Müqəddəs Taxt-Tacla Azərbaycan arasında əməkdaşlığın təqdimatı keçirilib
Nihad Abudov tərəfindən
Mərasimdə Müqəddəs Taxt-Tacın və İtaliyanın rəsmi şəxsləri, diplomatik korpus nümayəndələri, elmi və akademik dairələrin təmsilçiləri, həmçinin beynəlxalq media və ictimaiyyət nümayəndələri iştirak ediblər. Bu geniş iştirak tədbirin yalnız təqdimat xarakteri daşımadığını, eyni zamanda mədəni və dini dialoqun inkişafına yönəlmiş strateji platforma olduğunu göstərib.
“Pontes Culturae”: münasibətlərin institusional yaddaşı
Tədbirin əsas hissələrindən biri “Mədəniyyətlər körpüsü” (“Pontes Culturae”) adlı fundamental nəşrin təqdimatı olub. Müqəddəs Arxeologiya üzrə Pontifik Komissiyası, Heydər Əliyev Fondu və Azərbaycanın Müqəddəs Taxt-Tacdakı səfirliyi tərəfindən hazırlanmış bu əsər Müqəddəs Taxt-Tac ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin hərtərəfli salnaməsi kimi çıxış edir.
Kitabın ilk nüsxəsi 2025-ci ilin oktyabr ayında Fondun prezidenti Mehriban Əliyeva tərəfindən Roma Papası XIV Leo ilə görüş zamanı təqdim olunub. Bu hadisə iki tərəf arasında münasibətlərin yüksək səviyyəsini və qarşılıqlı etimadı əks etdirən mühüm diplomatik məqam kimi qiymətləndirilir.
Nəşrdə Müqəddəs Taxt-Tac ilə Azərbaycan arasında əlaqələrin tarixi inkişaf yolu geniş şəkildə təhlil edilir. Xüsusilə Azərnaycanın Ümummilli Lideri Heydər Əliyev tərəfindən 1997-ci ildə Vatikana həyata keçirilmiş ilk rəsmi səfərin bu münasibətlərin təməlini qoyduğu vurğulanır. Bununla yanaşı, sonrakı dövrdə baş tutmuş qarşılıqlı səfərlər, imzalanmış sazişlər və birgə təşəbbüslər ardıcıl şəkildə təqdim olunur.
Vatikan institutları ilə çoxşaxəli əməkdaşlıq
“Pontes Culturae” nəşri Müqəddəs Taxt-Tac ilə Azərbaycan arasında əməkdaşlığın yalnız diplomatik deyil, eyni zamanda institusional səviyyədə dərinləşdiyini göstərir. Kitabın hazırlanmasında və layihələrin icrasında bir sıra mühüm Vatikan qurumları iştirak edib. Bu qurumlar arasında Vatikan Şəhər Dövlətinin Qubernatorluğu, Vatikan Muzeyləri, Müqəddəs Peter Bazilikasının Tikinti İdarəsi, Müqəddəs Pavel Bazilikası və Vatikan Apostol Kitabxanası xüsusi yer tutur.
Kitab Azərbaycanın multikultural və multireligioz mühitini də geniş şəkildə təqdim edərək, müxtəlif dini icmaların birgəyaşayış modelini beynəlxalq ictimaiyyət üçün nümunə kimi önə çıxarır.
“Sanctum”: əməkdaşlığın vizual salnaməsi
Tədbirdə nümayiş olunan “Sanctum: Azərbaycan və Müqəddəs Taxt-Tac” sənədli filmi bu əməkdaşlığın vizual ifadəsi kimi təqdim olunub. Film Azərbaycan ilə Müqəddəs Taxt-Tac arasında formalaşmış əlaqələrin müxtəlif mərhələlərini, həyata keçirilmiş layihələri və bu prosesdə iştirak edən şəxslərin şahidliklərini əks etdirir.
Sənədli film müsəlman və xristian dünyaları arasında qurulan dialoqun konkret nəticələrini nümayiş etdirərək, qarşılıqlı anlaşmanın və əməkdaşlığın mümkünlüyünü real faktlar əsasında göstərir.
2012-ci ildən bu günə: konkret layihələr və real nəticələr
Təqdimatda Heydər Əliyev Fondu tərəfindən 2012-ci ildən etibarən Vatikanla birgə həyata keçirilən layihələrə xüsusi diqqət yetirilib. Bu əməkdaşlıq Müqəddəs Arxeologiya üzrə Papalıq Komissiyası ilə imzalanmış ilk sazişlə başlanıb və sonrakı illərdə mərhələli şəkildə genişlənib.
Bu çərçivədə erkən xristian dövrünə aid Müqəddəs Marçellinus və Peter katakombaları və Müqəddəs Sebastian katakombaları kimi mühüm abidələrin bərpası həyata keçirilib və onlar ictimaiyyət üçün açıq vəziyyətə gətirilib. 2016, 2018 və 2021-ci illərdə imzalanmış yeni sazişlər əməkdaşlığın davamlı və sistemli xarakter almasına töhfə verib.
