Papa Leo sülh üçün dua ayinində: Dayanın! Artıq sülh zamanıdır!

 Müqəddəs Ata XIV Leonun sülh üçün dua ayinində vəzi  

Müqəddəs Peter Bazilikası, 
Şənbə, 11 aprel 2026 il 

Sülh üçün dua ayini zamanı Müqəddəs Ata XIV Leonun düşüncələri

Əziz qardaşlar və bacılar,

Sizin dualarınız İsanın sözlərinə görə dağları yerindən oynadan imanınızın təzahürüdür (bax: Matta 17,20). Müqəddəs Peterin məzarı yanında və dünyanın bir çox başqa guşələrində sülh üçün dua etmək məqsədilə bir araya gəlmək dəvətini qəbul etdiyiniz üçün sizə təşəkkür edirəm. Müharibə ayırır, ümid isə birləşdirir. Təkəbbür başqalarını tapdalayır, məhəbbət isə ucaldır. Bütpərəstlik bizi kor edir, diri Allah isə bizi nurlandırır. Əziz dostlarım, tariximizin bu dramatik saatında bəşəriyyət olaraq birlikdə, bəşəriyyətin yanında dayanmaq üçün azacıq iman, hətta bir “qırıntı” qədər iman kifayətdir. Dua nə məsuliyyətimizdən qaçmaq üçün gizlənəcək bir sığınacaq, nə də bu qədər ədalətsizliyin doğurduğu ağrını keyitmək üçün bir vasitədir. Əksinə, o, ölümə verilən ən fədakar, ən ümumbəşəri və ən dəyişdirici cavabdır: biz artıq dirilmiş bir xalqıq! Hər birimizin daxilində, hər bir insanın qəlbində daxildə yaşayan Müəllim sülhü öyrədir, bizi qarşılaşmaya yönəldir və duaya ilham verir. Gəlin dağıntıların arasından ayağa qalxaq! Heç nə bizi əvvəlcədən müəyyən edilmiş bir taleyə məhkum edə bilməz, hətta bu dünyada belə, haradaki məzarların sayı sanki heç vaxt yetərli olmur, çünki insanlar ədalətə və mərhəmətə məhəl qoymadan bir-birini çarmıxa çəkir, həyatı məhv edir.

2003-cü ildə İraq müharibəsi böhranı fonunda sülhün yorulmaz müdafiəçisi olan Müqəddəs II İoann Pavel dərin duyğularla belə demişdi: “Mən İkinci Dünya müharibəsini yaşamış və Allahın lütfü ilə ondan sağ çıxmış nəslə mənsubam. Mənim borcum bütün gənclərə, məndən daha gənc olanlara, bu təcrübəni yaşamayanlara bunu deməkdir: “Daha müharibə olmasın!” - Papa VI Pavelin Birləşmiş Millətlər Təşkilatına ilk səfəri zamanı söylədiyi kimi. Biz mümkün olan hər şeyi etməliyik. Biz yaxşı bilirik ki, sülh hər hansı bir qiymətə əldə edilə bilməz. Lakin hamımız bu məsuliyyətin nə qədər böyük olduğunu da anlayırıq” (Rəbbin mələyi, 16 mart 2003). Bu axşam mən onun çağırışını öz çağırışım kimi qəbul edirəm,  çünki bu sözlər bu gün də öz aktuallığını qoruyur.

