­նուր Կու­սա­կա­լը՝ Ալես­սանդ­րոյ Պոն, թոյ­լատ­րած էր որ Մխի­թար Աբ­բա­հայ­րը տասն­մէկ միաբան­նե­րու հետ միասին կա­րե­նար մեկ­նիլ Մե­թո­նէն, հոն մնա­ցող­նե­րուն վրայ Մե­ծա­ւոր մը կար­գե­լով եւ վան­քը ան­բնակ չձ­գե­լու պայ­մա­նով։ Մխի­թար իր առա­ջի­կա­նե­րուն հետ միասին խորհր­դակ­ցե­լով կ՚ո­րո­շէ եօթ հո­գի թո­ղուլ վան­քը, Ակ­նե­ցի Հ. Ղա­զար Գոր­ծա­կա­լը նշա­նա­կե­լով իրեն փո­խա­նորդ, Փոխ­-Աբ­բայ տիտ­ղո­սով։ Կոս­տանդ­նու­պոլ­սե­ցի Հ. Մա­նուէլ Վրդ. Խու­պեարեանը, Սե­բաս­տա­ցի Հ. Թով­մաս Վրդ. Թէոդո­րո­սեանը, Կոս­տանդ­նու­պոլ­սե­ցի Հ. Յա­կոբ Բու­զայեանը եւ երեք եղ­բայր­ներ, Եւ­դո­կիացի եղ­բայր Տի­րա­ցուն՝ Յով­հան­նէս սար­կա­ւա­գ Մես­րո­պեանը, Սե­բաս­տա­ցի եղբ. Մար­կոս Ստե­փա­նո­սեանը եւ Եւ­դո­կիացի եղբ. Մկր­տիչ Մի­քայէ­լեանը։ Այս եօթ միաբան­ներն ալ սի­րայօ­ժար կ՚ըն­դու­նին Աբ­բա­հօր որո­շու­մը, այն­պէս որ իրենց հնա­զան­դու­թեան հո­գին եւ Աս­տու­ծոյ փառ­քին ու հա­սա­րա­կու­թեան բա­րի­քին հա­մար ինք­նա­զո­հու­թիւ­նը՝ նուի­րու­մի եւ արիու­թեան ցայ­տուն եւ վառ օրի­նակ են առ այ­սօր։

­Փետ­րուար 20ին նա­ւա­հան­գիստ կը մտ­նեն արե­ւել­քէն արեւ­մուտք գա­ցող եր­կու վա­ճա­ռա­կա­նա­կան նա­ւեր։ Մխի­թար կ՚ա­ճա­պա­րէ անոնց­մէ մէ­կուն նա­ւա­պե­տին հետ հա­մա­ձայ­նիլ, սա­կար­կե­լով 24 վե­նետ­կեան դա­հե­կան վճա­րել՝ մին­չեւ Վե­նե­տիկ եր­թա­լու հա­մար տաս­ներ­կու հո­գիով, իւ­րա­քան­չիւ­րը իր մա­հի­ճով եւ սն­տու­կով մը։ Մխի­թար Աբ­բա­հայր ան­մի­ջա­պէս կը հրա­հան­գէ ճամ­բոր­դու­թեան պատ­րաս­տու­թիւն­նե­րը տես­նել, մէկ­տեղ հա­ւա­քե­լով տա­նե­լիք ապ­րանք­նե­րը եւ արկղերու մէջ տե­ղա­ւո­րե­լով միայն ան­հրա­ժեշ­տը։ Նախ կը տե­ղա­ւո­րեն ձե­ռա­գիր­նե­րը եւ դա­սա­գիր­քե­րը, եկե­ղե­ցա­կան սպասք­նե­րէն՝ չորս շուր­ջառ եւ եր­կու սկիհ, ճա­ճան­չա­զարդ ար­ծա­թէ սր­բա­տուփն ու չորս ար­ծա­թէ փոքր կան­թեղ։ Նա­ւա­պե­տին հա­մա­ձայ­նու­թեամբ հե­տեր­նին կ՚առ­նեն նաեւ առատ պա­րէն, ալիւր, ձէթ, գի­նի եւ պաք­սի­մատ այն­քան շատ՝ որ ժա­մա­նա­կա­գի­րը կ՚ը­սէ «եր­կու ամիս ու­տե­լու բա­ւա­րա­րեց» (1715 §4)։

Մ­խի­թար Աբ­բա­հայր պա­հես­տա­ւո­րած մեծ գու­մար մը չու­նէր, եղա­ծէն 250 դա­հե­կան հե­տը կ՚առ­նէ, տաս­ներ­կու հո­գիի ան­նա­խա­տե­սե­լի տե­ղա­փո­խու­թեան հա­մար եւ մնա­ցա­ծ քսակ մը դրա­մը կը յանձ­նէ Հ. Ղա­զար Ակ­նե­ցիին, Մե­թոն մնա­ցող­նե­րուն ապ­րուս­տին հա­մար։