Liturgiya oxunuşları: 23 MART. Böyük Orucun V həftəsinin bazar ertəsi
BİRİNCİ OXUNUŞ Dan 13,1-9.15-17.19-30.33-62
Babildə Yoakim adında bir kişi yaşayırdı. Bu adam Xilkiyanın Susanna adlı qızı ilə evlənmişdi. Susanna çox gözəl və mömin qadın idi. Onun valideynləri saleh Yəhudilərdən idi və öz qızlarına Musanın qanununu öyrətmişdilər. Yoakim çox varlı adam idi və onun evinin ətrafında çox gözəl bağı var idi. Yəhudilər tez-tez orada toplanırdılar, çünki hamı Yoakimə hörmət edirdi. Bir-biri ilə mübahisəsi olanlar Yoakimin evinə gedirdilər, çünki həmin ildə xalq arasından çıxan iki hakim orada hakimlik edirdi. Rəbb belələri barədə demişdi ki, günah Babildə xalqı idarə etmək üçün təyin olunan hakimlərdən çıxdı. Günorta vaxtı xalq çıxıb gedəndə Susanna ərinin bağına gəzməyə çıxardı. Hər dəfə bağa gələn və orada gəzişən Susannanı o iki hakim görürdü və onlarda ona qarşı şəhvət hissi oyandı. Onlar ikisi də göylərə baxmayaraq (dua etməyərək) və ədalətli hökmləri yada salmayaraq ağıllarını itirdilər. Belə oldu ki, onlar əlverişli fürsəti gözlədilər. Bir dəfə Susanna hər gün olduğu kimi, iki xidmətçi qızla bağa girdi və bağda çimmək istədi, çünki çox isti idi. Gizlənib Susannanı güdən iki hakimdən başqa bağda heç kim yox idi. Susanna xidmətçilərinə belə dedi: «Mənə ətirli yağ və sabun gətirin, bağın qapılarını bağlayın ki, rahat çimə bilim». Xidmətçilər çıxan kimi iki hakim gizləndikləri yerdən çıxıb cəld Susannanın yanına gəldilər və belə dedilər: «Budur, bağın qapıları kilidlənib, bizi heç kim görmür. Səninlə yatmaq istəyirik, buna görə bizimlə razılaş və istədiyimizi bizə ver. Əgər istədiyimizi bizə verməsən, onda gənc bir adamla tək qalmaq üçün xidmətçilərini uzaqlaşdırdığını söyləyib sənə qarşı şahidlik edəcəyik». Susanna inləyərək belə söylədi: «Mən hər tərəfdən sıxışdırılmışam; çünki sizə təslim olsam, zina etdiyimə görə ölümə məhkum olunaram. Sizi rədd edərəmsə, sizin əlinizə düşərəm. Rəbbə qarşı günah işlətməkdənsə, sizin əlinizə düşməyə üstünlük verirəm». Bunu deyib Susanna var gücü ilə qışqırdı; iki hakim də onun əleyhinə bağırmağa başladılar. Bu kişilərdən biri qaçıb bağın qapılarını açdı. Evdəki xidmətçilər bağdakı səs-küyü eşidib Susannaya nə olduğunu görmək üçün yan qapılardan bağa atıldılar. Hakimlər öz sözlərini deyəndə Susannanın xidmətçiləri çox utandılar, çünki Susanna haqqında bu günə qədər heç vaxt belə şeylər deyilməmişdi. Ertəsi gün xalq onun əri Yoakimin evinə toplandı. Onu ölümə məhkum etmək üçün Susannaya qarşı mənfur planlarını tətbiq etmək niyyətində olan iki hakim də oraya gəldi. Onlar xalq qarşısında belə dedilər: «Xilkiyanın qızı, Yoakimin arvadı Susannanı gətirin». Onu çağıranda Susanna anası, atası, uşaqları və bütün qohum-əqrəbası ilə birlikdə gəldi. Susannanın ailəsi və orada olan hər bir kəs ağlayırdı. Amma iki hakim xalqın önündə ayağa qalxdı, əllərini Susannanın başına qoyub onu təqsirləndirməyə başladılar. Susanna isə göz yaşları içərisində gözlərini göylərə dikmişdi, çünki o, Rəbbə ümid edirdi. Bu iki hakim dedi: «Biz bağçada gəzirdik, bu qadın da iki xidmətçisi ilə gəldi və bağın əsas qapılarını bağlayıb xidmətçilərinə getmələrini əmr etdi. Sonra bağda gizlənən gənc bir adam ona yaxınlaşdı və onunla yatdı. Biz bağın bir tərəfində idik