Dua bizə necə davranmağı öyrədir. Duada bizim məhdud insani imkanlarımız Allahın sonsuz imkanları ilə birləşir. Beləliklə, düşüncələrimiz, sözlərimiz və əməllərimiz şərin şeytani dövranını qırır və Allahın Padşahlığının xidmətinə yönəlir. Bu Padşahlıqda nə qılınc var, nə dron, nə qisas, nə şərin yüngülləşdirilməsi, nə də ədalətsiz qazanc — burada yalnız ləyaqət, anlayış və bağışlama var. Məhz burada bizi əhatə edən və getdikcə daha gözlənilməz və aqressiv hala gələn külli-ixtiyarlıq illüziyası qarşısında möhkəm dayaq tapırıq. Bəşəri ailə daxilində tarazlıq ciddi şəkildə pozulub. Həyatın Allahının müqəddəs Adı belə ölüm ritorikasına cəlb edilir. Eyni Səmavi Ataya malik qardaş və bacıların dünyası, sanki bir kabus kimi yox olur və yerini düşmənlərlə dolu bir reallığa verir. Artıq bizi dinləməyə və birləşməyə çağıran dəvət deyil, təhdidlər qarşılayır. Qardaşlar və bacılar, dua edənlər öz məhdudiyyətlərini dərk edirlər; onlar nə öldürür, nə də ölümlə hədələyirlər. Əksinə, diri Allahdan üz çevirənlər ölümü özlərinə hakim edirlər: onlar özlərini və öz güclərini lal, kor və kar bir bütə çevirirlər (bax: Məz 115, 4–8) və bütün dəyərləri ona qurban verərək, bütün dünyanın onun qarşısında diz çökməsini tələb edirlər.

Özünəpərəstliyin və pulun bütləşdirilməsinə son qoyaq! Güc nümayişinə son qoyaq! Müharibəyə son qoyaq! Həqiqi güc həyata xidmətdə göstərilir. Müqəddəs XXIII İoann bir vaxtlar İncil sadəliyi ilə belə yazmışdı: “Sülhün bəhrələri hər yerdə hiss olunacaq — fərdlər tərəfindən, ailələr tərəfindən, millətlər tərəfindən və bütün bəşəriyyət tərəfindən.” Və Papa XII Piyusun kəskin sözlərini təkrarlayaraq əlavə etmişdi: “Sülh ilə heç nə itirilmir; müharibə ilə isə hər şey itirilə bilər” (Pacem in Terris, 116).

Gəlin, buna görə də, bu gün sülhə inanmağı seçən milyonlarla və milyardlarla insanın — gənclərin və yaşlıların — mənəvi və ruhani gücünü birləşdirək; müharibə dəhşətinin qoyub getdiyi yaralara qayğı göstərək və onun zərər vurduğunu bərpa edək. Mən münaqişə bölgələrində yaşayan uşaqlardan saysız-hesabsız məktublar alıram. Onları oxuyarkən, məsumluğun prizmasından bəzi böyüklərin qürurla öyündüyü əməllərin bütün dəhşəti və qeyri-insaniliyi aydın görünür. Gəlin uşaqların səslərinə qulaq asaq!

Əziz qardaşlar və bacılar, şübhəsiz ki, millətlərin rəhbərlərinin üzərinə düşən ciddi məsuliyyətlər vardır. Onlara səslənirik: Dayanın! Artıq sülh zamanıdır! Yenidən silahlanmanın planlaşdırıldığı və ölümcül qərarların verildiyi masalarda deyil, dialoq və vasitəçilik masasının ətrafında toplaşın! Lakin bütün dünyadan olan bizlərin üzərinə düşən daha az əhəmiyyətli olmayan bir məsuliyyət də var. Biz müharibəni təkcə sözlə deyil, həm də əməllə rədd edən böyük bir çoxluğuq. Dua bizi qəlbimizdə və düşüncələrimizdə qalan hər cür zorakılığı tərk etməyə çağırır. Gəlin gündən-günə qurulan sülh Padşahlığına yönələk — evlərimizdə, məktəblərimizdə, məhəllələrimizdə, vətəndaş və dini icmalarımızda. Bu Padşahlıq mübahisələri və ümidsizliyi dostluq və qarşılaşma mədəniyyəti ilə aradan qaldırır. Gəlin yenidən məhəbbətə, təmkinə və sağlam siyasətə inanaq. Biz özümüzü formalaşdırmalı və hər birimiz öz çağırışımıza uyğun şəkildə şəxsən bu işə qoşulmalıyıq. Sülhün mozaikasında hər kəsin öz yeri var!

