Liturgiya oxunuşları: 31 MAY. Əqdəs Üçlük Bayramı
Allah Üçlükdür. O, canlı ünsiyyət, sonsuz özünü bəxşetmə, sevinc, həyatın dolğunluğu və həyat doğuran və hər şeyi birləşdirən məhəbbətdir. Ən dərin mənada Allah saf poeziyadır. Bu sirr üzərində düşünən ata David Mariya Turoldo belə bir heyrətamiz və dəqiq fikir söyləmişdir: “Hətta Allah da tək qala bilmir.” Əqdəs Üçlük insanın hər cür tənhalığı üzərində qəti qələbədir. Bu, dərsliklər üçün nəzərdə tutulmuş abstrakt teoloji doktrina deyil, seyr etməyə çağırıldığımız canlı həqiqətdir. Eyni zamanda bu sirr bizi həqiqi birlik, qarşılıqlı iştirak və açıqlıq axtarmağa dəvət edir. Yalnız bu keyfiyyətlər bizim kilsə icmalarımızı, prixodlarımızı və adi ailələrimizi həqiqi Kilsəyə çevirə bilər. Biz səmavi harmoniyanın yer üzündəki əksi olmağa çağırılmışıq. Kardinal Raniero Kantalamessa vurğulayır ki, Əqdəs Üçlük həyat yolumuz boyunca görünməz, lakin etibarlı şəkildə bizi müşayiət edir. Gündəlik xristian həyatımızda bu ilahi yaxınlığı daim xatırladan və onunla canlı təmasa girməyimizə kömək edən sadə, lakin dərin mənalı bir hərəkət vardır - xaç işarəsi. Kardinal yazır: “Kiçik uşağına xaç işarəsi çəkməyi öyrədən ata və ya ananı görmək necə də gözəldir. Bu işarə valideynlərin fiziki olaraq artıq çata bilməyəcəyi yerlərdə belə onların övladlarını qoruyacaq; müasir dünyanın minlərlə təhlükəsi qarşısında onlara sipər olacaq.” Biz hər dəfə özümüzü xaçla işarələyəndə sanki yenidən İlahi Ailənin himayəsinə bürünürük. Və özümüzə bir daha xatırladırıq ki, bu kainatda artıq heç vaxt tək qalmayacağıq.
BİRİNCİ OXUNUŞ Çıxış 34,4b-6.8-9
Rəbb ona buyurduğu kimi Musa əvvəlkilərə bənzər iki daş lövhə yondu və səhər erkən durub, əlində iki daş lövhə tutaraq Sina dağına çıxdı.Rəbb buludun içindən enib orada Musa ilə durdu və Rəbb olan Öz adını bəyan edib Musanın qarşısından keçərək dedi: «Rəbb Mənəm, rəhmli və lütfkar Rəbb Allaham. Mən hədsiz səbirli, bol məhəbbətli və sədaqətliyəm. Musa dərhal yerə sərilib Rəbbə səcdə qıldı. Sonra Musa dedi: «Ey Xudavənd, əgər gözündə lütf tapmışamsa, yalvarıram, Sən, ey Xudavənd, aramızda ol. Biz dikbaş bir xalq olsaq da, təqsirimizlə günahımızı bağışla və bizə sahib ol».