və bu qanunsuzluğu görəndə onları yaxaladıq. Onları cinsi əlaqədə olan yerdə yaxaladıq. O adamı tuta bilmədik, çünki o, bizdən güclü idi, qapıları açdı və qaçdı. Amma qadını yaxaladıq və onu dindirdik, o isə bizə cavab vermək istəmədi. Doğru şahidlik etdiyimizə and içirik». Bu iki adam həm xalqın başçıları, həm də hakim olduqlarına görə xalq onların sözlərinə inandı və Susannanı ölümə məhkum etdi. Susanna yüksək səslə fəryad etdi və dedi: «Ey əbədi Var Olan Allah, Səndən heç bir şey gizli deyil, Sən bütün olacaq şeyləri əvvəlcədən bilirsən. Bu adamların mənə qarşı yalan söylədiklərini bilirsən, budur, mən heç bir günah etmədən, bu adamların pis niyyətlərinə görə ölməliyəm». Rəbb Susannanın səsini eşitdi. Susanna ölümə məhkum edilmək üçün aparılanda Allah Daniel adlı gəncin ruhunu oyatdı və o, yüksək səslə bağırdı: «Onun ölümünə səbəb olanlardan biri olmaqdan imtina edirəm!» Onda bütün xalq ona tərəf döndü və dedi: «Dediyin bu söz nədir?» Onda Daniel onların qarşısında ayağa qalxıb belə söylədi: «Siz belə düşüncəsizsinizmi, ey İsrail nəsli, həqiqəti araşdırmadan və həqiqəti bilmədən İsrailin qızını məhkum edəcəksiniz? Məhkəməyə bir də baxın, çünki bu adamlar ona qarşı yalan şahidlik etmişdilər». Hamı geri qayıtdı və rəislik edən adamlar Danielə belə dedilər: «Bizim yanımızda otur və bizə demək istədiklərini açıqla, çünki Allah sənə hakimlik verib». Daniel onlara belə dedi: «Bu iki hakimi bir-birindən ayırın və mən onları ayrı-ayrı dindirəcəyəm». Onları bir-birindən ayırandan sonra Daniel birinci hakimi çağırdı və ona belə dedi: «Pislikdə qartlamış qoca, indi əvvəllər etdiyin bütün günahların aşkar oldu. Günahsızları məhkum edərək və günahkarlara bəraət verərək ədalətsiz qərarlar çıxarırdın. Amma Rəbb “təqsirsizi və günahsızı öldürmə” deyib. Belə olan halda, əgər sən onların əxlaqsızlıq etdiyini görmüsənsə, onda de görüm, onları hansı ağacın altında görmüsən?» O dedi: «Saqqız ağacının altında». Daniel dedi: «Düzdür! Bu yalanının cəzasını çəkəcəksən; budur, səni şaqqalamaq üçün Allahın mələyinə əmr verildi». Birinci hakim oradan uzaqlaşdırılandan sonra ikincisini Danielin yanına gətirdilər və Daniel ona dedi: «Yəhudidən çox Kənanlıya oxşayırsan. Bu qadının gözəlliyi səni yoldan çıxartdı və düşüncələrini şəhvət pozdu. İsrailin qadınları səndən qorxduqları üçün onlarla istədiyini etməyə vərdiş etdin; amma Yəhudi qızı pislikdə səninlə ortaq olmaz. İndi mənə de görüm, onları hansı ağacın altında gördün?» İkinci hakim belə cavab verdi: «Palıd ağacının altında». Daniel dedi: «Düzdür! Bu yalanının cəzasını həyatınla ödəyəcəksən, çünki Allahın mələyi səni ikiyə bölmək üçün əlində qılınc hazır durub. Beləcə ikinizdən də qurtulacağıq». Bundan sonra bütün toplananlar uca səslə Ona ümid bağlayanları xilas edən Allahı alqışladılar. Hamı bu iki hakimə qarşı çıxdı, çünki Daniel onların ağzından çıxan yalanı ifşa etdi. Musanın qanununa görə öz yaxınına qarşı yalan şahidlik edənlərə edilən cəza ilə onları cəzalandırdılar. Beləcə iki hakim ölümə məhkum edildi və günahsız qadın xilas oldu. Susannanın atası və anası, əri və bütün qohum-əqrəbası Allahı izzətləndirdilər, çünki onda utanmalı heç bir şey aşkara çıxmamışdı. O gündən etibarən Daniel insanlar qarşısında böyük nüfuz qazandı.