Rozari duası, digər qədim dua formaları kimi, bu axşam bizi təkrara əsaslanan sabit ritmi ilə birləşdirdi. Sülh də eyni şəkildə möhkəmlənir: sözbəsöz, əməlbəəməl — necə ki, su damcı-damcı daşı oyur, yaxud parça ilmə-ilmə toxunur. Bunlar həyatın yavaş ritmləridir və Allahın səbrinin bir əlamətidir. Biz özümüzü nəyi izlədiyini bilməyən dünyanın sürətinə qapdırmamalıyıq. Əksinə, həyatın ritminə, yaradılışın harmoniyasına xidmətə qayıtmalı və onun yaralarını sağaltmalıyıq. Papa Fransiskin bizə öyrətdiyi kimi: “Şəfa və yenidən qarşılaşma proseslərini başlatmaq üçün cəsarətlə və yaradıcı şəkildə çalışmağa hazır olan kişi və qadınlara -  sülh yaradanlara da ehtiyac var” (Fratelli Tutti, 225). Həqiqətən də, “sülhün bir ‘memarlığı’ vardır ki, cəmiyyətin müxtəlif institutları ona öz sahələrinə uyğun töhfə verirlər; lakin eyni zamanda sülh bizi əhatə edən bir ‘sənət’ kimidir” (eyni sənəd, 231).

Əziz qardaşlar və bacılar, gəlin evlərimizə belə bir qərarla qayıdaq: dayanmadan və yorulmadan dua etmək, ürəyimizin dərin dönüşümünə can atmaq qərarı ilə. Kilsə barışığın və sülhün xidmətində olan böyük bir xalqdır. O, müharibə məntiqini rədd etməyin bəzən anlaşılmazlıq və istehza doğura biləcəyini bilsə də, tərəddüd etmədən irəliləyir. O, sülh Müjdəsini elan edir və xüsusilə digər insanların ayrılmaz ləyaqəti beynəlxalq hüququn davamlı pozuntuları ilə təhdid olunduğu zaman, hər hansı insan hakimiyyətindən daha çox Allaha itaəti təlqin edir. “Ümid edilir ki, bütün dünyada hər bir icma ‘sülh evi’nə çevrilsin — elə bir məkana ki, orada düşmənçiliyin dialoq vasitəsilə necə aradan qaldırılacağı öyrənilir, ədalət tətbiq olunur və bağışlama dəyərli tutulur. İndi biz hər zamankından daha artıq göstərməliyik ki, sülh bir utopiya deyil” (LIX Ümumdünya Sülh Günü  münasibətilə müraciət, 1 yanvar 2026).

Hər dildən, hər xalqdan və hər millətdən olan qardaş və bacılar: biz göz yaşı axıdan, ümid edən və yenidən ayağa qalxan bir ailəyik. “Geri dönüşü olmayan bir yol olan müharibələrə yox; kədər və zorakılıq dövrü olan müharibələrə yox!” (Müqəddəs II İoann Pavel, Sülh üçün dua, 2 fevral 1991).

Əziz dostlar, hamınıza sülh olsun! Bu, Dirilmiş Məsihin, Onun Çarmıxdakı məhəbbət qurbanının bəhrəsi olan sülhdür. Buna görə də dualarımızı Ona ucaldırıq:

Ya Rəbb İsa,

Sən ölümü silahsız və zorakılıqsız məğlub etdin:

onun qüdrətini sülhün gücü ilə sındırdın.

Bizə Öz sülhünü bəxş et,

necə ki, onu Pasxa səhərində şübhə içində olan qadınlara verdin,

necə ki, onu qorxu içində gizlənən şagirdlərinə verdin.

Ruhunu bizə göndər,

həyat verən və barışdıran nəfəsi,

düşmənləri və rəqibləri qardaş və bacılara çevirən Ruhunu.

Bizdə Sənin Anan Məryəmə etimad oyat,

o ki, Sənin yenidən diriləcəyinə sarsılmaz imanla,

Sənin çarmıxının yanında qırıq qəlblə dayanmışdı.

Qoy müharibənin divanəliyi sona çatsın

və Yer üzü hələ də həyatı doğurmağı, qorumağı və sevməyi bacaran insanlar tərəfindən qorunsun və becərilsin.

Bizi eşit, ey həyatın Rəbbi!