Təfsir
Keçən bazar günü Pentikost bayramı ilə Pasxa dövrü başa çatdı və biz liturgiya ilin Adi Dövrünə rəsmi şəkildə qayıtdıq. Bununla belə, bu dövrün ilk iki bazar günü Pasxa sevincinin xüsusi əks-sədasını qoruyub saxlayır: bu gün Əqdəs Üçlük Bayramını, gələn bazar günü isə Məsihin Əqdəs Bədəni və Qanı Bayramını qeyd edəcəyik. Əqdəs Üçlük Bayramını son aylarda keçdiyimiz bütün ruhani yolun möhtəşəm yekunu hesab etmək olar. Göylərdən günahın yaraladığı bəşəriyyətin çaşqınlığını və əzabını görən Ata Allah Öz Yeganə Oğlunu dünyaya göndərir (Milad). İsa Məsih bizim tariximizin yolları ilə gedərək Müjdəni bəyan edir, ta ki xəyanətə uğrayana, rədd edilənə, həbs olunana və çarmıxa çəkilənə qədər. Sonra isə üçüncü gün dirilir (Pasxa), Atanın izzətinə yüksəlir (Rəbbin Göylərə Yüksəlməsi) və bizə Müqəddəs Ruhu göndərir (Əllinci Gün - Pentikost). Bütün bu aylar ərzində biz Ata, Oğul və Müqəddəs Ruh olan Allahı şəxsi təcrübəmizdə daha dərindən tanımağa çalışdıq. Bu gün isə bir bayramda birləşərək Ona “əbədi həmd və izzət” ucaldırıq. Biz bunu ona görə edirik ki, Çıxış Kitabının bizə xatırlatdığı kimi, Səmavi Ata bizə sonsuz dərəcədə yaxındır. Bəs ibadət etdiyimiz Allah kimdir? Sinay dağında Musanın önündən keçərkən Allah Öz adını Özü açıqlayır: “Rəbb Mənəm, rəhmli və lütfkar Rəbb Allaham. Mən hədsiz səbirli, bol məhəbbətli və sədaqətliyəm.”
İKİNCİ OXUNUŞ 2 Kor 13,11-13
Nəhayət, ey qardaşlar, sevinin. Bərpa olunun, təsəlli tapın, həmfikir olun, sülh içində ömür sürün. Məhəbbət və sülh qaynağı olan Allah sizinlə olacaq. Bir-birinizi müqəddəs öpüşlə salamlayın. Bütün müqəddəslər sizə salam göndərir. Rəbb İsa Məsihin lütfü, Allahın məhəbbəti və Müqəddəs Ruhun şərikliyi hamınıza yar olsun!
Təfsir
Korinflilərə yazdığı Məktubun sonunda Müqəddəs Paul öz oxucuları ilə vidalaşır. Lakin bu, sadəcə nəzakətli yekunlaşdırma deyil, canlı xristian ilahiyyatının qısa, lakin çox dərin xülasəsidir. Əqdəs Üçlük Bayramı kontekstində bu mətndə xüsusi diqqətə layiq olan iki məqam vardır. Birinci məqam bizim kimliyimizlə bağlıdır. Biz yalnız İsa Məsihin öyrətdiyi kimi yaşayan zaman Ata, Oğul və Müqəddəs Ruha iman edən icma adlana bilərik. Paul çox dəqiq və tələbkar sözlər söyləyir: «sevinin, bərpa olunun, təsəlli tapın, həmfikir olun, sülh içində ömür sürün». Üç Şəxsli Vahid Allaha iman heç vaxt sadəcə əzbərlənmiş doktrinal formulaya və ya ilahiyyatçılar üçün nəzərdə tutulmuş abstrakt bir dogmaya çevrilməməlidir. Əqdəs Üçlük sirri öz mahiyyətinə görə münasibət və ünsiyyət sirridir. Buna görə də o, həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilməli, yaxınlarımızla gündəlik münasibətlərimizi dəyişdirməlidir. İkinci diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, məktub Əqdəs Üçlüyün Şəxslərinə birbaşa müraciət edən möhtəşəm liturgik salamla başa çatır: «Rəbbimiz İsa Məsihin lütfü, Ata Allahın məhəbbəti və Müqəddəs Ruhun ünsiyyəti hamınızla olsun». Bu ayələr böyük tarixi əhəmiyyət daşıyır. Onlar göstərir ki, Allahın həm Vahid, həm də Üç Şəxsli olması haqqında iman ilk xristian icmaları üçün sonrakı Ümumdünya Məclislərinin bu həqiqəti dəqiq dogmatik formullarla ifadə etməsindən çox əvvəl artıq aydın, yetkin və təbii bir həqiqət idi. Lütf, məhəbbət və ünsiyyət sadəcə nəzəri anlayışlar deyil. Bunlar bizim insanlarla və Allahla münasibətlərimizi qurmalı olduğumuz ruhani və həyati koordinatlardır. Bizə qalan isə bu koordinatları özümüzünküləşdirmək, onları qəlbimizin dərinliyində qəbul etmək və gündəlik həyatımızın qaydasına çevirməkdir.