Təfsir
Böyük Orucun son həftəsi ənənəvi olaraq Susanna haqqında hekayənin oxunması ilə başlanır. Kilsə bu parçanı imanlıları Rəbbin Əzablarına hazırlamaq üçün təqdim edir və Susannanı Müqəddəs Yazıda Rəbb İsa Məsihin mühakiməsi, ölümü və dirilməsi anlarını qabaqcadan xəbər verən bir surət kimi göstərir. Susanna kimi, İsa da haqsız yerə ittiham olunur. İsanın mühakiməsi də, bu qadının halında olduğu kimi, kin və yalanla doludur. Rəbb bu hekayədə Susannanın getdiyi kimi ölümə doğru gedir: Məsih xalqın düşmənləri tərəfindən deyil, əksinə qanunu qorumağa borclu olanlar tərəfindən ittiham edilir (Susanna halında ağsaqqallar, İsanın halında isə baş kahinlər). Burada günahsızlıq pozğunluqla, Quzu – Şeytanla, ali xeyir isə qaranlıq şər qüvvəsi ilə qarşılaşır. Bu, dünyanın tarixi və Kilsənin həyatıdır. Lakin sonda həqiqət zəfər çalır: Susanna hekayəsində ölüm hökmü ləğv edilir; Rəbb İsa Məsihin həyatında isə qurban baş verir və Onun ölümü, Ona iman edənlərin hamısı üçün əbədi şərdən azadlıq anına çevrilir. Bu mesajla biz Rəbbin Əzabları həftəsinə daxil oluruq.
İNCİL Yəhya 8,1-11
Lakin İsa Zeytun dağına getdi. Səhər tezdən yenə məbədə gəldi. Bütün xalq Onun yanına toplaşdı, O da oturub onlara təlim öyrətməyə başladı. İlahiyyatçılar və fariseylər zina üstündə tutulmuş bir qadını oraya gətirdilər. Onu ortaya çıxarıb İsaya dedilər: «Müəllim, bu qadın zina edərkən əməlində yaxalandı. Qanunda Musa bizə əmr edib ki, belələrini daşqalaq edək. Bəs Sən nə deyirsən?» Bunu İsanı sınamaq üçün deyirdilər, Onu ittiham etmək üçün bəhanə axtarırdılar. Amma İsa əyilib barmağı ilə yerə yazı yazmağa başladı. Ondan təkrar soruşduqları zaman dikəlib onlara dedi: «Sizdən kim günahsızdırsa, qadına birinci daş atsın». Sonra yenə əyilib yerə yazı yazdı. 9 Bu sözləri eşidənlər başda ağsaqqallar olmaqla bir-bir oradan uzaqlaşdılar. İsanı tək qoydular, qadın da ortada idi. İsa dikəlib ona dedi: «Qadın, onlar hara getdilər? Bəs heç kim səni məhkum etmədi?» Qadın «heç kim, Ağa» dedi. Onda İsa dedi: «Mən də səni məhkum etmirəm, get, daha günah etmə».
Təfsir
Bu İncil parçası özünəməxsus şəkildə seçilir. Adətən Rəbb insanın imanını, şəfa tapmaq istəyini soruşur, ehtiyac içində olanla dialoqa girir. Burada isə O, ürəkləri atmağa hazır olduqları daşlar kimi bərkləşmiş fariseylərə müraciət edir. Qadın, şübhəsiz ki, günah etmişdi. Lakin Allah heç bir günahkarın məhvinə razı deyil. Hər bir günah bağışlana bilər, əgər onu edən öz səhvini dərk edir, tövbə edir və Rəbb ilə dostluğa qayıtmaq istəyir. Qanun ədalətlidir, lakin Rəbb göstərir ki, bu ilahiyyatçılar və fariseylər özləri də — istər əməldə, istər qəlbdə — eyni günahın içindədirlər və əgər məsələ bu cür qoyulursa, onda daşları ilk növbədə özlərinə atmalı idilər. Ən dəhşətli günah təkəbbürdür. Onun təhlükəsi ondadır ki, o, maskalanmağı bacarır, görünməzdir və insanda xəcalət hissi oyatmır. Təkəbbür içində boğulan fariseylər özlərini saleh sayırlar. Lakin Rəbb İsa onların qəlblərini oxuyur və orada tamahkarlıq, təkəbbür və şəhvət görür. Bir çox müfəssirlərin fikrincə, O, barmağı ilə yerə məhz bu günahları yazırdı. Rəbb hətta «ittiham edənləri» də tövbəyə çağırır. Amma onlar uzaqlaşırlar. Burada acı bir həqiqət gizlənir: onlar bağışlanmaq istəmirlər, çünki özlərini mərhəmətə ehtiyac duyan kimi qəbul etmirlər.
