«Պահեցողութիւնը որպէս Ս. Հոգիի ներկայութեան տեսանելի արդիւնքը » Հայր Գէորգ Եպիս Ասատուրեան

Եթէ ուզենք հետեւիլ Գործք Առաքելոց գրքին 1:8-ին համարի հրահանգին «...պիտի ըլլաք իմ վկաներս Երուսաղեմի մէջ, ամբողջ Հրէաստանի ու Սամարիայի մէջ, և մինչեւ երկրի ծայրերը», կրնանք բաժնել գիրքը երեք մասերու.

1. Երուսաղեմի մէջ (Գլուխ 1-7)։
2. Հրէաստանի և Սամարիայի մէջ (Գլուխ 8-12)։
3. Մինչև երկրի ծայրերը (Գլուխ 13-28)։

Այս բոլորին մէջ գլխաւոր դերակատարն է Ս. Հոգին: Ասոր համար Յիսուս Յովհաննէս 16:7 համարին մէջ ըսաւ.« ես ճշմարիտը կ՚ըսեմ ձեզի. ‘Աղէկ է ձեզի, եթէ ես երթամ. քանզի եթէ ես չերթամ, Մխիթարիչը ձեզի չի գար»: Այս համարը հիմնաքարն է Գործք Առաքելոցի ամբողջ տրամաբանութեան։ Յիսուսի երկինք համբառնալը ոչ թէ բացակայութիւն էր, այլ նոր տեսակի ներկայութեան մը սկիզբ՝ Սուրբ Հոգիի միջոցով։ Այդ իսկ պատճառով շատ աստուածաբաններ կ’ըսեն, որ այս գիրքը պէտք չէ կոչուի «Առաքեալներուն գործերը», այլ՝ «Սուրբ Հոգիին գործերը՝ առաքեալներուն միջոցով»։

Ս. Հոգին այնպէս մը առաջնորդեց առաջին քրիստոնեաները, որ անոնց կենցաղը պարզապէս բարի վարքագիծ չեղաւ, այլ Ս. Հոգիին ներկայութեան տեսանելի արդիւնքը։ Անոնց ապրելակերպը դարձաւ այն հիմքը, որուն վրայ կառուցուեցաւ քրիստոնէական վարդապետութիւնը։ Ս. Հոգին առաջին քրիստոնեաներուն կեանքը վերածեց «Կենդանի Աւետարանի»։ Մենք նախ տեսանք անոնց սէրը, ապա հասկցանք «Աստուած Սէր է» վարդապետութիւնը։ Առաջին քրիստոնեաներու պարագային կեանքը նախորդեց քարոզին։ Անոնք նախքան Աւետարանը գրի առնելը կամ բարդ աստուածաբանական հատորներ հրատարակելը, իրենց վարքով դարձան տեսանելի ապացոյցը այն իրողութեան, որ Քրիստոս յարութիւն առած է։

Ահա թէ ինչու անոնց կենցաղը այդքան զօրաւոր ազդեցութիւն ձգեց շրջապատին վրայ: Անոնց խօսքն ու գործը համահաւասար էին: Երբ մարդիկ կը տեսնէին, որ մէկը կը վաճառէ իր ագարակը՝ աղքատին օգնելու համար, անոնք հարց կու տային. «Ի՞նչն է այս մարդուն մղիչ ուժը»: Հալածանքի ժամանակ անոնց հանդարտութիւնն ու ներողամտութիւնը (ինչպէս Ստեփանոսինը) աւելի շատ մարդ դարձի բերին, քան որեւէ ճարտասանական խօսք։ Այս նախադասութիւնը դարձաւ առաջին դարերու քրիստոնէութեան այցեքարտը։ Սէրը լոկ զգացում չէր, այլ ծրագրուած որոշում, հնազանդելով Քրիստոսի պատուիրանին: Անոնք կը խնամէին հիւանդները (նոյնիսկ համաճարակներու ժամանակ, երբ հեթանոսները կը լքէին իրենց հարազատները)։ Անոնք կը հոգային որբերուն ու այրիներուն։ Հռոմէական կայսրութեան մէջ տիրող խիստ աստիճանակարգութեան (hierarchy) փոխարէն, քրիստոնեաները ստեղծեցին համայնք մը, ուր տէրն ու ստրուկը կողք կողքի կը նստէին նոյն սեղանին շուրջ։ Կինն ու տղամարդը ունէին հոգևոր հաւասար արժէք։ Այս կենցաղը քանդեց հին աշխարհի հիմքերը։ Մարդիկ կը տեսնէին նոր մարդկութիւն մը, որուն մաս կազմելու ծարաւը ունէին։ Այսօր մենք ունինք «Հաւատամք», բայց առաջին քրիստոնեաներուն համար իրենց կեանքն էր իրենց հաւատամքը։ Եթէ Ս. Հոգին չըլլար անոնց մէջ, անհնար պիտի ըլլար այդքան տարբեր մարդոց (ձկնորս, մաքսաւոր, փարիսեցի, հեթանոս) մէկտեղել եւ դարձնել մէկ մարմին։

Պահեցողութեան այս շրջանին մենք կը զրկենք մեզ մեր հաճոյքներէն (ուտելիք, ժամանց), որպէսզի մեր մէջ տեղ բացուի Աստուծոյ եւ դիմացինին կարիքին համար։ Պահքը մեզ կը վերադարձնէ այն հասարակաց սիրոյ վիճակին, ուր իմ «ունեցածս» (կամ խնայածս) կը դառնայ դիմացինիս օգնութիւն։ Ինչպէս Սուրբ Հոգին առաջին դարուն ձկնորսները վերածեց առաքեալներու՝ սանձելով անոնց վախերն ու մարդկային տկարութիւնները, այնպէս ալ Պահքը մեր մարմնական կիրքերը սանձելու միջոց է։ Պահքի շրջանին մենք կը փորձենք վերապրիլ այն «կենդանի վկայութիւնը»։ Եթէ մենք չենք կրնար տիրապետել մեր քիմքին, ինչպէս պիտի կարենանք տիրապետել մեր լեզուին կամ բարկութեան, որոնք կը քանդեն համայնքի միութիւնը։ Պահոց շրջանը մեր անձնական «Գործք Առաքելոցն» է։ Այս քառասուն օրերը մեզի կը տրուին, որպէսզի մենք ալ մեր կարգին դառնանք «Կենդանի Աւետարան»։ Մեր պահեցողութեան վարքը պէտք է այնքան տեսանելի և ազդու ըլլայ, որ մարդիկ մեր մէջ տեսնեն ոչ թէ դժգոհ ու սոված մարդը, այլ Յարուցեալ Քրիստոսի խաղաղութիւնը։ Եթէ Գործք Առաքելոցը Սուրբ Հոգիի էջքով սկսաւ, ապա Պահքը մեզ կը պատրաստէ այդ նոյն Հոգիի վերանորոգման՝ Յարութեան տօնին ընդառաջ։ Այնտեղ, ուր կայ իսկական պահք, հոն կայ իսկական սէր, եւ հոն է, որ Ս. Հոգին դարձեալ կը գործէ հրաշքներ։