Брытанская моладзь і Касцёл: аналітыкі спрачаюцца аб лічбах
Аляксандр Амяльчэня - Vatican News
Апошнім часам шэраг арганізацый, сярод якіх "Bible Society" і "Tearfund", апублікавалі аптымістычныя справаздачы. Паводле іх звестак, у Вялікабрытаніі менавіта сярод людзей ва ўзросце ад 18 да 34 гадоў назіраецца сапраўдны ўсплёск цікавасці да веры, наведвання набажэнстваў і ўдзелу ў касцельным жыцці. Аднак эксперты “Pew Research Center” заклікаюць не спяшацца з высновамі.
Пастка адкрытых апытанняў
Конарад Хэкет, намеснік дырэктара па даследаваннях “Pew”, тлумачыць, што большасць "сенсацыйных" лічбаў атрымана праз так званыя "opt-in" апытанні. Гэта даследаванні, у якіх людзі ўдзельнічаюць добраахвотна, пераходзячы па спасылках у рэкламе. Такі метад не гарантуе рэпрэзентатыўнасці, бо ў ім часта бяруць удзел або самыя актыўныя вернікі, або "боты" і людзі, якія шукаюць лёгкага заробку за запаўненне анкет.
Навукоўцы выявілі, што маладыя рэспандэнты ў такіх анлайн-апытаннях схільныя адказваць "так" на любыя пытанні, нават абсурдныя. Да прыкладу, адно з даследаванняў у Канадзе паказала, што 12 працэнтаў моладзі нібыта маюць ліцэнзію на кіраванне атамнай падводнай лодкай. Гэта яскрава сведчыць пра нізкую якасць атрыманых звестак.
Што кажа фундаментальная навука
Насуперак гучным загалоўкам, сур'ёзныя дзяржаўныя і акадэмічныя даследаванні, заснаваныя на выпадковай выбарцы, малююць зусім іншую карціну. Паводле звестак брытанскага "Labor Force Survey", доля хрысціян сярод дарослага насельніцтва Вялікабрытаніі знізілася з 54 працэнтаў у 2018 годзе да 44 працэнтаў летам 2025 года.
Рэальнасць выглядае больш суровай, чым загалоўкі ў сацыяльных сетках: доля маладых хрысціян, якія наведваюць Касцёл хаця б раз на месяц, склала ўсяго 6 працэнтаў у 2024 годзе.
Цень штучнага інтэлекту
Сёння сацыялагічныя даследаванні сутыкаюцца з новай пагрозай – выкарыстаннем вялікіх моўных мадэляў для фальсіфікацыі адказаў. Як адзначыў Хэкет у інтэрв'ю для “OSV News”, штучны інтэлект можа за секунды стварыць пераканаўчы профіль 25-гадовага верніка і адказаць на пытанні так, як гэтага чакаюць арганізатары. Гэта робіць многія танныя анлайн-апытанні практычна бессэнсоўнымі.
Для журналістаў і грамадства гэта важны сігнал: жаданне ўбачыць "рэлігійную вясну" не павінна засланяць сапраўдны стан рэчаў. Сапраўднае адраджэнне веры – гэта глыбокі ўнутраны працэс, які немагчыма вымераць павярхоўнымі анкетамі ў інтэрнэце.
