Liturgiya oxunuşları: 28 MART. Böyük Orucun V həftəsinin şənbəsi

BİRİNCİ OXUNUŞ Yez 37,21-28

Sonra onlara söylə ki, Xudavənd Rəbb belə deyir: İsrail övladlarını yanlarına getdikləri millətlərin arasından götürəcək, onları hər yerdən toplayıb öz torpaqlarına qaytaracağam.  Onları ölkədə, İsrail dağları üzərində vahid bir millət edəcəyəm. Hamısının vahid padşahı olacaq. Daha iki ayrı millət olmayacaq, iki padşahlığa bölünməyəcəklər. Artıq bütləri, iyrənc şeyləri və üsyanları ilə özlərini murdar etməyəcəklər. Onları yaşadıqları və içində günah etdikləri yerlərdən qurtarıb pak edəcəyəm. Onlar Mənim xalqım, Mən də onların Allahı olacağam. Qulum Davud onların padşahı olacaq, onların hamısına vahid çoban olacaq. Onlar Mənim hökmlərimə görə rəftar edəcək, qaydalarımı saxlayıb yerinə yetirəcək. Qulum Yaquba verdiyim, atalarının yaşadıqları ölkədə yaşayacaqlar, özləri, oğulları və nəvələri əbədi olaraq orada yaşayacaq. Qulum Davud da əbədi olaraq onların rəhbəri olacaq. Mən onlarla sülh əhdi bağlayacağam. Bu onlarla əbədi bir əhd olacaq. Onları orada yerləşdirəcək və saylarını çoxaldacağam. Müqəddəs məkanımı əbədi olaraq onların arasında quracağam.Mənim məskənim onların arasında olacaq. Mən onların Allahı, onlar da Mənim xalqım olacaq. Müqəddəs məkanım əbədi olaraq onların arasında yerləşəndə millətlər biləcək ki, İsraili təqdis edən Mən Rəbbəm”».

Təfsir

Allah Öz Əhdinə sadiq qalır və onu israrla qoruyur. Təəccüblüdür ki, sonsuz, əzəli, mütləq və transsendent olan Allah konkret bir xalqla sıx, bənzərsiz və fasiləsiz bir əlaqə qurmaq istəyir. Məhəbbət həmişə şəxsidir: o, sevilənə yönəlir və məhəbbətdə seçim qaçılmazdır. Allah İsraili seçir. Bunun səbəbləri yalnız Ona məlumdur. Məsihdə bütün insanlar İlahi həyata çıxış əldə edə bilərlər, çünki artıq Kilsədə “imtiyazlı” xalqlar yoxdur. Lakin fakt dəyişmir: Əhdi-Ətiqdə Allah ilə İsrail arasındakı münasibət bənzərsizdir və məhəbbətlə bağlıdır – necə ki, gəlin bəy üçün yeganə olaraq qalır. Allahın yer üzünün bütün xalqlarına qarşı şəxssiz bir lütfü və ya bütün dünyaya yayılan ümumi bir mərhəmət hissi yoxdur. Xeyr: Allahın bir xalqa yönəlmiş “qısqanc” məhəbbəti mövcuddur. Bu nümunədə biz məhəbbətin nə olduğunu öyrənirik: bu, ehtiras, arzu, iztirab, sevinc, coşqu və qurban deməkdir. Bunlar olmadan məhəbbət qəlbi fəth etmir. Allah isə, bildiyimiz kimi, məhəbbətin Özüdür – sonsuz və əbədi. Onun İsraili necə sevdiyinə baxaraq, biz, bu gün Məsihdə yaşayanlar, Onunla əhd bağlamağın nə demək olduğunu anlamağı öyrənirik.

İNCİL Yəhya 11, 45-57

Onda Məryəmin yanına gələn və İsanın nə etdiyini görən Yəhudilərin bir çoxu Ona iman etdi. Lakin onlardan bəzisi fariseylərin yanına gedib İsanın nə etdiyini onlara danışdı. Onda başçı kahinlər və fariseylər Ali Şuranı toplayıb dedilər: «Nə edək? Bu Adam çoxlu əlamət göstərir. Əgər Ona mane olmasaq, hamı Ona iman edəcək. Romalılar da gəlib məbədimizi və millətimizi məhv edəcək». Orada olanlardan biri, həmin il baş kahin olan Qayafa onlara dedi: «Siz heç nə bilmirsiniz. Başa düşmürsünüz ki, bütün bu millətin məhv olmağındansa bir Adamın xalq uğrunda ölməsi sizin üçün‡ daha yaxşıdır?» O bu sözləri özündən söyləmədi, lakin o il baş kahin olduğu üçün peyğəmbərlik edib xəbər verdi ki, İsa bu millətin uğrunda – təkcə millətin uğrunda deyil, Allahın hər tərəfə səpələnmiş övladlarını bir yerə toplamaq üçün öləcək. Beləcə o gündən etibarən İsanı öldürməyi qərara aldılar. Buna görə də İsa daha Yəhudilərin arasında açıq gəzmirdi. Oradan çöllüyə yaxın diyara, Efrayim adlanan şəhərə getdi və şagirdlərlə orada qaldı. Yəhudilərin Pasxa bayramı yaxınlaşırdı. Çoxlu adam paklanmaq üçün Pasxadan qabaq kəndlərdən Yerusəlimə getdi. Onlar İsanı axtarırdılar və məbəddə dayanıb bir-birlərinə deyirdilər: «Necə fikirləşirsiniz? O, bayrama heç gəlməyəcəkmi?» Başçı kahinlər və fariseylər Onu tutmaq məqsədi ilə «harada olduğunu kim bilirsə, göstərsin» deyə əmr vermişdilər.

Təfsir 

Burada Əhdi-Ətiq ilə Əhdi-Cədid arasında heyrətamiz bir paralellik görünür. Baş kahin həqiqəti peyğəmbərcəsinə elan edir: bütün sinedrionun və onun özünün qəsdən arzuladığı İsanın ölümü hamı üçün xilas olacaq. Əlbəttə, bu, Qayafanın düşündüyündən tamamilə fərqli şəkildə baş verəcək. Həvari Yəhyanın qeyd etdiyi “Qayafa həmin il baş kahin idi” sözləri göstərir ki, Allah vəziyyətin bütün dramatizminə baxmayaraq, Özünün İsrail üçün müəyyən etdiyi rolu “hörmətlə” qoruyur. Sanki Qayafa, qaranlıq ürəyinə baxmayaraq, tutduğu vəzifənin gücü ilə həqiqəti dilə gətirir. Onun adının özü də diqqətəlayiqdir: Qayafa adı “Kifa”dan (Kefa) – “qaya, daş” sözündən gəlir. İsanın çağırdığı Yunus oğlu Şimon da yeni ad alır: “Sən artıq Şimon deyil, Kifa adlanacaqsan” (Yəh 1,42). Beləliklə, yəhudiliyin başçısı Qayafa səhnədən çəkilir və yerini Məsihin canişininə və Kilsənin başçısına – Kifaya (Peterə) verir. Həm Peter, həm də onun varisləri öz zəiflikləri olan insanlardır. Kilsə tarixində elə Papalar olub ki, insani baxımdan desək, heç də qüsursuz deyildilər. Lakin Allah Kilsənin başçısını onun xidmətində dəstəkləyir və təmin edir ki, həqiqi Təlimdə (Magisteriumda) məhz Allahın xilasedici iradəsi ifadə edilsin.