Балестрэра: цяжкасці ААН адлюстроўваюць крызіс шматбаковасці
Марыя Валодзіна - Vatican News
У інтэрв’ю ватыканскім СМІ арцыбіскуп Этарэ Балестрэра нагадаў, што папярэджанні кіраўніцтва ААН пра недахоп сродкаў гучаць ужо не ўпершыню. Напрыканцы 2025 года генеральны сакратар накіраваў у Генеральную асамблею даклад, у якім звяртаў увагу на цяжкае фінансавае становішча арганізацыі. З цягам часу крызіс абвастрыўся: расце нявызначанасць, пад пагрозай аказваецца рэалізацыя ключавых праграм.
Структурны фінансавы крызіс ААН
Паводле ватыканскага дыпламата, гэта структурны крызіс. Асаблівую заклапочанасць выклікаюць затрымкі ў аперацыйнай дзейнасці, складанасці з фінансаваннем міратворчых місій, выплатай заработнай платы супрацоўнікам і наймам новага персаналу. Ужо цяпер абмяркоўваецца скарачэнне бюджэту міратворчых аперацый прыкладна на 15 працэнтаў. “Балюча думаць аб скарачэнні гуманітарнай дапамогі, якая ўжо паслядоўна адбываецца і можа стаць яшчэ больш драконаўскай. Але празмерная залежнасць ад абмежаванай колькасці донараў пагаршае праблему ліквіднасці”, - сказаў назіральнік.
Крызіс шматбаковага супрацоўніцтва
На думку арцыбіскупа Балестрэра, фінансавы крызіс ААН – гэта люстэрка крызісу шматбаковасці, сімптом больш глыбокага крызісу, які ўяўляе сабой прызму з мноствам граняў. Ён праяўляецца ў паралічы міжнародных інстытутаў перад абліччам войнаў, у новай гонцы пераўзбраення і дэмантажы сістэмы раззбраення, створанай ААН пасля Другой сусветнай вайны. У якасці прыкладу ён прывёў спыненне дзеяння ядзернай дамовы “New Start” паміж ЗША і Расіяй. Да гэтых праблем дадаецца таксама эрозія вяршэнства закона, узмацненне логікі “права наймацнейшага” і распаўсюджванне эканамічнай палітыкі пратэкцыянісцкага характару.
Змена балансу і страта даверу
Паводле ацэнак эксперта, баланс сіл змяніўся, і сучасная ААН не здольная эфектыўна вырашаць новыя глабальныя праблемы. Асноўная прычына – змена сілавых адносін і міжнародных балансаў. Акрамя таго, назіраецца паступовая страта даверу да ідэі ўсеагульнага дабра, агульных правіл, якія могуць служыць усім, і пераважае ілюзія, што бяспека і развіццё могуць быць дасягнуты ў адзіночку. Рост няроўнасці таксама падрывае давер да шматбаковага супрацоўніцтва.
Пазіцыя Ватыкана
Пазіцыя Святога Пасада застаецца нязменнай, - нагадаў дыпламат. У свеце складаных выклікаў міжнародныя арганізацыі павінны спрыяць дыялогу, дапамагаць будаваць больш справядлівую планету. ААН павінна арыентавацца на адзінства чалавечай сям’і, а не на кароткатэрміновыя і аднабаковыя ідэалогіі або інтарэсы. Служыць месцам сустрэчы і дыялогу народаў.
Неабходнасць рэформы ААН
Пытанне рэформы ААН становіцца ўсё больш актуальным. Адказнасць за яе ляжыць, перш за ўсё, на дзяржавах-членах. Неабходныя палітычная воля і пачуццё агульнага дабра. Распаўсюджванне ўлады павінна суправаджацца сумеснай адказнасцю і супрацоўніцтвам з павагай да годнасці кожнага чалавека, падкрэсліў прадстаўнік Святога Пасада.
