ՄԽԻԹԱՐ ԱԲԲԱՀԱՅՐ` Մխիթարեան միաբանութեան հիմնադիրը (53)

53.- ՄԵ­ԹՈ­ՆԻ ՎԱՆ­ՔԻՆ ՇԻ­ՆԱ­ՐԱ­ՐՈՒ­ԹԵԱՆ ԾԱԽ­ՍԵ­ՐԸ

Տն­տե­սա­կան ճգ­նա­ժա­մի դի­մաց կը գտ­նուէր Մխի­թար. իր մօտ ու­նե­ցա­ծ դրա­մը հա­զիւ կը բա­ւէր հա­սա­րա­կու­թեան ու­տե­լի­քը ապա­հո­վե­լու եւ առօ­րեայ ծախ­սե­րը դի­մագ­րա­ւե­լու։ Եւ­դո­կիայէն գա­լիք գու­մար­նե­րը յօդս ցն­դե­լով՝ պէտք է որ մարդ­կօ­րէն խոր­տա­կուէր, յու­սալ­քուէր, յանձ­նուէր եւ Աս­տուծ­մէ երես դարձ­նէր։

­Սա­կայն ընդ­հա­կա­ռա­կը, Մխի­թար Աբ­բա­հայ­րը եր­բեք չի տա­րա­կու­սիր եւ աս­տուա­ծային նա­խախ­նա­մու­թեան հան­դէպ իր վս­տա­հու­թիւ­նը եր­բեք չի նուա­զիր։ Հե­տաքրք­րա­կան միտք մը կը յ­ղա­նայ եւ 1706 տա­րուան այ­գի­նե­րու բեր­քը յա­ջորդ տա­րուա­նին հետ միասին նա­խօ­րօք կը վա­ճա­ռէ եւ որոշ գու­մար մը կը ձե­ւաց­նէ, որ սա­կայն բա­ւա­րար չէր շի­նա­րա­րու­թեան բո­լոր ծախ­սե­րը հո­գա­լու։ Ուս­տի կը ստի­պուի տե­ղա­ցիէ մըն ալ ծանր տո­կո­սով փոխ դրամ առ­նել, որ կը գու­մա­րուի նա­խորդ տա­րուան պարտ­քին՝ որ Եւ­դո­կիայի մէջ չէին կր­ցած մա­րել, եւ այս­պէս ծայր աս­տի­ճան աղ­քա­տու­թեան կը մատ­նուի։­

Այս նե­ղու­թիւն­նե­րուն կը գու­մա­րուի նաեւ նո­րըն­ծայ եղ­բայր Ստե­փա­նո­սի մա­հա­ցու հի­ւան­դու­թիւ­նը, որ Փետ­րուա­րէն կ՚եր­կա­րի մին­չեւ Յու­նիս ամի­սը։ Մխի­թար Աբ­բա­հայր ծայ­րայեղ չքա­ւո­րու­թեամբ հան­դերձ, որու մէջ կը գտ­նուէին, չէր խնայեր բժիշկ­նե­րուն եւ դե­ղե­րուն ծախ­սը հո­գա­լու հա­մար, սա­կայն անօ­գուտ, որով­հե­տեւ հի­ւան­դու­թիւ­նը օրէ օր կը ծան­րա­նար։ Նո­րըն­ծա­յու­թեան տա­րին աւար­տե­լով եղ­բայր Ստե­փա­նոս կը խնդ­րէ իր ուխ­տե­րը կա­տա­րել եւ այս­պէս հի­ւան­դու­թեան ան­կող­նին մէջ կ՚ուխ­տէ եւ քա­նի մը օր ետք զօ­րա­ցած սուրբ խոր­հուրդ­նե­րով՝ հո­գին կ՚ա­ւան­դէ 170­6ի Յու­նիս ամ­սուն։­

Այս­պէս Նի­կո­ղայո­սի որ­դի Եւ­դո­կիացի եղ­բայր Ստե­փա­նո­սը, 25 տա­րե­կան հա­սա­կին կը վախ­ճա­նի Մե­թո­նի մէջ եւ կը թա­ղուի վան­քի Սուրբ Ան­տոն Անա­պա­տա­կա­նին նուի­րուած եկե­ղե­ցւոյ մէջ։ Ան առա­ջին միաբանն է, որ Աս­տուած իր մօտ կը կան­չէ։

­Քա­նի որ եղ­բայր Ստե­փա­նո­սի հի­ւան­դու­թիւ­նը փո­խան­ցիկ էր, բժիշ­կին ցու­ց­մուն­քով իր օգ­տա­գոր­ծած բո­լոր հա­գուստ­նե­րը, մա­հիճն ու վեր­մա­կը, եւ ամէն սփ­ռոց կամ ծած­կոց որու դպած էր՝ կը հա­ւա­քեն եւ քա­ղա­քէն դուրս տա­նե­լով կոյտ մը կը ձե­ւաց­նեն ու կը հր­կի­զեն։

­Վան­քի ժա­մա­նա­կա­գի­րը իր մա­սին կը գրէ. «ազ­նուա­բա­րոյ, խո­նարհ, քաղցր եւ հնա­զանդ, պար­կեշտ եւ աս­տուա­ծա­սէր էր, եւ շատ ու­րիշ առա­քի­նու­թիւն­նե­րով զար­դա­րուած»։