Bununla yanaşı, Vatican Apostol Kitabxanası ilə əməkdaşlıq çərçivəsində nadir əlyazmaların rəqəmsallaşdırılması, Vatikan Muzeyləri və Müqəddəs Peter Bazilikası kimi mərkəzlərdə aparılan bərpa işləri, həmçinin “Bambino Gesù” (Körpə İsa) Uşaq Xəstəxanası ilə həyata keçirilən sosial layihələr qeyd olunub.
Bu təşəbbüslərin yalnız mədəni irsin qorunmasına deyil, eyni zamanda elmi-tədqiqat və texnoloji inkişaf sahələrinə də töhfə verdiyi vurğulanıb.
Rəsmi çıxışlar: ortaq irs və ortaq məsuliyyət
Azərbaycanın Müqəddəs Taxt-Tacdakı səfiri İlqar Muxtarov çıxışında qeyd edib ki, Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə həyata keçirilən layihələr yalnız memarlıq abidələrinin bərpası ilə məhdudlaşmır. Onun sözlərinə görə, bu təşəbbüslər bəşəriyyətin ortaq yaddaşına hörmətin ifadəsi olmaqla yanaşı, keçmişlə gələcək arasında mənəvi dialoqun qurulmasına xidmət edir.
Kitabxana və arxivlər: dialoq və sülh məkanı
Apostol Kitabxanasının və Arxivlərinin rəhbəri Covanni Çezare Paqatzi çıxışında Vatikan Apostol Kitabxanası və Vatikan arxivlərinin roluna diqqət çəkərək bildirib ki, bu institutlar yalnız elmi-tədqiqat mərkəzləri deyil, həm də xalqlar və mədəniyyətlər arasında dialoqu təşviq edən mühüm platformalardır. Onun sözlərinə görə, bu qurumlar “sülh məkanı” kimi fəaliyyət göstərir və burada qorunan sənədlər bəşəriyyətin ortaq yaddaşını əks etdirir. Bu baxımdan belə mədəniyyət ocaqlarına göstərilən dəstək sülhə və qarşılıqlı anlaşmaya verilən töhfə kimi qiymətləndirilir.
Yeni müqavilələr: Müqəddəs Paul Bazilikasında bərpa işləri
Heydər Əliyev Fondunun icraçı direktoru Anar Ələkbərov çıxışında qeyd edib ki, Mehriban Əliyeva tərəfindən irəli sürülən təşəbbüslər çərçivəsində mədəni irsin qorunması sahəsində mühüm nailiyyətlər əldə olunub. O bildirib ki, Vatikanla əməkdaşlığın davamı olaraq Müqəddəs Paul Bazilikası ərazisində yerləşən dörd abidənin bərpasına dair yeni müqavilələr imzalanıb. Bu abidələrin yaxın gələcəkdə restavrasiya edilərək ictimaiyyətə təqdim olunması planlaşdırılır.
“Səmavi dinlər” layihəsi: xalça sənətində ortaq dəyərlər
Tədbirin sonunda Heydər Əliyev Fondu tərəfindən həyata keçirilən “Səmavi dinlər” layihəsi çərçivəsində hazırlanmış triptix xalça kompozisiyası nümayiş olunub. İslam, xristianlıq və yəhudiliyi simvolizə edən bu xalçalar birlikdə sülh, mərhəmət və ədalət kimi ümumbəşəri dəyərləri ifadə edir.
Bu layihə Azərbaycanın zəngin mədəni irsinin müasir təqdimatı olmaqla yanaşı, mədəni diplomatiya vasitəsilə dinlərarası harmoniyanın təşviqinə yönəlmiş mühüm təşəbbüs kimi dəyərləndirilir.
Beynəlxalq əməkdaşlığa çağırış
Tədbir çərçivəsində çıxış edənlər Müqəddəs Taxt-Tac ilə Azərbaycan arasında formalaşmış əməkdaşlığın beynəlxalq səviyyədə nümunəvi model olduğunu vurğulayıblar. Bu təcrübənin digər institutlar və beynəlxalq tərəfdaşlar üçün də ilham mənbəyi olduğu qeyd edilərək, mədəni və dini irsin qorunması sahəsində birgə fəaliyyətə qoşulmağa çağırış edilib.
Nəticə: körpülər quran əməkdaşlıq
Vatikanın Kançelleriya Sarayında keçirilən bu təqdimat mərasimi Müqəddəs Taxt-Tac ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin yalnız diplomatik çərçivədə deyil, həm də dərin mədəni və mənəvi əsaslar üzərində qurulduğunu bir daha nümayiş etdirib.
Bu əməkdaşlıq modeli qarşılıqlı hörmətə, ortaq dəyərlərə və konkret fəaliyyətlərə əsaslanaraq, müasir dünyada dinlərarası və mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafı üçün əhəmiyyətli və davamlı bir nümunə kimi çıxış edir.