İNCİL Yəhya 3,16-18
Çünki Allah dünyanı elə sevdi ki, vahid Oğlunu verdi; bunu ona görə etdi ki, Ona iman edən hər kəs həlak olmasın, amma əbədi həyata malik olsun. Allah dünyanı mühakimə etmək üçün deyil, Oğlunun vasitəsilə xilas etmək üçün Onu dünyaya göndərdi. Ona iman edən mühakimə olunmur, iman etməyənsə artıq mühakimə olunub, çünki Allahın vahid Oğlunun adına iman etməyib.
Təfsir
Bu günkü liturgiya oxunuşların hər biri bizi ardıcıl şəkildə Əqdəs Üçlüyün Şəxsləri ilə tanış edir. Birinci oxunuşda qarşımızda Səmavi Ata dayanır; ikinci oxunuşda biz Üç İlahi Şəxsin sirli birliyi üzərində düşünürük; İncil mətnində isə diqqətimiz Oğul ilə Ata arasındakı dərin münasibətlərə yönəlir: «Çünki Allah dünyanı elə sevdi ki, Öz Yeganə Oğlunu verdi... ki, dünya Onun vasitəsilə xilas olsun». Bu sözlərdə Səmavi Atanın insanlara olan sonsuz qayğısı və məhəbbəti yenidən bütün aydınlığı ilə üzə çıxır. Yaralanmış və günah içində əzab çəkən bəşəriyyətə sonsuz mərhəmətlə yanaşan Allah Oğlunu dünyanı mühakimə etmək üçün deyil, onu xilas etmək üçün göndərir. Bizim Allahımız insanın dərdinə şərik olan və onu xilas edən Allahdır. “Üçlük” sözü çox vaxt bizə quru teoloji anlayış, gündəlik həyatımızdan uzaq bir həqiqət kimi görünə bilər. Lakin Kilsə bizə xatırladır ki, bu sirr hər dəfə xaç işarəsi çəkdiyimiz zaman görünən və hiss edilən bir gerçəkliyə çevrilir. Bu sadə və tanış hərəkəti yerinə yetirərkən biz böyük etiqad sözlərini söyləyirik: «Ata, Oğul və Müqəddəs Ruhun adı ilə». Xaç işarəsini öz üzərimizdə çəkərkən, xilasmızın bu əsas nişanəsini daşıyarkən, biz sadəcə bir dini ayini yerinə yetirmirik. Biz özümüzə və Allahın önündə bəyan edirik ki, Onun Üç Şəxsdə olan vahid məhəbbətinə inanırıq. Lakin bu imanı yalnız kilsədə etiraf etmək kifayət deyil. Biz ona bütün həyatımızla şahidlik etməyə çağırılmışıq; yaxınlarımıza qarşı bizə Allah tərəfindən göstərilmiş mərhəmət və şəfqətlə yanaşmağa dəvət olunmuşuq. Gəlin xaç işarəsini əvvəlkindən daha şüurlu, daha ehtiramlı, daha sakit və daha gözəl şəkildə edək. Qoy bu hərəkətdə nə tələskənliyə, nə də başqalarının qarşısında əsassız utancaqlığa yer olsun. Əlimizin hərəkətini müşayiət edən sözlərin mənası üzərində düşünək ki, bu kiçik bədən hərəkəti həqiqi məhəbbət aktına və Əqdəs Üçlüklə canlı görüşə çevrilsin.
