Liturgiya oxunuşları: 6 Mart. Böyük Orucun II həftəsinin cüməsi
BİRİNCİ OXUNUŞ Yar 37,3-4.12-13a.17b-28
İsrail Yusifi bütün oğullarından çox sevirdi, çünki Yusif onun qocalıq çağının oğlu idi. O, Yusifə əlvan paltar tikdirdi. Qardaşları gördülər ki, ataları onlardan çox Yusifi sevir. Buna görə də ona nifrət etdilər və onunla yaxşı rəftar etmədilər. Bir gün Yusifin qardaşları atalarının sürüsünü otarmaq üçün Şekemə getdilər. İsrail Yusifə dedi: «Qardaşların Şekemdə sürü otarırlar. Gəl səni də onların yanına göndərim».Yusif qardaşlarının dalınca düşdü və onları Dotanda tapdı. Qardaşları onu uzaqdan gördülər. Yusif onların yanına çatmamış onu öldürmək qərarına gəldilər. Qardaşlar bir-birlərinə dedilər: «Baxın, bu yuxular görən gəlir. İndi gəlin onu öldürüb bir quyuya ataq, sonra da deyək ki, vəhşi heyvan onu parçaladı. Onda görərik, yuxuları necə çin çıxır». Ruven bunu eşidib Yusifi onların əlindən qurtarmaq üçün dedi: «Gəlin ona toxunmayaq». Ruven onlara «qan tökməyin, onu çöldə olan bu quyuya atın, ancaq ona toxunmayın» dedi. Bunu ona görə deyirdi ki, Yusifi qardaşlarının əlindən qurtarıb atasının yanına qaytarsın. Yusif qardaşlarının yanına çatanda onlar Yusifin əyninə geydiyi alabəzək paltarı dartıb çıxartdılar. Özünü də götürüb quyuya atdılar. Quyu boş idi, orada su yox idi. Qardaşlar çörək yemək üçün oturdular. Onlar başlarını qaldıranda gördülər ki, Gileaddan İsmaillilərin bir karvanı gəlir. Onların dəvələri ədviyyat, balzam və ətriyyatla yüklənmişdi və bunları Misirə aparırdılar. Yəhuda qardaşlarına dedi: «Əgər qardaşımızı öldürüb qətli ört-basdır etsək, bunun nə xeyri olar? Gəlin onu İsmaillilərə sataq və ona toxunmayaq, çünki qardaşımızdır, biz eyni qandanıq». Qardaşları onun sözü ilə razılaşdılar. Oradan Midyan tacirləri keçəndə Yusifi quyudan çıxarıb İsmaillilərə iyirmi gümüşə satdılar. Onlar da Yusifi Misirə apardılar.
Təfsir
Nəzarətsiz qısqanclıq, hətta məsələ fiziki hərəkətə çatmasa belə, qaçılmaz olaraq qətlə aparır. Müjdəçi Yəhya açıq şəkildə yazır: «Qardaşına nifrət edən hər kəs qatildir» (1 Yəh 3,15). Qardaşlar Yusifə nifrət etdilər və onu fiziki olaraq öldürməsələr də, ürəklərində bunu artıq etmişdilər. Qısqanclıq üzündən biz yaxınlarımızın uğurunu görəndə qıcıqlanırıq. Kiminsə bizdən daha yaxşı olması bizi narahat edir. Kiməsə üstünlük verildiyini görəndə əzab çəkirik. Paxıl insan artıq özündə olan nemətləri görmək qabiliyyətini itirir; o, nə sevinə bilir, nə də şükür edə bilir. Onun məqsədi başqasını alçaltmaq və məhv etməkdir ki, özü yüksəlsin və öz təkəbbürünü oxşasın. Günah məhz paxıllıq vasitəsilə dünyaya daxil oldu və şeytan insanı məhz paxıllıqla yoldan çıxardı. Bu isə ruh üçün əsl fəlakətdir! Bununla belə, hekayənin sonunda mülayim Yusif yenə də «qardaşlarını tapacaq», lakin artıq daha yüksək, ruhani səviyyədə. O, onlarla yenidən birləşəcək, onları aclıqdan xilas edəcək və onlara tam bağışlanma bəxş edəcək, çünki onların hamısı bir atanın — Yaqubun övladlarıdır. Biz özümüzdə paxıllıq və ya qısqanclığın ilk qığılcımlarını hiss edən kimi dərhal səmavi Şəfaçıya — Müqəddəs Ruha üz tutmalıyıq. Onun «ünvanı» isə bizə yaxşı məlumdur.
