Рола Мэй. Этапы развіцця чалавека. Частка 2
У чарговым выпуску праграмы "Філасофскія нататкі" ксёндз Раман Суша працягвае разважаць пра сталенне чалавека і прадстаўляе тэорыю амерыканскага мысліцеля Рола Мэя аб этапах нашага духоўнага і псіхалагічнага развіцця. Першая ступень звязана з невінаватасцю, якая з’яўляецца натуральнай для дзіцяці ў перыяд поўнага адзінства з маці, аднак у дарослым жыцці ператвараецца ў псеўданевінаватасць, свядомую слепату і ўцёкі ад адказнасці. На змену гэтаму стану прыходзіць пратэст, калі праз першае адмаўленне нараджаецца чалавечая воля і адбываецца аддзяленне ўласнага "я" ад іншых. Тут таксама існуе небяспека спыніцца ў развіцці, бо некаторыя людзі ўсё жыццё застаюцца прывязанымі да аб’ектаў свайго супарціўлення, будуючы дзейнасць не на асабістым выбары, а толькі на барацьбе.
Наступным крокам становіцца звычайная самасвядомасць, уласцівая даросламу чалавеку, які цвяроза прымае свае межы і памылкі, нясе за іх адказнасць і не перакладае віну на навакольных. Аднак нават такая практычная сталасць тоіць у сабе пастку, бо празмернае імкненне быць правільным і прыстасаваным можа зрабіць асобу ўнутрана пустой. Рола Мэй апісвае гэты стан праз вобраз «полага чалавека», які жыве і дзейнічае выключна па інэрцыі, не ведаючы сваіх сапраўдных глыбінных жаданняў. Прычынай падобнай нерухомасці з’яўляецца страх перад уласнай унікальнасцю і спадарожнай трывогай, якая насамрэч выконвае ролю неабходнага знака для далейшага росту.
Вышэйшай жа праявай чалавечай спеласці філосаф называе творчую самасвядомасць, альбо экстаз, пад якім разумеецца рэдкі момант выхаду за ўласныя межы і здольнасць бачыць праўду без прызмы асабістых комплексаў і страхаў. Гэты стан патрабуе мужнасці пайсці на рызыку, спалучаючы ўпартую барацьбу за права быць сабой з хвілінамі глыбокай адкрытасці свету. Чалавек, які перажыў такое ўнутранае адкрыццё, пачынае здзяйсняць дабро не па інструкцыі, а таму, што любоў і творчае натхненне становяцца яго ўласным спосабам існавання. Такія імгненні, нібы маланка, асвятляюць увесь жыццёвы ландшафт і паказваюць дакладны кірунак руху.