İNCİL Matta 21,33-43.45-46
Başqa bir məsəli dinləyin: Ev sahibi olan bir adam var idi. Üzüm bağı saldı, oranın ətrafına çəpər çəkdi. İçində yer qazaraq üzümsıxan düzəltdi, nəzarət qülləsi tikdi. Sonra isə bağı bağbanlara icarəyə verərək başqa ölkəyə getdi. Məhsul vaxtı çatanda məhsulunu almaq üçün qullarını bağbanların yanına göndərdi. Lakin bağbanlar onun qullarını tutub kimini döydülər, kimini öldürdülər, kimini də daşqalaq etdilər. Bağ sahibi yenə əvvəlkindən daha çox başqa qullar göndərdi. Bağbanlar onlarla da əvvəlki kimi etdilər. “Oğluma hörmət edərlər” deyərək axırda öz oğlunu onların yanına göndərdi. Bağbanlarsa oğulu görəndə öz aralarında dedilər: “Varis budur. Gəlin onu öldürək və miras bizə qalsın”. Beləcə onu tutub bağdan kənara çıxararaq öldürdülər. Beləliklə, bağın sahibi gəldikdə bu bağbanlara nə edəcək?» Onlar İsaya dedilər: «Bu xainləri dəhşətli şəkildə həlak edəcək, üzüm bağını isə başqa bağbanlara icarəyə verəcək ki, onlar məhsulu öz vaxtında ona versinlər». İsa onlara dedi: «Məgər siz Müqəddəs Yazılarda bunu heç oxumamısınız? “Bənnaların rədd etdiyi daş guşədaşı olub. Bu, Rəbbin işi idi, özümüzdə xariqəli bir işdir”. Buna görə sizə deyirəm: Allahın Padşahlığı sizdən alınıb onun məhsullarını yetişdirəcək bir millətgə veriləcək. Başçı kahinlər və fariseylər Onun məsəllərini eşitdikdə bu sözləri onlar üçün dediyini başa düşdülər. Ona görə də Onu tutmaq üçün yol axtarırdılar, lakin camaatdan qorxdular, çünki camaat İsanı peyğəmbər hesab edirdi.
Təfsir
Üzüm bağı mövzusu İncildə ən çox rast gəlinən mövzulardan biridir. Rəbb İsa tez-tez torpaqla məşğul olan adamlar, sahələrə göndərilən oğullar və biçin haqqında danışır. Bu təsadüfi deyil: torpaq, bitkilər və bütün yaradılış Yaradan olan Allaha məxsusdur. O, bunları insanlara yalnız etibar edir ki, onlar zəhmət çəksin və öz istedadlarını çoxaltsınlar. Biz dünyaya gələndə artıq «hazır» olan bir dünyaya daxil oluruq; bizdən əvvəl yaşamış insanların zəhmətinin bəhrələrindən istifadə edirik, bu dünyanın yaxşılaşmasına öz payımızı əlavə edirik və yolun sonunda həyatımızı onu bizə verənə qaytarırıq. Bugünkü İncil məsəlində isə bağın işçiləri birdən-birə özlərini sahib hesab etməyə başlayırlar. Bu statusu möhkəmləndirmək üçün onlar Varisi öldürürlər. Burada əsl ağılsızlıq gizlənir: insanın Allahın yerini tutmağa, öz taleyinin yeganə sahibi və özünün yaradıcısı olmağa çalışması. Lakin insan Allahdan ayrıldıqda, qaçılmaz olaraq özünü itirir. Biz o qədər kövrək və zəifik ki, əslində hətta öz nəfəsimiz belə bizə tam məxsus deyil. Allahın övladları olaraq, Onun bizə etibar etdiyi sahədə (istər ailə, istər iş, istərsə də istedadlar olsun) özümüzü arxayın hiss edə bilərik. Bizim vəzifəmiz yaradıcı ruhla, enerji ilə və hər şeydən əvvəl minnətdarlıqla zəhmət çəkməkdir. Vaxtı çatanda isə biz sadəcə öz zəhmətimizin bəhrələrini başqalarına qoyub gedəcək və əbədi mükafatı qəbul etməyə yollanacağıq.
